Lá chắn số phải bắt đầu từ dữ liệu người dân
An ninh mạng đô thị là tập hợp năng lực và giải pháp bảo vệ hệ thống công quyền, hạ tầng trọng yếu, dữ liệu dân cư và dịch vụ số trước nguy cơ trên không gian mạng. Với TP.HCM, đây không phải hạng mục công nghệ phụ trợ mà là điều kiện để người dân tin dùng chính quyền số và các dịch vụ trực tuyến. Chiều 29/10, trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026, các đơn vị xúc tiến và đổi mới sáng tạo của thành phố phối hợp với Đại sứ quán Israel cùng Văn phòng Kinh tế và Thương mại Israel tổ chức Ngày Đổi mới sáng tạo Việt Nam - Israel 2026. Tại đây, lãnh đạo thành phố xác định khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực tăng trưởng, với doanh nghiệp ở vị trí trung tâm. Trọng lượng của cam kết nằm ở quy mô nhiệm vụ: TP.HCM có hơn 14 triệu dân, nên bảo vệ dữ liệu và hạ tầng không thể dừng ở lời hứa hợp tác.
An ninh mạng là ưu tiên, không phải một mục trong danh sách
Trong ba hướng hợp tác được nêu, an ninh mạng được xếp trước nông nghiệp thông minh và liên kết doanh nghiệp với viện, trường để thử nghiệm, thương mại hóa công nghệ. Cách xếp thứ tự này hợp lý: khi TP.HCM phát triển chính quyền số và Trung tâm Tài chính quốc tế, sự cố an toàn thông tin có thể làm suy giảm niềm tin vào cả hệ thống dịch vụ số. Bảo vệ dữ liệu hơn 14 triệu người cùng các hạ tầng thiết yếu vì thế là yêu cầu vận hành, không chỉ là lựa chọn kỹ thuật. Thành phố muốn tìm kiếm từ các đối tác Israel giải pháp bảo mật tiên tiến, năng lực ứng phó nguy cơ mạng và đào tạo nhân lực chuyên sâu. Mục tiêu không nên chỉ là mua phần mềm hay thiết bị. Một lá chắn có giá trị khi cơ quan và doanh nghiệp trong nước đủ năng lực nhận diện, xử lý sự cố và duy trì hệ thống sau khi dự án thí điểm kết thúc.
Hợp tác Israel cần gắn với thử nghiệm và làm chủ năng lực
Israel có hệ sinh thái khởi nghiệp, nghiên cứu và đầu tư công nghệ phát triển; lợi thế này tạo cơ hội để TP.HCM tiếp cận giải pháp mới. Nhưng giá trị của hợp tác Israel sẽ được quyết định bởi khả năng thích nghi với nhu cầu địa phương, chứ không phải xuất xứ công nghệ. Chính lãnh đạo thành phố nhấn mạnh kết nối công nghệ cần nối nhu cầu với năng lực, đồng thời đưa doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học, cơ quan quản lý và nhà đầu tư vào cùng quá trình. Bước tiếp theo đã được định hướng: khuyến khích liên doanh, liên kết giữa doanh nghiệp hai nước với viện, trường; tạo điều kiện thí điểm và thương mại hóa giải pháp, với HCMC C4IR làm cầu nối điều phối. Doanh nghiệp Việt Nam cũng có thể tham gia với vai trò nhà đầu tư, đối tác thương mại hoặc khách hàng thử nghiệm đầu tiên, thay vì chỉ nhập khẩu công nghệ. Đây là cách để biến chuyển giao thành năng lực tại chỗ.
Đặt an ninh mạng cạnh nông nghiệp thông minh
An ninh mạng là trụ cột ưu tiên, nhưng không đứng tách biệt khỏi hai hướng hợp tác còn lại. Nông nghiệp thông minh thích ứng biến đổi khí hậu có thể ứng dụng tự động hóa, cảm biến, tưới chính xác và quản lý nguồn nước; hướng thứ ba là kết nối doanh nghiệp với viện, trường để thử nghiệm và đưa công nghệ ra thị trường. Cả ba đều đòi hỏi dữ liệu, hệ thống kết nối và quy trình vận hành đáng tin cậy. Vì vậy, năng lực bảo vệ dữ liệu cũng có thể hỗ trợ các lĩnh vực sản xuất, logistics và dịch vụ số, chứ không chỉ cơ quan công quyền. Các doanh nghiệp và chuyên gia hai nước đã trao đổi giải pháp trong an ninh mạng và nông nghiệp thông minh, mở cơ hội cho dự án liên doanh, thử nghiệm thực tế và hợp tác lâu dài. Tuy nhiên, hiệu quả cần được đánh giá bằng kết quả cụ thể: hệ thống nào được bảo vệ, nguy cơ nào được xử lý, nhân lực nào được đào tạo và giải pháp nào có thể mở rộng.
Kết luận: đo lá chắn bằng niềm tin và năng lực thực tế
TP.HCM có lý do để ưu tiên an ninh mạng trong chương trình hợp tác công nghệ với Israel: chuyển đổi số chỉ bền vững khi dữ liệu người dân, hạ tầng trọng yếu và dịch vụ thiết yếu được bảo vệ. Nhưng tuyên bố hợp tác mới là điểm khởi đầu. Thành phố cần biến các cuộc kết nối thành thí điểm có mục tiêu rõ, đào tạo đội ngũ trong nước và cơ chế để doanh nghiệp cùng viện, trường tiếp tục vận hành, cải tiến giải pháp. Nếu cách làm ấy thành hiện thực, hợp tác Israel sẽ giúp thành phố không chỉ tiếp nhận công nghệ mà còn tích lũy năng lực bảo vệ dữ liệu và ứng phó rủi ro. Đó mới là thước đo thuyết phục cho một lá chắn an ninh mạng: người dân tin cậy dịch vụ số hơn, còn các tổ chức có khả năng tự bảo vệ hệ thống trước những nguy cơ ngày càng phức tạp.
