Khoảng cách dự báo chỉ hơn 100 USD
GDP bình quân đầu người là tổng sản phẩm trong nước chia cho dân số, một chỉ số ước tính quy mô sản lượng kinh tế bình quân chứ không phản ánh thu nhập thực nhận của từng cá nhân. Trong báo cáo Triển vọng Kinh tế Thế giới tháng 10/2026, IMF dự báo GDP danh nghĩa bình quân đầu người của Việt Nam đạt 5.259 USD trong năm nay, tăng 8,9% so với năm trước; Indonesia được dự báo đạt 5.153 USD. Nếu thành hiện thực, Việt Nam sẽ vượt Indonesia để đứng thứ năm trong ASEAN, sau Thái Lan. Đây là bước đảo chiều đáng chú ý: năm 2025, chỉ số của Việt Nam còn thấp hơn Indonesia khoảng 250 USD. Tuy nhiên, lợi thế dự báo chỉ nhỉnh hơn 100 USD, nên không nên đọc kết quả này như một cuộc bứt phá đã được bảo đảm. Nó là tín hiệu về vị thế tương đối của hai nền kinh tế, chứ không phải bảng xếp hạng phúc lợi của từng hộ gia đình.
Sản xuất công nghệ cao tạo lực kéo
Điểm đáng chú ý phía sau dự báo IMF không chỉ là tốc độ tăng trưởng, mà là sự thay đổi trong vai trò của Việt Nam ở chuỗi cung ứng. Các doanh nghiệp quốc tế ngày càng chọn Việt Nam làm địa điểm sản xuất thay thế Trung Quốc trong những ngành công nghệ cao, gồm bán dẫn và điện tử. Dòng vốn FDI giải ngân trong chín tháng đạt khoảng 21,07 tỷ USD, tăng 12,1%; vốn đăng ký đạt 50,36 tỷ USD, tăng 76,4%. Foxconn mở rộng sản xuất ở miền Bắc, trong khi Samsung duy trì các cơ sở sản xuất thiết bị điện tử phục vụ xuất khẩu. Kim ngạch xuất khẩu hàng hóa chín tháng đạt 434,3 tỷ USD, tăng 24,5%. Các con số này củng cố luận điểm rằng sản xuất công nghệ cao đang nâng vai trò của Việt Nam trong thương mại quốc tế. Nhưng lượng vốn và xuất khẩu lớn chỉ có ý nghĩa dài hạn nếu kéo theo năng lực sản xuất, nhà cung ứng trong nước và việc làm có chất lượng.
Đầu tư công và đà tăng trưởng trong nước
Dự báo còn dựa trên đà tăng trưởng và đầu tư hạ tầng. GDP Việt Nam quý III/2026 ước tăng 9,95% so với cùng kỳ; tính chung chín tháng, mức tăng đạt 9,01%, cao nhất trong 15 năm qua. Đầu tư thực hiện từ ngân sách nhà nước trong chín tháng đạt 661,8 nghìn tỷ đồng, tăng 19% so với cùng kỳ và bằng 59,9% kế hoạch năm. Đường bộ, sân bay và các công trình giao thông đang được triển khai, giúp cải thiện kết nối cho hoạt động sản xuất, kinh doanh. Chính phủ đặt mục tiêu tăng trưởng ít nhất 10% trong năm 2026, nhưng mục tiêu không tự biến thành kết quả: tiến độ dự án, hiệu quả sử dụng vốn và sức cầu bên ngoài đều có thể làm thay đổi triển vọng. Dù vậy, kết hợp hạ tầng, FDI và xuất khẩu tạo nền tảng thuyết phục hơn cho dự báo so với việc chỉ dựa vào một ngành đơn lẻ.
Chỉ số bình quân không phải thu nhập của mọi người
Vượt Indonesia về GDP bình quân đầu người sẽ nâng vị thế kinh tế của Việt Nam trong khu vực, nhưng người dân không thể hiểu con số này như mức thu nhập mỗi người sẽ nhận được. GDP bình quân đầu người không cho biết thu nhập được phân chia ra sao, chất lượng việc làm thế nào hay chi phí sinh hoạt ảnh hưởng đến từng gia đình ra sao. Khoảng cách dự báo với Indonesia cũng đủ hẹp để các biến động về tăng trưởng, dân số và tỷ giá có thể tác động đến kết quả so sánh. Ý nghĩa thiết thực của dự báo IMF vì thế nằm ở câu hỏi tiếp theo: Việt Nam có chuyển được tăng trưởng thành năng suất cao hơn, việc làm ổn định và thu nhập thực tế cải thiện hay không? Nếu sản xuất công nghệ cao chỉ làm tăng số liệu tổng hợp mà ít tạo liên kết với doanh nghiệp trong nước và người lao động, thứ hạng mới sẽ có sức nặng hạn chế. Kết luận đáng giữ lại là triển vọng tích cực, nhưng thành quả chỉ thực sự có giá trị khi tăng trưởng đi vào đời sống.
