Di sản không chỉ để ngắm
Không gian di sản là nơi lưu giữ dấu tích lịch sử, đồng thời mở ra cơ hội để công chúng gặp gỡ, tìm hiểu và thực hành văn hóa truyền thống ngay trong đời sống hôm nay. Từ ngày 3/11 đến 30/11/2026, phường Hoàn Kiếm tổ chức chuỗi hoạt động văn hóa, nghệ thuật tại 10 không gian di sản trên địa bàn, hưởng ứng Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam 23/11, Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11 và Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026. Giá trị đáng chú ý của chương trình nằm ở cách đưa di sản ra khỏi khuôn khổ trưng bày tĩnh: khách tham quan có thể xem biểu diễn, giao lưu với nghệ nhân và thử làm nghề. Với người dân lẫn du khách, đây là cách tiếp cận phố cổ Hà Nội có chiều sâu hơn một hành trình ngắm cảnh.
Từ sân khấu tuồng đến câu chuyện làng nghề
Hai điểm mở màn ngày 3/11 cho thấy chương trình không bó hẹp di sản vào một loại hình. Tại Trung tâm Giao lưu Văn hóa Phố cổ Hà Nội, số 50 Đào Duy Từ, “Chuyện Tuồng xưa, Chuyện Tuồng nay – Phía sau vàng son, tương lai nào cho Tuồng?” giới thiệu phục trang, đạo cụ, hóa trang, âm nhạc và diễn xuất. Các hoạt động chuyên đề, phần trình diễn “Nhạc ta nhà phố” của nhóm Đông Kinh Cổ Nhạc và trải nghiệm nghe, hiểu âm nhạc Tuồng giúp khán giả tiếp cận nghệ thuật sân khấu bằng nhiều giác quan. Cùng ngày, trưng bày “Tinh hoa hội tụ” tại Trung tâm Thông tin Văn hóa Hồ Gươm, số 2 Lê Thái Tổ, kể hành trình nghề thủ công từ làng quê đến Thăng Long – Kẻ Chợ. Sắp đặt “Bến Kẻ Chợ – Con thuyền chở tinh hoa” và tác phẩm “Đàn cá hội tụ” gồm 200 hình tượng cá tạo điểm nhấn thị giác.
Thử làm nghề, hiểu bàn tay nghệ nhân
Ở Đình Kim Ngân, số 42–44 Hàng Bạc, chủ đề “Dòng chảy bách nghệ” gợi lại sự hội tụ của các nghề tại Thăng Long – Kẻ Chợ, từ đúc đồng Đại Bái, chế tác sừng Đô Hai đến gốm Bát Tràng. Trưng bày sản phẩm và công cụ nghề được nối dài bằng trình diễn kỹ thuật đúc đồng và workshop tô gốm, để người xem hiểu rằng mỗi món đồ thủ công là kết quả của kỹ năng được truyền qua nhiều thế hệ. Từ ngày 6/11 đến 30/11, Trung tâm Văn hóa Nghệ thuật, số 22 Hàng Buồm, giới thiệu làng nghề Sơn Đồng, với nghệ thuật tạc tượng, điêu khắc gỗ và sơn son thếp vàng. Tọa đàm “Tinh hoa mỹ nghệ Sơn Đồng” diễn ra ngày 14/11; các buổi trình diễn, giao lưu và trải nghiệm nghề thủ công được tổ chức vào các ngày 14, 15, 21, 22, 28 và 29/11.
Cách tổ chức này thuyết phục hơn một cuộc triển lãm chỉ yêu cầu khách đứng nhìn: thao tác trực tiếp giúp kỹ thuật và vật liệu trở nên dễ hiểu, còn cuộc gặp nghệ nhân đặt con người vào trung tâm câu chuyện di sản.
Nếp sống Hà Nội trong những địa chỉ quen
Chuỗi hoạt động còn mở rộng từ nghề thủ công sang những nếp sinh hoạt và tri thức đời thường. Tại Đình Hà Vĩ, số 11 Hàng Hòm, trưng bày “Đôi lời từ sơn mài Đường Lâm” giới thiệu sáng tạo của Nghệ nhân ưu tú Nguyễn Tấn Phát, đồng thời cho khách tìm hiểu chất liệu, kỹ thuật sơn mài và thực hành gắn vỏ trứng để tạo sản phẩm thủ công. Di tích 40 Lãn Ông tổ chức trải nghiệm văn hóa “Dược trà”, kết hợp thưởng trà với thảo dược, thảo mộc và gia vị truyền thống. Còn tại Ngôi nhà Di sản, số 87 Mã Mây, trưng bày “Nốt nhạc thanh trong lòng phố thị” từ ngày 10/11 đến 30/11 gợi lại thú chơi chim gáy, bonsai và văn hóa thưởng trà của người Hà Nội xưa. Những lựa chọn này khiến di sản hiện lên không xa cách: đó là kỹ nghệ, gu thẩm mỹ và thói quen sống có thể được khám phá ngay giữa phố.
Điểm mạnh của chương trình là sự đa dạng về cách tham gia: xem trưng bày, nghe nghệ thuật, trò chuyện với nghệ nhân hoặc tự tay thử một công đoạn. Thay vì chỉ kể rằng di sản có giá trị, các hoạt động cho người xem cơ hội cảm nhận vì sao những giá trị ấy vẫn đáng gìn giữ.
Một lời mời khám phá phố cổ bằng trải nghiệm
Mười không gian di sản tạo thành một lịch trình văn hóa trải dài gần trọn tháng 11, nối nghệ thuật biểu diễn với nghề thủ công và nếp sống Hà Nội. Cách làm này có ý nghĩa với người dân muốn tìm hiểu nơi mình sống, đồng thời bổ sung lựa chọn cho du khách đang tìm kiếm trải nghiệm văn hóa tại khu phố cổ Hà Nội. Thay vì cố gắng gói di sản vào một câu chuyện duy nhất, chương trình để mỗi địa điểm kể một lát cắt riêng, từ sân khấu Tuồng đến trà, sơn mài và mỹ nghệ Sơn Đồng. Muốn chuyến đi có chiều sâu, công chúng nên chọn hoạt động theo mối quan tâm và lưu ý thời gian tổ chức riêng của từng điểm. Khi được nhìn, nghe và tự tay thực hành, văn hóa truyền thống không còn là khái niệm trừu tượng mà trở thành trải nghiệm gần gũi, đáng nhớ.
