Lóc tách động mạch cảnh là gì?
Lóc tách động mạch cảnh là tổn thương xảy ra khi máu lọt vào thành động mạch, tạo máu tụ khiến lòng mạch hẹp hoặc tắc và đôi khi hình thành giả phình; hậu quả có thể là nhồi máu não. Đây là nguy cơ hiếm nhưng nghiêm trọng cần nhớ khi cân nhắc massage cổ bằng động tác vặn, lắc hoặc kéo mạnh. Một người đàn ông 39 tuổi bị nhồi máu não sau khi được xoay, lắc cổ sang hai bên và kéo giãn cột sống cổ tại cơ sở xoa bóp tư nhân. Bác sĩ chẩn đoán nhồi máu não vùng thái dương trái do lóc tách động mạch cảnh trong trái. Trường hợp này cảnh báo nguy cơ tổn thương mạch máu khi tác động cơ học lên cổ không đúng cách. Tuy vậy, không thể kết luận mọi lần xoa bóp đều gây tổn thương; lóc tách cũng có thể xảy ra tự phát hoặc liên quan bất thường thành mạch.
Đau cổ sau massage: đừng bỏ qua dấu hiệu cảnh báo
Sau buổi xoa bóp, người bệnh đau nhiều bên cổ trái, cơn đau lan lên đỉnh đầu, kèm ù tai và nghe tiếng mạch đập trong tai. Sáng hôm sau, đau đầu và chóng mặt tăng; người bệnh tê bì, yếu nhẹ nửa người phải, nói khó và giảm khả năng ghi nhớ. Gia đình đưa ông đi cấp cứu. Hình ảnh chụp cho thấy nhồi máu não vùng thái dương trái, tắc động mạch cảnh trong trái do lóc tách và có giả phình. Đau đầu hoặc đau cổ một bên mới xuất hiện, ù tai theo nhịp mạch, sụp mi, nhìn mờ, nói khó, tê yếu tay chân hay mất thị lực thoáng qua đều là dấu hiệu đột quỵ cần cảnh giác. Nếu những biểu hiện này xuất hiện sau tác động vùng cổ, hãy đến cơ sở y tế ngay; không chờ xem triệu chứng có tự hết hay không. Đặc biệt, nói khó và tê yếu nửa người cần được xử trí khẩn cấp.
Đột quỵ sau massage: xử trí sớm, không tự chẩn đoán
Lóc tách có thể bắt đầu từ vết rách lớp nội mạc hoặc chảy máu từ các mạch nuôi thành động mạch; tổn thương có thể tạo huyết khối, làm hẹp hoặc tắc lòng mạch và cản trở dòng máu lên não. Vì vậy, đột quỵ sau massage không phải lúc nào cũng biểu hiện bằng liệt nặng hay mất ý thức. Người đàn ông 39 tuổi vẫn tỉnh táo khi nhập viện, nhưng có nói khó, liệt mặt nhẹ, giảm trí nhớ và yếu tay chân phải. Ông được điều trị nội khoa theo đánh giá của bác sĩ. Sau hai tuần, triệu chứng cải thiện hoàn toàn; kiểm tra sau 30 ngày ghi nhận động mạch cảnh trong trái hồi phục hoàn toàn. Đây là kết quả của một ca bệnh, không bảo đảm mọi trường hợp sẽ hồi phục tương tự. Lựa chọn điều trị phụ thuộc lượng huyết khối, mức độ thiếu máu, kích thước ổ nhồi máu và nguy cơ xuất huyết; không tự dùng thuốc hoặc trì hoãn thăm khám.
Chọn massage cổ an toàn, tránh động tác bẻ vặn mạnh
Mỏi vai gáy không phải lý do để mặc nhiên chấp nhận các thao tác xoay giật hoặc kéo cổ đột ngột. Khi muốn massage, xoa bóp hay tập luyện vùng cổ vai gáy, hãy chọn cơ sở uy tín, được cấp phép và có kỹ thuật viên được đào tạo bài bản; tránh bẻ, vặn, xoay cổ mạnh nếu chưa được thăm khám và tư vấn y tế. Nếu sau khi tác động vùng cổ xuất hiện đau cổ hoặc đau đầu bất thường, ù tai theo nhịp mạch hay bất kỳ dấu hiệu thần kinh nào, cần đến cơ sở y tế ngay để được kiểm tra. Cảnh báo ở đây không phải là từ bỏ mọi hình thức chăm sóc cổ, mà là không đánh đổi an toàn bằng những thao tác mạnh, thiếu đánh giá chuyên môn. Khi có dấu hiệu nghi đột quỵ, hãy ưu tiên cấp cứu thay vì quay lại cơ sở massage hoặc tự chờ triệu chứng qua đi.
