Mở rộng điều kiện tham gia đào tạo nghiệp vụ sư phạm
Đào tạo nghiệp vụ sư phạm là chương trình trang bị kiến thức và kỹ năng dạy học cho người có chuyên môn phù hợp nhưng chưa được đào tạo để trở thành giáo viên phổ thông. Thông tư 91/2026/TT-BGDĐT, được Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố ngày 23/10/2026, mở rộng nhóm người được tham gia chương trình này, thay vì chỉ giới hạn ở người đã tốt nghiệp đại học như trước.
Theo quy định mới, người có bằng cao đẳng trở lên hoặc sinh viên đã tích lũy tối thiểu 70% khối lượng học tập của chương trình cao đẳng trở lên có thể đăng ký, nếu ngành học phù hợp với môn giảng dạy và họ có nguyện vọng làm giáo viên phổ thông. Đây là thay đổi có ý nghĩa thực tế: sinh viên học sư phạm theo lộ trình này không nhất thiết phải đợi tốt nghiệp ngành chính rồi mới bắt đầu bồi dưỡng. Tuy nhiên, ngưỡng 70% không áp dụng cho mọi ngành; điều kiện học sư phạm gắn với các lĩnh vực và môn học được quy định cụ thể.
Các lĩnh vực được mở rộng, thời lượng được rút ngắn
Nhóm ngành phù hợp gồm Mỹ thuật, Âm nhạc, Nghệ thuật, Ngoại ngữ cấp tiểu học, Tin học và Công nghệ, cùng tiếng dân tộc thiểu số. Đây là những môn học mà nhiều địa phương gặp khó khăn khi tuyển giáo viên, nên mở rộng nguồn ứng viên vào đúng các lĩnh vực thiếu người là hướng đi hợp lý hơn so với chỉ tăng chỉ tiêu đào tạo đại trà.
Chương trình thống nhất cấu trúc bồi dưỡng cho các cấp học, nhưng vẫn thiết kế kiến thức chuyên ngành và thực tập sư phạm theo từng cấp. Khối lượng giảm từ 35 tín chỉ ở cấp tiểu học và 34 tín chỉ ở cấp trung học cơ sở hoặc trung học phổ thông xuống còn 32 tín chỉ; trong đó có 12 tín chỉ kiến thức chung và 20 tín chỉ kiến thức chuyên ngành, thực tập. Thời gian bồi dưỡng được rút còn tối thiểu 6 tháng, tối đa 18 tháng. Việc học song song với chương trình cao đẳng hoặc đại học có thể giúp ứng viên chuẩn bị vào nghề sớm hơn.
Chuẩn bị giáo viên cho lớp học số
Rút ngắn chương trình sẽ chỉ có ích nếu người học vẫn được trang bị năng lực cần thiết. Thông tư mới xác định chuẩn đầu ra và chỉ số đánh giá, tập trung vào tổ chức dạy học, giáo dục, kiểm tra và đánh giá; tư vấn, hỗ trợ học sinh; xây dựng môi trường an toàn và phát triển chuyên môn. Đây là điểm quan trọng: chứng chỉ không nên chỉ là thủ tục để đủ hồ sơ tuyển dụng, mà phải gắn với năng lực đứng lớp.
Sư phạm số và công nghệ dạy học được đưa vào khối kiến thức chung bắt buộc. Nội dung gồm thiết kế học liệu số, tổ chức dạy và đánh giá trong môi trường số, bảo vệ dữ liệu, tôn trọng bản quyền, cũng như sử dụng trí tuệ nhân tạo an toàn, có trách nhiệm và kiểm chứng thông tin. Việc đưa AI vào chương trình là cần thiết, nhưng giá trị của nội dung này sẽ phụ thuộc vào cách cơ sở đào tạo biến nguyên tắc thành kỹ năng thực hành cho giáo viên.
Cần mở rộng nguồn tuyển đi cùng chất lượng
Quy mô thiếu hụt cho thấy vì sao chính sách cần được triển khai sớm: đến tháng 6/2026, cả nước thiếu trên 104.500 giáo viên so với định mức. Mở thêm lối vào nghề cho người có chuyên môn ở các môn đặc thù có thể giúp tăng nguồn ứng viên, nhưng rút ngắn thời gian học không tự động giải quyết được thiếu hụt nếu việc thực tập và đánh giá năng lực bị xem nhẹ.
Người học có thể đăng ký bồi dưỡng theo một hoặc nhiều cấp học khi đáp ứng điều kiện; kết quả học tập có thể được xem xét công nhận, chuyển đổi hoặc miễn trừ học phần trên cơ sở đối sánh. Người đang đi làm cũng có thể được kéo dài thời gian thực tập. Các khóa đã bắt đầu trước ngày thông tư có hiệu lực tiếp tục theo quy định cũ để bảo đảm việc học không bị gián đoạn. Nhìn chung, đây là bước mở rộng cần thiết; hiệu quả cuối cùng sẽ được quyết định bởi chất lượng đào tạo và khả năng đưa người học đến những vị trí đang thiếu giáo viên.
