Tăng năng suất mới là thước đo của tăng trưởng
Khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo là việc vận dụng tri thức, công nghệ và cách làm mới để tạo thêm giá trị, nâng năng suất và cải thiện đời sống; chúng chỉ thành động lực phát triển bền vững khi giải quyết được những nhu cầu cụ thể của nền kinh tế và người dân. Vì vậy, mục tiêu tăng trưởng không thể chỉ dựa vào mở rộng vốn, lao động hay khai thác tài nguyên. Ngày 31/10, trong phiên thảo luận của Quốc hội về kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước, đại biểu Vũ Văn Tiến nhận định lựa chọn mục tiêu tăng trưởng hai con số dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và năng suất lao động là con đường để đất nước giàu có, thịnh vượng. Lập luận ấy có sức nặng trong bối cảnh dân số già hóa ngày càng hiện hữu, còn khoảng cách công nghệ và năng suất với các nước tiên tiến vẫn lớn. Chờ đủ mọi điều kiện thuận lợi mới bắt đầu sẽ khiến cơ hội tăng tốc thu hẹp.
Vĩnh Long phải biến lợi thế thành giá trị mới
Chương trình phối hợp giữa UBND tỉnh Vĩnh Long và Bộ Khoa học và Công nghệ đặt ra một hướng đi đáng chú ý: gắn khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số với bài toán phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Sau hợp nhất với Bến Tre và Trà Vinh, tỉnh có không gian phát triển rộng hơn, với thế mạnh về nông nghiệp, thủy sản, kinh tế biển, năng lượng tái tạo, chế biến và du lịch sinh thái. Nhưng lợi thế địa lý hay nguồn lực sẵn có không tự chuyển thành sức cạnh tranh. Tỉnh thừa nhận ứng dụng công nghệ chưa tương xứng với tiềm năng; năng lực nghiên cứu, chuyển giao, liên kết với trường viện, nhân lực chất lượng cao và hạ tầng đổi mới sáng tạo còn hạn chế. Trong nông nghiệp, thủy sản và kinh tế biển, thiếu công nghệ sẽ khiến việc nâng chất lượng, giá trị gia tăng, truy xuất nguồn gốc và thích ứng biến đổi khí hậu ngày càng khó.
Bắt đầu từ chuỗi sản xuất và dịch vụ công
Địa phương nên bắt đầu bằng những khâu mà công nghệ có thể tạo kết quả đo đếm được: nông nghiệp thông minh, canh tác tuần hoàn thích ứng khí hậu, công nghệ sinh học, bảo quản và chế biến sâu. Chương trình phối hợp hướng tới giải quyết những bài toán cấp thiết, kết nối viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp, thúc đẩy chuyển giao, thương mại hóa và liên kết từ nghiên cứu đến thị trường. Trọng tâm chuỗi giá trị gồm dừa, hoa kiểng, lúa gạo, tôm càng xanh, sầu riêng, nghêu, sò huyết, cá tra và cua biển. Chuyển đổi số cũng cần đi từ đổi mới cách lãnh đạo, điều hành và quản lý, lấy dữ liệu làm nền tảng, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm. Khi người sản xuất truy xuất được nguồn gốc, doanh nghiệp quản lý nguyên liệu tốt hơn và thủ tục công được phục vụ hiệu quả hơn, công nghệ mới chứng minh được giá trị ngoài báo cáo.
Đo kết quả, không đếm đề tài
Một chương trình phối hợp chỉ đáng kể khi tạo ra thay đổi trong sản xuất và đời sống, chứ không phải khi danh mục đề tài hay mô hình dài thêm. Vĩnh Long xác định kết quả cần thể hiện qua năng suất lao động tăng, nông sản có giá trị cao hơn, doanh nghiệp lớn mạnh, quản trị nhà nước hiệu quả và đời sống người dân được cải thiện. Đây cũng là nguyên tắc cần áp dụng khi chọn dự án: ưu tiên sáng kiến có khả năng triển khai, có đơn vị chịu trách nhiệm và có thể nhân rộng. Sau ký kết, tỉnh cần lập tổ công tác chung để kiểm tra, đánh giá việc thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ cụ thể. Tỉnh cam kết phối hợp với Bộ, phát huy nội lực và huy động nguồn lực xã hội để đưa khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thành động lực phát triển nhanh, bền vững. Bước quyết định không nằm ở bản ký kết, mà ở việc theo sát kết quả đến tận nơi sản xuất và người dân.
