Hai điều chỉnh nhằm hạ áp lực giá cuối năm
Giảm giá điện và đưa thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng về 0% là các biện pháp điều hành giá nhằm hạ chi phí thiết yếu, qua đó góp phần giảm áp lực lên chỉ số giá tiêu dùng và hỗ trợ kiểm soát lạm phát. Từ ngày 1/11/2026, giá bán lẻ điện bình quân giảm 2%; mức thuế tiêu thụ xăng 0% được áp dụng đến hết ngày 31/3/2027 theo Nghị quyết 45 của Chính phủ. Liên bộ Công Thương - Tài chính cũng công bố giá xăng giảm gần 2.000 đồng/lít từ ngày 1/11, trong bối cảnh điều chỉnh thuế. Đây là động thái đáng kể, nhưng không nên xem như lời giải trọn vẹn cho lạm phát: hiệu quả bền vững còn tùy thuộc vào diễn biến giá các mặt hàng thiết yếu và việc chi phí thấp hơn có được chuyển tiếp đến người tiêu dùng hay không.
Quy mô hỗ trợ cũng đi kèm đánh đổi ngân sách. Chính sách đưa thuế xăng về 0% dự kiến làm giảm thu ngân sách Nhà nước gần 7.000 tỷ đồng trong thời gian áp dụng. Vì vậy, thước đo thành công không chỉ là giá nhiên liệu hạ ngay sau khi điều chỉnh, mà còn là mức độ giảm áp lực chi tiêu và chi phí đầu vào trong những tháng tới.
Tác động lan qua chi phí sinh hoạt và vận tải
Hai mặt hàng có ảnh hưởng trực tiếp đến rổ CPI và lan sang nhiều hoạt động khác. Điện sinh hoạt có quyền số 4,81% trong nhóm nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng; xăng dầu chiếm 4,53% trong nhóm giao thông. Tổng hai quyền số là 9,34%, chưa kể tác động gián tiếp đến sản xuất, vận chuyển, lưu thông và phân phối hàng hóa, dịch vụ. Vì thế, giá điện giảm có thể giúp hạ hóa đơn hộ gia đình và chi phí vận hành doanh nghiệp, còn giá xăng giảm tạo dư địa tiết kiệm cho người đi lại lẫn đơn vị vận tải. Tuy nhiên, mức giảm giá bán lẻ không đồng nghĩa mọi khoản chi trong nền kinh tế sẽ giảm tương ứng; tác động phụ thuộc vào cách doanh nghiệp điều chỉnh giá và tốc độ chuyển phần tiết kiệm đến khách hàng.
Theo ước tính được Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi nêu tại họp báo Chính phủ ngày 4/11, hai biện pháp có thể khiến CPI tháng 11/2026 giảm khoảng 0,5 điểm phần trăm so với tháng 10; tác động làm giảm CPI bình quân năm khoảng 0,08 điểm phần trăm. Mức dự báo này tạo thêm khoảng trống điều hành trong ngắn hạn, nhưng chưa đủ để khẳng định áp lực giá đã được tháo gỡ.
Mục tiêu cả năm vẫn là bài toán khó
Sức ép nằm ở khoảng cách giữa kết quả hiện tại và mục tiêu: CPI bình quân 10 tháng tăng 4,57% so với cùng kỳ, cao hơn mức kiểm soát khoảng 4,5% đặt ra cho cả năm; riêng CPI tháng 10 tăng 0,2% so với tháng trước. Lạm phát cơ bản trong 10 tháng tăng khoảng 4,24%. Những con số này khiến đợt giảm giá xăng và điện có ý nghĩa, nhưng cũng cho thấy dư địa để lơ là rất hạn chế. Một tháng CPI dịu lại không thể thay thế việc theo dõi sát các nhóm hàng thiết yếu và các rủi ro có thể đẩy chi phí lên trở lại.
Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi cho biết định hướng điều hành là phấn đấu giữ CPI bình quân năm quanh 4,5%, đồng thời chủ động, linh hoạt theo diễn biến thực tế và bảo đảm nguồn cung, ổn định thị trường. Trước mắt, các bộ, ngành và địa phương cần thường xuyên theo dõi, dự báo giá trong nước và quốc tế để kịp thời tham mưu biện pháp phù hợp. Đây là điều kiện cần để khoản giảm chi phí từ chính sách không bị triệt tiêu bởi những đợt tăng giá khác.
Giảm giá là bước hỗ trợ, không phải bảo đảm
Gói điều chỉnh tạo tín hiệu tích cực cho người dân và doanh nghiệp: điện rẻ hơn, thuế xăng được đưa về 0%, còn CPI tháng 11 được dự báo giảm khoảng 0,5 điểm phần trăm so với tháng trước. Nhưng mức CPI bình quân 10 tháng đã vượt mục tiêu cả năm, nên kết quả cuối cùng phụ thuộc vào điều hành nhất quán trong những tháng còn lại. Chính sách chỉ phát huy trọn vẹn khi nguồn cung ổn định, thị trường được theo dõi sát và phần tiết kiệm từ nhiên liệu, điện thực sự giúp giảm chi phí hàng hóa, dịch vụ. Xăng và điện cùng giảm là một bước hỗ trợ đáng kể; để kiểm soát lạm phát, cần biến khoảng trống ngắn hạn ấy thành ổn định giá bền hơn.
