Mức giảm chung đáng kể, nhưng lợi ích phân bổ không đồng đều
Giá bán lẻ điện bình quân là mức giá tham chiếu chung cho các nhóm khách hàng, còn khoản tiết kiệm thực tế phụ thuộc vào lượng điện tiêu thụ và biểu giá áp dụng cho từng nhóm. Đây là điểm cần nhớ khi đánh giá đợt giảm giá điện 2%: tác động tổng thể lớn hơn nhiều so với phần giảm thấy ngay trên từng hóa đơn.
Ngày 30/10, EVN quyết định giảm 2% giá bán lẻ điện bình quân; mức giá sau điều chỉnh là 2.159,9037 đồng/kWh, chưa gồm VAT, áp dụng từ ngày 1/11/2026. Ngày 4/11, EVN trao đổi về chính sách và cho biết tổng chi phí mua điện của khách hàng dự kiến giảm 1.531,89 tỷ đồng mỗi tháng.
Con số tổng lớn không có nghĩa mọi hộ đều nhận mức giảm tương tự. Đây là mức giảm bình quân, còn hóa đơn tiền điện từng khách hàng chịu ảnh hưởng đồng thời của mức tiêu thụ và cơ cấu giá mới. Vì vậy, cần nhìn riêng từng nhóm thay vì coi mức giảm 2% là khoản khấu trừ đồng loạt trên mọi hóa đơn.
Doanh nghiệp được lợi, nhưng không nên xem giảm giá là giải pháp duy nhất
Nhóm sản xuất chiếm 51,84% tổng sản lượng điện và được dự kiến giảm 578,15 tỷ đồng chi phí mỗi tháng; đây là khoản tiết kiệm lớn nhất trong các nhóm được nêu. Khách hàng kinh doanh dịch vụ, chiếm 6,17% sản lượng, giảm 433,02 tỷ đồng, còn nhóm sinh hoạt giảm 424,13 tỷ đồng.
Với doanh nghiệp sử dụng điện lớn, mức giảm có thể chuyển thành dư địa rõ rệt cho chi phí sản xuất. Một doanh nghiệp hóa dầu và xơ sợi cho biết vào cao điểm sản xuất, tiền điện có thể lên tới 30 tỷ đồng mỗi tháng; giảm 2% tương ứng tiết kiệm 600 triệu đồng mỗi tháng.
Dù vậy, lợi ích này không thay thế được việc kiểm soát tiêu hao. Doanh nghiệp nên tận dụng giai đoạn được hỗ trợ để rà soát định mức năng lượng, theo dõi điện theo từng công đoạn và nâng hiệu suất thiết bị. Giá điện thấp hơn giúp giảm áp lực, nhưng chỉ quản trị tốt mới khiến khoản tiết kiệm bền vững.
Biểu giá sinh hoạt 5 bậc: đa số giảm, hộ dùng nhiều có thể trả thêm
Cùng ngày 1/11, biểu giá điện sinh hoạt chuyển từ 6 bậc xuống 5 bậc. Mức giá chưa gồm VAT lần lượt là 1.901 đồng/kWh cho 100 kWh đầu tiên; 2.289 đồng/kWh cho phần từ 101–200 kWh; 2.894 đồng/kWh từ 201–400 kWh; 3.456 đồng/kWh từ 401–700 kWh; và 3.844 đồng/kWh từ kWh thứ 701 trở lên.
Theo tính toán của EVN, 98,23% hộ sinh hoạt dùng dưới 900 kWh mỗi tháng sẽ có hóa đơn thấp hơn so với biểu giá cũ; mức giảm cao nhất được nêu là 77.900 đồng/tháng. Nhưng 1,77% hộ dùng trên 900 kWh có thể trả thêm: hộ dùng 1.000 kWh tăng 37.300 đồng, còn hộ dùng 2.000 kWh tăng 421.300 đồng.
Vì thế, biểu giá mới không bảo đảm hóa đơn giảm cho mọi gia đình. Bậc cao nhất áp dụng từ 701 kWh khiến mức tiêu thụ lớn cần được theo dõi sát; số bậc ít hơn cũng không xóa bỏ tác động lũy tiến. Giảm giá bình quân và đổi biểu giá sinh hoạt là hai thay đổi đồng thời, nhưng kết quả trên từng hóa đơn vẫn phụ thuộc lượng điện dùng.
Khoản hỗ trợ có giới hạn, cần đi cùng quản lý chi phí
Đợt điều chỉnh tạo khoảng giảm áp lực cho cả hộ gia đình lẫn doanh nghiệp, trong bối cảnh giá năng lượng và nhiên liệu có thể biến động. Tuy nhiên, mức giảm 2% không nên được hiểu như cam kết hóa đơn sẽ tiếp tục đi xuống: chi phí thực tế của khách hàng vẫn phụ thuộc sản lượng tiêu thụ, khung giá và những lần điều hành tiếp theo.
Với hộ gia đình, cách thiết thực nhất là đối chiếu số kWh hàng tháng với các ngưỡng 100, 200, 400 và 700 kWh để hiểu phần tiêu thụ nào chịu mức giá cao hơn. Với doanh nghiệp, cần biến khoản tiết kiệm trước mắt thành động lực kiểm kê thiết bị và giảm điện năng hao phí. EVN cũng cho biết sẽ phối hợp với các cơ quan liên quan để tính toán, báo cáo cấp có thẩm quyền khi các yếu tố như El Niño và giá nhiên liệu diễn biến phức tạp.
Kết luận: giá điện giảm đem lại hỗ trợ đáng kể ở quy mô toàn hệ thống và lợi ích rõ cho nhiều khách hàng, nhưng không đồng đều. Hộ dùng điện vừa phải có triển vọng giảm hóa đơn; hộ tiêu thụ lớn cần chú ý bậc 5, còn doanh nghiệp nên kết hợp mức giảm với tiết kiệm năng lượng để giảm chi phí sản xuất lâu dài.
