Ba giờ trên đường, ba giờ hụt trải nghiệm
Du lịch tàu biển là hình thức đưa khách quốc tế đến điểm tham quan bằng tàu, trong đó chất lượng kết nối cảng với đô thị quyết định phần lớn thời gian và trải nghiệm trên bờ. Với Khánh Hòa, điểm nghẽn ấy hiện rõ trên tuyến Cảng Cam Ranh – Nha Trang: cảng cách trung tâm 45–50 km, mỗi chiều mất 1–1,5 giờ, trong khi khách chỉ có khoảng tám giờ trên bờ. Tính cả lượt đi và về, hành trình có thể chiếm đến ba giờ, gần hai phần năm quỹ thời gian tại điểm đến. Đây không phải bất tiện nhỏ có thể bù bằng thêm một điểm chụp ảnh; đó là thời gian bị lấy khỏi bữa ăn, hoạt động văn hóa và cơ hội khám phá. Muốn du lịch Nha Trang hấp dẫn hơn với khách tàu, Khánh Hòa phải rút ngắn hoặc làm cho quãng đường này trở nên hữu ích.
Ngày 30.10, UBND tỉnh Khánh Hòa phối hợp Cục Du lịch quốc gia Việt Nam tổ chức hội thảo quốc tế về phát triển du lịch tàu biển, với sự tham gia của hãng tàu, đơn vị khai thác cảng và doanh nghiệp lữ hành. Cuộc thảo luận đến đúng lúc lượng khách phục hồi, nhưng con số tăng không thể che khuất trải nghiệm bị nén bởi hành trình đường bộ.
Phục hồi khách chưa đồng nghĩa với lợi thế cạnh tranh
Khánh Hòa đón 52 chuyến tàu với 106.509 lượt khách lên bờ năm 2019, nhưng đến năm 2025 còn 28 chuyến và 34.704 lượt. Từ đầu năm 2026, số chuyến đã lên 38, với hơn 60.000 lượt khách; một thống kê khác ghi nhận gần 70.000 lượt trong chín tháng đầu năm. Đà tăng là tín hiệu đáng mừng, song chưa chứng minh các hãng tàu sẽ ưu tiên địa phương lâu dài. Khách hiện chủ yếu theo những tuyến quen thuộc qua tháp Bà Ponagar, chùa Long Sơn, chợ Đầm và đi xích lô; nhóm chương trình này chiếm khoảng 60–70% tour. Khi thời gian trên bờ ít mà lịch trình còn lặp lại, điểm đến khó tạo lý do để khách quay lại hoặc hãng tàu kéo dài thời gian ghé.
Hạ tầng tiếp nhận cũng chưa liền mạch. Từ giữa năm 2024, bến cảng Nha Trang dừng đón tàu khách do kết cấu xuống cấp; tàu lớn phải neo ngoài vịnh rồi chuyển khách vào bến du thuyền Ana Marina. Vì vậy, bài toán không chỉ là xây thêm công trình. Cần tổ chức đồng bộ từ cập tàu, trung chuyển đến tham quan, để khách không phải trả thêm thời gian cho từng khâu rời rạc.
Kết nối phải trở thành một phần của sản phẩm
Cảng Cam Ranh có thể đón tàu siêu lớn, còn Nha Trang sở hữu đô thị du lịch, vịnh biển, tài nguyên sinh thái và văn hóa đa dạng. Nhưng lợi thế địa lý chỉ có giá trị khi khách đi từ tàu đến trải nghiệm một cách thuận tiện. Khánh Hòa nên ưu tiên phương án vận chuyển nhanh, đồng bộ với giờ tàu, quy trình đón trả an toàn và thông tin rõ ràng; đồng thời thiết kế tour theo cụm để giảm quãng đường vòng. Nếu chưa thể rút ngắn thời gian chạy xe, có thể biến hành trình thành một phần trải nghiệm bằng điểm dừng có chọn lọc, thay vì để khách chỉ nhìn cảnh qua cửa kính. Đây là lựa chọn thực tế hơn việc quảng bá thêm điểm đến trong khi lịch trình không còn chỗ.
Tỉnh cần một đầu mối điều phối xuyên suốt mỗi chuyến tàu, phối hợp cảng, hãng tàu, doanh nghiệp lữ hành và đơn vị vận tải. Cùng với kết nối, sản phẩm phải vượt khỏi vòng tham quan quen thuộc, khai thác chiều sâu văn hóa Kinh, Chăm, Raglai, làng nghề, ẩm thực và sinh thái. Hiệu quả nên được đánh giá bằng thời gian trải nghiệm, mức độ hài lòng và khả năng hãng tàu quay lại, không chỉ bằng số chuyến cập cảng.
Từ điểm ghé cảng đến trung tâm hàng hải
Mục tiêu xây dựng Khánh Hòa thành trung tâm du lịch quốc gia và quốc tế đòi hỏi kết nối cảng – đô thị được xem như hạ tầng chiến lược, chứ không phải khâu phụ của tour. Cục Du lịch quốc gia Việt Nam đề xuất phát triển hệ sinh thái dịch vụ liên hoàn, hoàn thiện phối hợp liên ngành, xây dựng trải nghiệm bản địa, chủ động cùng hãng tàu thiết kế hành trình và nâng chất lượng nhân lực. Những việc ấy gắn chặt với nút thắt di chuyển: xe thuận tiện mà sản phẩm nghèo nàn thì khách vẫn ít lý do quay lại; sản phẩm hấp dẫn nhưng mất nhiều giờ trên đường thì trải nghiệm vẫn bị giới hạn.
Trong giai đoạn 2026–2030, định hướng là củng cố năng lực phục vụ và nghiên cứu điều kiện để hành trình khởi hành, kết thúc tại Khánh Hòa; sau năm 2030, tỉnh có thể mở rộng chức năng khai thác, hướng tới sức cạnh tranh trong khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Tỉnh cũng dự kiến đầu tư có trọng tâm vào cảng biển, nhà ga hành khách, bến du thuyền và giao thông kết nối. Muốn những mục tiêu ấy thành lợi thế thật, việc cấp bách là làm cho ba giờ trên đường không còn là cái giá phải trả để được đến Nha Trang.
