Hai điều chỉnh trực tiếp vào chi phí thiết yếu
Giảm thuế xăng và giá bán lẻ điện là biện pháp tài khóa, điều hành giá nhằm hạ chi phí nhiên liệu, điện năng cho hộ gia đình và hoạt động sản xuất, qua đó góp phần kiềm chế đà tăng giá chung. Tại họp báo Chính phủ thường kỳ sáng 4/11/2026, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi thông tin về tác động của hai chính sách đối với ngân sách, CPI và hoạt động kinh doanh. Theo Nghị quyết, thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt với các loại xăng được đưa về 0% từ ngày 1/11/2026 đến hết ngày 31/3/2027; cùng ngày, giá bán lẻ điện bình quân giảm 2%. Đây là lựa chọn đáng chú ý vì xăng và điện đi vào nhiều khâu của nền kinh tế, từ đi lại, vận tải đến sản xuất. Tuy nhiên, mức giảm thuế không tự động bảo đảm mọi giá bán hạ tương ứng; hiệu quả phụ thuộc vào việc chính sách được truyền dẫn tới người mua và doanh nghiệp.
CPI đã vượt mốc mục tiêu, thời gian điều hành không còn rộng
Lý do cần hành động sớm nằm ở khoảng cách giữa diễn biến giá và mục tiêu CPI: bình quân 10 tháng năm 2026, CPI tăng 4,57% so với cùng kỳ, cao hơn mức kiểm soát khoảng 4,5% cho cả năm. Hai tháng cuối năm thường chứng kiến nhu cầu tiêu dùng, sản xuất và lưu thông hàng hóa tăng, nhất là khi thị trường chuẩn bị cho Tết Nguyên đán. Vì vậy, giảm thuế xăng và hạ giá điện tạo thêm dư địa, nhưng không thể xem là giải pháp duy nhất hay bảo đảm chắc chắn CPI sẽ về đích. Theo ước tính được Thứ trưởng thông tin, hai chính sách có thể khiến CPI tháng 11 giảm khoảng 0,5 điểm phần trăm so với kịch bản không điều chỉnh, đồng thời làm CPI bình quân cả năm giảm khoảng 0,08 điểm phần trăm. Con số này có ý nghĩa trong điều hành, song cũng cho thấy cần kiểm soát các nguồn tăng giá khác.
Lợi ích chỉ trọn vẹn khi chi phí giảm được chuyển tiếp
Giá nhiên liệu và điện thấp hơn có thể giảm chi phí đầu vào cho vận tải, dịch vụ và sản xuất; với người dân, mức giảm điện hỗ trợ chi phí sinh hoạt, còn xăng tác động tới ngân sách đi lại. Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi cho biết các biện pháp này góp phần hỗ trợ kinh doanh, cải thiện đời sống và tăng khả năng chống chịu của nền kinh tế trước cú sốc bên ngoài. Theo thông tin tại họp báo, việc đưa thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng về 0% trong thời gian áp dụng dự kiến làm giảm thu ngân sách gần 7.000 tỷ đồng. Đây là sự đánh đổi có chủ đích: chấp nhận hụt thu để giảm áp lực chi phí trong giai đoạn nhạy cảm. Nhưng lợi ích công chúng sẽ suy yếu nếu doanh nghiệp không phản ánh phần tiết kiệm vào giá hàng hóa, dịch vụ; giám sát thị trường và cạnh tranh vì thế quan trọng không kém quyết định giảm thuế.
Giữ mục tiêu CPI cần phối hợp nhiều công cụ
Giảm giá chỉ tạo được hiệu quả bền hơn khi đi cùng nguồn cung ổn định và điều hành nhất quán. Trong những tháng cuối năm, kế hoạch được nêu gồm năm nhóm việc: theo dõi, dự báo giá; bảo đảm cung ứng hàng thiết yếu; phối hợp chính sách tiền tệ, tài khóa; thận trọng với các giá do Nhà nước định; và tăng cường kiểm tra, giám sát thị trường. Trọng tâm này hợp lý bởi nếu xăng, thực phẩm hoặc hàng hóa thiết yếu thiếu hụt, áp lực giá có thể lấn át tác dụng từ điện và thuế. Mục tiêu CPI bình quân năm 2026 khoảng 4,5% vì thế không thể dựa riêng vào hai điều chỉnh giá; cần theo sát rủi ro và tránh để việc giảm chi phí đầu vào dừng lại ở khâu sản xuất. Thành công nên được đánh giá bằng tác động thực tế tới giá bán và sức mua, không chỉ bằng mức giảm được công bố.
