Ba giờ di chuyển làm mỏng trải nghiệm
Du lịch tàu biển là hình thức du lịch đưa hành khách quốc tế đến các điểm ven biển bằng tàu, kết hợp dịch vụ trên bờ như tham quan, văn hóa, ẩm thực và mua sắm trong thời gian tàu lưu lại. Với khách tàu biển Nha Trang, vấn đề trước mắt không phải thiếu cảnh đẹp mà là thiếu thời gian để tận hưởng chúng.
Cảng quốc tế Cam Ranh cách trung tâm Nha Trang 45–50 km; mỗi chiều đi mất 1–1,5 giờ. Trong khoảng tám tiếng ở trên bờ, hành trình khứ hồi có thể lấy đi tới ba tiếng, chưa kể thời gian tập trung và lên xuống xe. Đây không chỉ là bất tiện: đó là phần trải nghiệm và cơ hội chi tiêu tại địa phương bị mất trước khi chuyến tham quan bắt đầu.
Ngày 30/10/2026, UBND tỉnh Khánh Hòa phối hợp với Cục Du lịch quốc gia Việt Nam tổ chức hội thảo quốc tế về phát triển du lịch tàu biển tại Nha Trang, với sự tham gia của hãng tàu, đơn vị khai thác cảng và doanh nghiệp lữ hành. Hội thảo đặt đúng trọng tâm khi bàn về hạ tầng kết nối và tối ưu quy trình đưa khách lên bờ. Nhưng để giữ chân du khách, các giải pháp phải tạo khác biệt rõ rệt trong chính quỹ thời gian ngắn ngủi ấy.
Lượng khách tăng chưa đồng nghĩa sức cạnh tranh tăng
Đà phục hồi là tín hiệu đáng mừng, nhưng không nên nhầm số chuyến tàu với năng lực cạnh tranh. Khánh Hòa đón 52 chuyến và 106.509 lượt khách lên bờ năm 2019; đến năm 2025, con số giảm còn 28 chuyến và 34.704 lượt. Trong chín tháng năm 2026, tỉnh đã đón gần 70.000 lượt khách tàu biển, cao hơn cả năm trước. Quy mô đang hồi phục, song câu hỏi quan trọng hơn là khách có muốn quay lại, ở lâu hơn hoặc chọn Khánh Hòa làm điểm chính trong hải trình hay không.
Bà Đoàn Thị Thanh Trà, Phó tổng giám đốc Saigontourist, nhận định Khánh Hòa vẫn chủ yếu là điểm ghé phụ, chưa thành điểm đến ưu tiên hay cảng nhà. Trong khi đó, tuyến tham quan quen thuộc qua Tháp Bà Ponagar, chùa Long Sơn, chợ Đầm và đi xích lô chiếm khoảng 60–70% chương trình tour. Sự lặp lại của hành trình khiến lợi thế biển và di sản chưa chuyển hóa đủ thành trải nghiệm riêng có.
Một điểm nghẽn khác nằm ở hạ tầng tiếp nhận: từ giữa năm 2024, bến cảng Nha Trang dừng đón tàu khách vì kết cấu xuống cấp; tàu lớn phải neo ngoài vịnh rồi trung chuyển khách vào bến du thuyền Ana Marina. Vì vậy, tăng lượng khách mà không xử lý đồng bộ cảng, trung chuyển và sản phẩm trên bờ có thể chỉ làm rõ hơn những hạn chế hiện hữu.
Từ điểm ghé cảng đến điểm đến đáng lưu lại
Khánh Hòa có nền tảng đáng kể: vịnh biển, cảng nước sâu, sân bay quốc tế Cam Ranh, đô thị du lịch Nha Trang cùng tài nguyên văn hóa và sinh thái. Sự giao thoa văn hóa Kinh, Chăm, Raglai có thể giúp địa phương xây dựng hành trình giàu bản sắc thay vì chỉ đưa khách qua một danh sách điểm tham quan. Tuy nhiên, lợi thế chỉ có giá trị khi được tổ chức thành dịch vụ thuận tiện, có chất lượng và đủ sức thuyết phục hãng tàu đưa khách trở lại.
PGS-TS Trần Đình Thiên đề xuất tiến từng bước: làm tốt vai trò điểm ghé cảng, trở thành điểm đến để tàu lưu lại qua đêm, rồi hướng tới cảng đầu cuối hành trình gắn với sân bay Cam Ranh. Đây là lộ trình hợp lý hơn việc mở rộng dàn trải. Trước tiên, tỉnh cần một đầu mối chịu trách nhiệm xuyên suốt mỗi chuyến tàu và một cụm đón khách vận hành trơn tru; sau đó mới nhân rộng sản phẩm, từ văn hóa, ẩm thực đến trải nghiệm buổi tối.
Từ đầu năm 2026, Khánh Hòa đã đón 10 chuyến tàu neo qua đêm, một bước tiến so với giai đoạn chưa có tàu lưu lại ban đêm. Cơ hội này chỉ thành lợi ích cho doanh nghiệp và người dân nếu khách có lý do để xuống tàu, ở lại và sử dụng dịch vụ. Phát triển kinh tế đêm, mua sắm và các tour ngắn linh hoạt cần đi cùng yêu cầu bảo vệ môi trường biển và di sản, chứ không thể đánh đổi chúng để lấy tăng trưởng nhanh.
Ưu tiên kết nối trước, mở rộng sau
Khánh Hòa dự kiến đầu tư có trọng tâm vào hạ tầng cảng biển, nhà ga hành khách và bến du thuyền theo nhu cầu thị trường. Điều cần ưu tiên là rút ngắn và làm ổn định hành trình giữa Cảng Cam Ranh với các điểm tham quan, cải thiện khâu trung chuyển, đồng thời thiết kế tour phù hợp với khoảng thời gian khách thực có. Một kết nối đáng tin cậy có thể tạo giá trị ngay cả trước khi những dự án quy mô lớn hoàn tất.
Trong giai đoạn 2026–2030, tỉnh định hướng củng cố năng lực phục vụ khách tàu biển và nghiên cứu điều kiện phát triển hành trình khởi hành hoặc kết thúc tại Khánh Hòa; sau năm 2030 có thể mở rộng chức năng, hướng tới vị thế trung tâm tàu biển cạnh tranh trong khu vực châu Á–Thái Bình Dương. Đây là mục tiêu dài hạn, không phải kết quả tự động của việc có cảng sâu hay nhiều tàu cập bến.
Thước đo nên là trải nghiệm liền mạch: khách mất bao lâu từ tàu đến điểm tham quan, có sản phẩm khác biệt nào ngoài tuyến quen thuộc và bao nhiêu dịch vụ địa phương được hưởng lợi. Du lịch Khánh Hòa có đủ tài nguyên để tham gia cuộc đua tàu biển, nhưng năng lực cạnh tranh phải được chứng minh bằng chất lượng kết nối và lý do để khách ở lại. Gỡ nút thắt ba giờ đi lại vì thế không chỉ là bài toán giao thông; đó là điều kiện để biến tiềm năng thành điểm đến.
