Từ cam kết đối tác đến kết quả cụ thể
Hợp tác ASEAN - Australia là khuôn khổ phối hợp giữa các nước Đông Nam Á và Australia nhằm thúc đẩy thương mại, đầu tư, an ninh và phát triển chung thông qua đối thoại, hiệp định và các chương trình hợp tác. Tại Hội nghị Cấp cao ASEAN - Australia lần thứ 6, lãnh đạo hai bên bàn cách làm sâu sắc liên kết kinh tế và tăng sức chống chịu của khu vực. Cuộc gặp diễn ra nhân dịp kỷ niệm 5 năm thiết lập quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện, trong bối cảnh các thách thức như lừa đảo trực tuyến, tội phạm xuyên quốc gia, an ninh mạng và an ninh biển đòi hỏi phối hợp chặt chẽ hơn. Kết thúc hội nghị, các nhà lãnh đạo thông qua tuyên bố chung kỷ niệm dấu mốc này. Thông điệp đáng chú ý không nằm ở việc tái khẳng định quan hệ, mà ở áp lực phải chuyển những cam kết thành năng lực hợp tác có thể cảm nhận được.
Nền tảng kinh tế đã có, nhưng quy mô trao đổi hiện tại chưa tự động bảo đảm khả năng chống chịu trước gián đoạn. Australia đã hỗ trợ ASEAN về thuận lợi hóa thương mại, chuyển đổi số, đào tạo lao động có kỹ năng và hợp tác tiểu vùng. Vì vậy, hợp tác ASEAN Australia cần được đánh giá qua việc những sáng kiến ấy có giúp doanh nghiệp tiếp cận thị trường, người lao động nâng kỹ năng và các nền kinh tế kết nối hiệu quả hơn hay không. Đây là phép thử thực chất hơn những tuyên bố ngoại giao.

Liên kết kinh tế ASEAN cần dựa trên chuỗi cung ứng bền vững
Việt Nam đặt trọng tâm vào việc tận dụng hiệu quả Hiệp định Thương mại Tự do ASEAN - Australia - New Zealand (AANZFTA) đã nâng cấp và Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP), đồng thời xây dựng các chuỗi cung ứng khu vực đa dạng, an toàn và bền vững. Đây là hướng đi đúng: hiệp định thương mại chỉ tạo giá trị khi doanh nghiệp có thể biến quyền tiếp cận thị trường thành đơn hàng, đầu tư và việc làm. Liên kết kinh tế ASEAN sẽ khó bền nếu các mắt xích sản xuất vẫn phụ thuộc vào một nguồn cung hoặc dễ bị gián đoạn.
Trong đề xuất của Thủ tướng Lê Minh Hưng, khoáng sản thiết yếu, bán dẫn và lương thực là các lĩnh vực cần củng cố chuỗi cung ứng. Ba lĩnh vực này gắn trực tiếp với an ninh công nghiệp, năng lực sản xuất công nghệ và sự ổn định của đời sống. Riêng chuỗi cung ứng bán dẫn đòi hỏi phối hợp xuyên biên giới, từ nguồn nguyên liệu đến công nghệ và năng lực sản xuất; còn lương thực cần hệ thống cung ứng đủ linh hoạt để ứng phó rủi ro. Thay vì chỉ mở rộng trao đổi, hai bên cần xây dựng mạng lưới có nhiều nguồn cung và khả năng ứng phó khi một mắt xích bị đứt.
Việt Nam cũng đề nghị đưa khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thành động lực tăng trưởng, phối hợp triển khai Hiệp định Khung Kinh tế Số ASEAN (DEFA), chia sẻ công nghệ và huy động nguồn lực cho hạ tầng xanh, năng lượng tái tạo cùng lưới điện ASEAN. Cách tiếp cận này giúp chương trình hợp tác đi xa hơn việc khai thác tài nguyên: giá trị dài hạn nằm ở năng lực công nghệ, hạ tầng kết nối và khả năng để các nền kinh tế trong khu vực tham gia sâu hơn vào sản xuất.
Thước đo cuối cùng là lợi ích đến với người dân
Chương trình nghị sự kinh tế chỉ có ý nghĩa khi lợi ích vượt khỏi phạm vi chính phủ và doanh nghiệp lớn. Australia cam kết tiếp tục thúc đẩy thương mại, đầu tư và cơ hội hợp tác trong năng lượng sạch, kinh tế số, trí tuệ nhân tạo, ứng phó biến đổi khí hậu, hạ tầng, giáo dục và giao lưu nhân dân. Thủ tướng Lê Minh Hưng đề nghị đẩy mạnh hợp tác giáo dục và tiểu vùng để thu hẹp khoảng cách phát triển, bảo đảm người dân cùng được hưởng thành quả hợp tác. Điều đó có thể đồng nghĩa với thêm cơ hội đào tạo, việc làm và tiếp cận dịch vụ số, nếu các chương trình được thiết kế để đến được với cộng đồng chứ không dừng ở những tuyên bố.
Bước tiếp theo đã được xác định: hai bên nhất trí triển khai hiệu quả Kế hoạch hành động ASEAN - Australia giai đoạn 2025–2029 cùng các chương trình, sáng kiến đã thống nhất. Thách thức là biến những ưu tiên rộng thành dự án có đầu mối, tiến độ và kết quả có thể kiểm chứng. Nếu làm được, khoáng sản thiết yếu, bán dẫn và lương thực sẽ không chỉ là danh sách lĩnh vực hợp tác mà trở thành nền tảng cho an ninh và tăng trưởng chung. Nếu không, những hiệp định và tuyên bố sẽ khó tạo khác biệt trong đời sống.






