Đột quỵ sau massage: không thể xem nhẹ thao tác mạnh ở cổ
Lóc tách động mạch cảnh là tình trạng lớp trong thành động mạch bị rách, khiến máu tràn vào giữa các lớp thành mạch, tạo khối máu tụ và có thể làm hẹp hoặc tắc đường cấp máu lên não. Đây là tổn thương nghiêm trọng, không phải phản ứng thông thường sau khi được xoa bóp.
Một người đàn ông 39 tuổi bị nhồi máu não sau khi cổ được xoay, lắc mạnh và kéo giãn sai kỹ thuật tại một cơ sở massage. Ngày 3/11, đại diện Bệnh viện Đa khoa Phú Thọ cho biết bệnh nhân nhập viện với đau đầu dữ dội, chóng mặt, tê và yếu nửa người phải, khó diễn đạt lời nói, đồng thời suy giảm trí nhớ, quên tên những đồ vật quen thuộc. Hình ảnh kiểm tra xác định tổn thương ở vùng thái dương trái, do lóc tách động mạch cảnh trong trái và khối máu tụ chèn ép lòng mạch.
Ca bệnh này không có nghĩa mọi hình thức massage đều gây đột quỵ. Nhưng nó cho thấy cần phân biệt rõ xoa bóp thư giãn nhẹ nhàng với massage bẻ cổ, vặn xoay đột ngột hoặc kéo giãn mạnh. Những thao tác tác động trực tiếp lên cổ không nên được xem là cách giải mỏi vô hại.
Vì sao lóc tách động mạch cảnh có thể dẫn đến nhồi máu não?
Khi thành động mạch bị rách, máu có thể tụ giữa các lớp thành mạch, làm hẹp hoặc bít đường lưu thông lên não. Cục máu đông cũng có thể hình thành rồi di chuyển đến mạch máu não, gây tắc nghẽn và nhồi máu. Vì vậy, chấn thương cơ học ở vùng cổ đôi khi dẫn đến hậu quả thần kinh nghiêm trọng, kể cả ở người trẻ.
Ở bệnh nhân này, cơn đau cổ trái dữ dội lan lên đỉnh đầu, ù tai trái và cảm giác nghe tiếng mạch đập trong tai xuất hiện sau buổi xoa bóp. Sang ngày hôm sau, chóng mặt tăng, tê yếu nửa người phải và nói khó khiến gia đình đưa anh đi cấp cứu. Đây là lý do không nên chờ triệu chứng tự hết hoặc tiếp tục nắn bóp khi xuất hiện đau bất thường sau khi tác động lực lên cổ.
Kết quả chụp MRI và dựng hình mạch máu trong một báo cáo về ca bệnh cho thấy nhồi máu vùng thái dương trái, động mạch cảnh trong trái tắc hoàn toàn do lóc tách, kèm giả phình và tụ máu trong thành mạch. Mức độ nặng nhẹ ban đầu không đủ để tự loại trừ nguy cơ; cần bác sĩ đánh giá và quyết định điều trị.
Dấu hiệu đột quỵ cần gọi cấp cứu
Sau massage hoặc bất kỳ tác động mạnh nào lên cổ, hãy coi đau đầu hay đau cổ một bên dữ dội, chóng mặt, ù tai theo nhịp mạch, nhìn mờ, sụp mi, tê yếu tay chân hoặc nói khó là cảnh báo cần được kiểm tra ngay. Đặc biệt, yếu hoặc liệt một bên cơ thể và khó nói có thể là dấu hiệu đột quỵ; không nên tự lái xe hay chờ xem triệu chứng có tự khỏi không.
Hãy gọi cấp cứu hoặc nhờ người đưa đến cơ sở y tế có chuyên khoa đột quỵ ngay khi xuất hiện các dấu hiệu này. Không massage tiếp, không tự bẻ cổ và không cố xoa bóp vùng đau: nếu có tổn thương mạch máu, tác động thêm có thể khiến tình trạng xấu đi. Thời gian xử trí rất quan trọng để giảm nguy cơ tàn phế hoặc tử vong.
Trong trường hợp được báo cáo, sau hai tuần điều trị tích cực, các khiếm khuyết thần kinh cải thiện hoàn toàn và dòng chảy động mạch cảnh tái thông khoảng 70%; khi tái khám sau 30 ngày, động mạch hồi phục hoàn toàn, khối máu tụ biến mất và bệnh nhân trở lại lao động bình thường. Kết quả tốt không phải lý do để xem nhẹ dấu hiệu cảnh báo: đây là trường hợp đã được chẩn đoán và điều trị kịp thời.
Chọn chăm sóc nhẹ nhàng, tránh bẻ vặn cổ tùy tiện
Massage thư giãn không đồng nghĩa với việc xoay bẻ, lắc mạnh hoặc kéo giãn cột sống cổ. Nếu cần chăm sóc cổ vai gáy, nên chọn cơ sở được cấp phép, kỹ thuật viên được đào tạo bài bản và nói rõ về cơn đau, bệnh lý hoặc chấn thương đang có. Đừng đồng ý với thao tác đột ngột hay lực mạnh khi chưa được thăm khám chuyên khoa.
Đau cổ vai gáy thường gặp ở nhân viên văn phòng, tài xế và người phải giữ nguyên một tư thế trong thời gian dài. Tuy vậy, massage dùng lực quá mạnh, bẻ khớp hoặc tác động trực tiếp lên cột sống còn có thể gây di lệch cột sống, tổn thương đĩa đệm, chèn ép thần kinh và ảnh hưởng tủy sống. Giải pháp an toàn hơn là tìm nguyên nhân cơn đau với nhân viên y tế thay vì tìm một thao tác bẻ cổ để giảm mỏi tức thời.
Thông điệp cần nhớ rất rõ: massage nhẹ nhàng và thao tác bẻ, kéo giãn cổ mạnh không phải một. Sau khi tác động lực vào cổ, nếu xuất hiện đau bất thường, ù tai theo nhịp mạch, chóng mặt, nói khó hoặc tê yếu một bên, hãy tìm trợ giúp y tế khẩn cấp.
