Từ lợi thế du lịch đến năng lực cạnh tranh
Du lịch tàu biển là hình thức đưa du khách quốc tế đến điểm đến bằng đường biển, đồng thời kết nối vận tải, dịch vụ, văn hóa và thương mại trong một hành trình. Với Khánh Hòa, đây có thể là động lực nâng tầm vị thế điểm đến, nhưng chỉ khi tỉnh biến lợi thế vịnh, cảng nước sâu và di sản thành trải nghiệm có chất lượng.
Trong 9 tháng năm 2026, Khánh Hòa đón gần 70.000 lượt khách tàu biển, nhiều hơn cả năm 2025; từ đầu năm, tỉnh cũng đón 10 chuyến tàu neo qua đêm sau giai đoạn chưa có tàu lưu lại qua đêm. Đà phục hồi đáng kể, song lượng khách không tự động đồng nghĩa với giá trị kinh tế lớn hơn. Mục tiêu nên là khiến hành khách dành thêm thời gian trên bờ, tiếp cận văn hóa Kinh, Chăm, Raglai, làng nghề và ẩm thực địa phương. Khi đó, du lịch Khánh Hòa có thể tạo lợi ích lan tỏa cho doanh nghiệp và cộng đồng, thay vì chỉ ghi nhận lượt tàu cập cảng.
Đón thêm tàu phải đi cùng cảng biển xanh
Khánh Hòa đang thúc đẩy chuyển đổi hệ thống cảng biển theo hướng xanh, hiện đại và bền vững, trước sức ép ngày càng lớn của biến đổi khí hậu. Đây không nên là một chương trình môi trường đứng riêng bên cạnh kế hoạch du lịch: chất lượng vận hành cảng và sức khỏe hệ sinh thái biển là một phần của sức hấp dẫn điểm đến.
Định hướng đến năm 2030 là hình thành nhóm bến thí điểm đạt tiêu chí cảng xanh, yêu cầu 100% bến cảng xây mới đáp ứng tiêu chí và lập kế hoạch khắc phục cho những bến chưa đạt. Tuy vậy, điểm tự chấm sơ bộ bình quân của cụm cảng mới gần 2,5/5. Khoảng cách này cho thấy lời cam kết cần được chuyển thành cải thiện có thể đo lường. Điện mặt trời áp mái, điện hóa thiết bị làm hàng và thử nghiệm cấp điện bờ tại bến trọng điểm là các bước thiết thực; kiểm kê phát thải và giám sát kết quả cũng cần được duy trì để cảng biển xanh không chỉ là nhãn hiệu.
Điều kiện để khách tăng mà môi trường không trả giá
Muốn được hãng tàu lựa chọn thường xuyên, Khánh Hòa cần phối hợp đồng bộ hạ tầng tiếp nhận, thủ tục, quy trình đón trả khách nhanh và an toàn, vận chuyển, tham quan cùng sản phẩm đủ khác biệt. Tỉnh cũng cần gắn trải nghiệm trên bờ với các chuyến tàu lưu đêm: du khách có thêm cơ hội thưởng thức ẩm thực, tham quan di sản, mua sắm và tham gia hoạt động buổi tối, còn cơ sở địa phương có thêm cơ hội phục vụ.
Song song, một cảng biển bền vững phải kiểm soát phát thải, sử dụng năng lượng hiệu quả, hạn chế ô nhiễm và bảo vệ hệ sinh thái biển; hạ tầng cần chống chịu tốt hơn trước thời tiết cực đoan và nước biển dâng. Điều đó đòi hỏi phối hợp giữa cơ quan quản lý, cảng, hãng tàu và đơn vị du lịch, cùng tiêu chuẩn vận hành và dữ liệu theo dõi rõ ràng. Nếu mở rộng năng lực đón khách mà bỏ qua các điều kiện này, áp lực lên môi trường sẽ làm suy yếu chính lợi thế mà ngành du lịch dựa vào.
Thước đo thành công là giá trị bền lâu
Trong giai đoạn 2026–2030, Khánh Hòa ưu tiên củng cố năng lực phục vụ khách tàu biển và nghiên cứu điều kiện phát triển hành trình khởi hành, kết thúc tại tỉnh; sau năm 2030, địa phương có thể mở rộng chức năng khai thác, hướng tới vị thế trung tâm du lịch tàu biển cạnh tranh trong khu vực châu Á–Thái Bình Dương. Kế hoạch cảng xanh cũng đặt mốc năm 2030 cho các bến thí điểm và yêu cầu đối với cảng xây mới.
Hai lộ trình này nên được quản trị như một mục tiêu chung: tăng chuyến tàu và chất lượng phục vụ, đồng thời giảm tác động môi trường và củng cố khả năng chống chịu khí hậu. Thành công không chỉ nằm ở số lượt khách hay quy mô hạ tầng, mà ở thời gian lưu trú, chất lượng trải nghiệm và khả năng gìn giữ biển cho những mùa du lịch sau. Khánh Hòa có cơ hội nâng tầm điểm đến; để cơ hội ấy bền vững, cảng xanh phải là nền tảng vận hành, không phải phần trang trí cho tăng trưởng.
