Gói thầu then chốt đã có nhà cung cấp
Thủy điện tích năng Bác Ái là dự án lưu trữ điện bằng cách bơm nước lên hồ ở giờ thấp điểm rồi phát điện khi nhu cầu tăng, qua đó giúp cân bằng phụ tải và bổ sung công suất cho hệ thống. Ngày 26/10/2026, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) ký hợp đồng cung cấp thiết bị cơ điện với liên danh Voith Hydro Shanghai và Powerchina Zhongnan, trị giá 4.462,603 tỷ đồng, thời gian thực hiện 51 tháng. Đây không phải một hợp đồng phụ trợ có thể tách rời tiến độ: gói thầu cung cấp vật tư, thiết bị chính, nên việc lựa chọn được nhà thầu và chốt thời hạn là một điều kiện quan trọng để công trường chuyển từ xây dựng sang lắp đặt, thử nghiệm tổ máy. Với một dự án thủy điện tích năng đầu tiên của Việt Nam, dấu mốc này đáng kể vì tiến độ thiết bị sẽ quyết định khả năng biến quy mô thiết kế thành năng lực vận hành thực tế.
Thiết bị quyết định khả năng tích và phát điện
Bác Ái được phê duyệt với bốn tổ máy, tổng công suất 1.200 MW; tổng mức đầu tư là 21.101.468 triệu đồng. Quy mô ấy chỉ tạo ra giá trị cho hệ thống khi thiết bị cơ điện vận hành đồng bộ, đáp ứng được cả hai chiều: dùng điện để bơm nước vào giờ thấp điểm và phát điện khi phụ tải lên cao. Vì vậy, ý nghĩa của gói thiết bị cơ điện Bác Ái không nằm riêng ở giá trị hợp đồng, mà ở việc đưa phần cốt lõi của cơ chế lưu trữ điện vào lộ trình triển khai. Khi vận hành, nhà máy còn có chức năng điều tần và bù công suất phản kháng, hỗ trợ ổn định hệ thống. Với người sử dụng điện, lợi ích kỳ vọng là nguồn cung linh hoạt hơn vào giờ cao điểm; đây là đóng góp cho cân bằng toàn hệ thống, không phải cam kết rằng giá điện hay hóa đơn sẽ giảm.
Tiến độ sẽ được kiểm chứng qua từng tổ máy
Hợp đồng kéo dài 51 tháng và được xác định là phù hợp với tiến độ chung của dự án. Kế hoạch hiện đặt mục tiêu tổ máy số 1 phát điện tháng 12/2029, các tổ máy tiếp theo lần lượt vào tháng 4, tháng 8 và tháng 12/2030; toàn bộ công trình dự kiến hoàn thành tháng 5/2031. Mốc cuối năm 2029 vì thế là phép thử đầu tiên, chứ chưa phải thời điểm toàn bộ công suất 1.200 MW sẵn sàng. Thiết bị chính đã có hợp đồng giúp giảm một điểm bất định trong chuỗi triển khai, nhưng không tự bảo đảm tiến độ: việc chế tạo, giao hàng, lắp đặt, chạy thử và phối hợp với các hạng mục xây dựng đều phải khớp nhau. Cách nhìn thận trọng này cần thiết, bởi vai trò lưu trữ điện của Bác Ái chỉ xuất hiện khi các tổ máy thực sự hoạt động ổn định.
Bước tiến có ý nghĩa, nhưng kết quả nằm ở vận hành
Việc EVN ký hợp đồng thiết bị cơ điện là một bước tiến cụ thể của dự án thủy điện tích năng, đồng thời cho thấy công trình đang đi vào giai đoạn cần phối hợp chặt giữa thiết bị và xây dựng. Bác Ái được quy hoạch để phủ đỉnh phụ tải: hấp thụ điện vào giờ thấp điểm thông qua bơm nước, rồi phát lại khi nhu cầu tăng. Cơ chế này có thể giúp giảm chênh lệch phụ tải và bổ sung khả năng điều chỉnh cho hệ thống, thay vì chỉ cung cấp điện theo một chiều. Tuy nhiên, không nên đánh đồng một hợp đồng lớn với năng lực lưu trữ đã hình thành. Thước đo sau cùng sẽ là từng tổ máy có đạt mốc phát điện hay không, và nhà máy có vận hành đúng chức năng trong thực tế hay không. Bác Ái đã tiến thêm một bước; giá trị của bước ấy sẽ được xác nhận bằng tiến độ lắp đặt và hiệu quả vận hành.
