Mở rộng nguồn tuyển, nhưng không hạ chuẩn nghề nghiệp
Bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm là chương trình trang bị kiến thức và năng lực nghề dạy học cho người có chuyên môn phù hợp nhưng chưa được đào tạo sư phạm, nhằm chuẩn bị họ trở thành giáo viên phổ thông. Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Thông tư 91/2026/TT-BGDĐT, mở chương trình này tới nhóm người học rộng hơn thay vì chỉ giới hạn ở người đã tốt nghiệp đại học. Đây là hướng đi đáng chú ý: thiếu giáo viên, nhất là ở một số môn đặc thù, không thể giải quyết chỉ bằng cách chờ thêm sinh viên sư phạm tốt nghiệp. Tuy nhiên, mở rộng cửa vào chương trình không đồng nghĩa nới lỏng yêu cầu nghề nghiệp; chính sách đặt trọng tâm vào bồi dưỡng và chuẩn đầu ra trước khi người học tham gia giảng dạy.
Thông tư cụ thể hóa Luật Nhà giáo và Nghị định 93/2026/NĐ-CP, đồng thời thay thế các quy định trước đây về bồi dưỡng cho người có bằng cử nhân phù hợp muốn dạy tiểu học, trung học cơ sở hoặc trung học phổ thông. Theo quy định cũ, người học ngoài ngành sư phạm thường phải đợi tốt nghiệp đại học rồi mới học nghiệp vụ, khiến việc chuẩn bị hồ sơ tuyển dụng giáo viên kéo dài. Chính sách mới xử lý điểm nghẽn thời gian ấy, nhưng cơ hội tham gia bồi dưỡng không tự động bảo đảm được tuyển dụng: người học vẫn cần đáp ứng yêu cầu chuyên môn và điều kiện tuyển dụng áp dụng cho vị trí cụ thể.
Ai đủ điều kiện tham gia chương trình?
Đối tượng mới gồm người có bằng cao đẳng trở lên và sinh viên đã tích lũy ít nhất 70% khối lượng học tập của chương trình cao đẳng trở lên, nếu ngành đào tạo phù hợp với các môn được nêu trong Thông tư và người học có nguyện vọng trở thành giáo viên phổ thông. Phạm vi môn học gồm Mĩ thuật, Âm nhạc, Nghệ thuật, Ngoại ngữ cấp tiểu học, Tin học và Công nghệ, cùng tiếng dân tộc thiểu số. Điều kiện làm giáo viên vì thế có thêm một lối chuẩn bị sớm cho người đang học, nhưng không phải ngành đào tạo nào cũng phù hợp: mối liên hệ giữa chuyên môn đã học và môn dự kiến giảng dạy vẫn là tiêu chí then chốt.
Với sinh viên đã hoàn thành tối thiểu 70% chương trình, khả năng học nghiệp vụ trước khi tốt nghiệp có thể giúp rút ngắn quãng chờ sau đại học và bổ sung nguồn ứng viên cho các môn đang khó tuyển. Người học đáp ứng điều kiện có thể đăng ký bồi dưỡng theo một hoặc nhiều cấp học; kết quả học tập trước đó có thể được xem xét công nhận, chuyển đổi hoặc miễn học phần sau khi đối sánh. Đây là điểm tăng tính linh hoạt, song việc công nhận không mặc nhiên áp dụng: hồ sơ học tập cần được đánh giá theo quy định của chương trình.
Chương trình gọn hơn, nội dung gắn với thực hành
Chương trình thống nhất cho các cấp học có khối lượng 32 tín chỉ, gồm 12 tín chỉ kiến thức chung và 20 tín chỉ kiến thức chuyên ngành, thực tập sư phạm. Mức này giảm từ 35 tín chỉ ở tiểu học và 34 tín chỉ ở trung học cơ sở hoặc trung học phổ thông theo quy định trước. Thời gian bồi dưỡng được quy định từ tối thiểu 6 tháng đến tối đa 18 tháng, thay cho khung cũ từ 12 đến 24 tháng. Thay đổi này có thể giúp người học chuẩn bị nhanh hơn, nhưng giá trị của chương trình phụ thuộc vào việc thời lượng ngắn hơn vẫn đủ để hình thành năng lực đứng lớp.
Thông tư cụ thể hóa chuẩn đầu ra và năng lực thực hành nghề nghiệp, với trọng tâm gồm tổ chức dạy học, giáo dục, kiểm tra và đánh giá; tư vấn, hỗ trợ học sinh; xây dựng môi trường giáo dục an toàn và phát triển chuyên môn. Người đang đi làm được kéo dài thời gian thực tập, một điều chỉnh thiết thực để giảm xung đột giữa công việc và yêu cầu thực hành. Người học nên xem kỹ nội dung theo cấp học và môn dự kiến giảng dạy trước khi đăng ký, bởi chứng chỉ chỉ là một phần trong lộ trình đáp ứng yêu cầu tuyển dụng giáo viên.
Chuyển tiếp theo thời điểm khai giảng
Việc mở rộng đối tượng hướng tới khắc phục khó khăn trong thu hút nhân lực, nhất là ở các môn Âm nhạc, Mĩ thuật và Tin học đang thiếu nguồn tuyển; đồng thời rút ngắn thời gian chuẩn bị giáo viên và tăng tính linh hoạt của hệ thống đào tạo. Đây là giải pháp có ích nếu được triển khai cùng việc bảo đảm chất lượng bồi dưỡng và tuyển dụng đúng chuyên môn, thay vì xem số lượng người đủ điều kiện học là thước đo duy nhất.
Các khóa bồi dưỡng đã khai giảng trước ngày Thông tư 91 có hiệu lực tiếp tục thực hiện theo Thông tư 11 và Thông tư 12. Quy định chuyển tiếp giúp người đang học không bị đổi chương trình giữa chừng. Nhìn chung, chính sách mở thêm lối vào nghề giáo cho người có nền tảng chuyên môn phù hợp và cho sinh viên sắp hoàn thành chương trình, nhưng vẫn giữ yêu cầu bồi dưỡng nghiệp vụ làm cầu nối. Cơ hội mới chỉ phát huy tác dụng khi chương trình đào tạo, thực tập và tuyển dụng phối hợp chặt chẽ.
