An toàn bay phải được chuẩn bị trước giờ khai thác
An toàn bay Long Thành là hệ thống biện pháp phối hợp giữa đơn vị khai thác, lực lượng công an, quân đội và chính quyền nhằm ngăn ngừa, phát hiện, xử lý nguy cơ ảnh hưởng đến máy bay và hoạt động cảng hàng không. Trọng tâm hiện nay không chỉ là bảo vệ bên trong sân bay mà còn kiểm soát vùng phụ cận, nơi các hoạt động dân sự có thể tạo ra rủi ro trên không.
Ngày 6/11, Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) cho biết đã ký quy chế phối hợp với Công an thành phố Đồng Nai và Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố, tập trung vào an ninh, trật tự, an toàn hàng không, phòng cháy chữa cháy, cứu nạn cứu hộ và ứng phó khẩn nguy. Đây là bước đi cần thiết khi sân bay đang chạy thử và dự kiến khai thác từ 0 giờ ngày 24/12/2026. Một quy chế trên giấy chỉ có giá trị khi được chuyển thành đầu mối liên lạc rõ ràng, quy trình ra quyết định nhanh và những cuộc diễn tập sát tình huống thực tế.
UAV gần sân bay: phòng ngừa phải vượt khỏi hàng rào
Yêu cầu của UBND thành phố Đồng Nai về tăng cường quản lý thiết bị bay không người lái, phương tiện bay siêu nhẹ và vật thể có thể ảnh hưởng đến hoạt động bay phản ánh một thực tế: nguy cơ không dừng ở cổng sân bay. UAV gần sân bay có thể xâm nhập vùng hoạt động hàng không; nhưng diều, bóng bay, đèn trời, tia laser hay khói từ việc đốt rác, đốt thực bì cũng có thể gây trở ngại cho máy bay.
Vì vậy, chỉ kiểm tra và xử lý sau khi phát hiện vi phạm là chưa đủ. Thành phố yêu cầu tuyên truyền đến khu dân cư, hộ gia đình, cơ sở kinh doanh và trường học; đây là hướng đúng, bởi người dân cần biết hành vi nào bị cấm và báo cho ai khi thấy nguy cơ. Hiệu quả phụ thuộc vào việc phổ biến dễ hiểu, giám sát địa bàn và phối hợp chia sẻ thông tin giữa chính quyền, công an, quân đội và ACV. Kiểm soát sớm ở khu vực giáp ranh sẽ thiết thực hơn phản ứng khi máy bay đã chịu ảnh hưởng.
Quy chế chỉ hiệu quả khi lực lượng cùng hành động
Quy chế mới đặt nền tảng cho hiệp đồng, nhưng an ninh hàng không đòi hỏi các bên thống nhất cách nhận tin, đánh giá mức độ nguy hiểm và phân công xử lý. Công an giữ vai trò nòng cốt về an ninh, trật tự; lực lượng quân sự và ACV cần phối hợp theo phương án bảo vệ, ứng phó khẩn nguy và cứu hộ. Việc thường xuyên trao đổi thông tin, kiểm tra nghiệp vụ và diễn tập sẽ cho thấy quy trình có vận hành được khi tình huống xảy ra hay không.
Ba đơn vị đã tổng kết 5 năm phối hợp tại dự án, từ năm 2021 đến nay; giai đoạn này cho thấy cơ chế chia sẻ thông tin và nắm tình hình đã hỗ trợ bảo đảm an ninh trong quá trình thi công. Tuy nhiên, bảo vệ công trường khác với bảo vệ một sân bay đang tiếp nhận hành khách và chuyến bay. Long Thành có quy mô 5.000 ha, nên trách nhiệm phối hợp cần bao quát cả mục tiêu trong cảng lẫn khu vực lân cận. Việc đề xuất đưa sân bay vào danh mục công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia cũng cho thấy yêu cầu bảo vệ phải được nhìn nhận ở tầm chiến lược.
Vận hành sân bay an toàn cũng là trải nghiệm của hành khách
UBND thành phố Đồng Nai giao Sở Xây dựng làm đầu mối xây dựng kế hoạch phục vụ vận hành sân bay, phối hợp với công an, quân sự, các sở ngành, địa phương và ACV. Song song với phương án bảo vệ, thành phố yêu cầu rà soát đường kết nối, biển báo, chiếu sáng, phân luồng, điểm đón trả khách và phương án xử lý ùn tắc, tai nạn. Các đơn vị cũng dự kiến tổ chức xe buýt nối sân bay với trung tâm đô thị, bến xe và các đầu mối giao thông, trong đó chú trọng kết nối với Thành phố Hồ Chí Minh.
Đây không phải phần việc phụ của an toàn bay: giao thông rối loạn, phương tiện dừng đỗ sai chỗ hay thiếu năng lực cấp cứu đều có thể làm khó hành khách và lực lượng ứng phó. Kết luận cần rõ ràng: Long Thành chỉ sẵn sàng khai thác khi kiểm soát UAV, phối hợp đa lực lượng, giao thông kết nối và ứng cứu khẩn cấp được thử nghiệm như một hệ thống thống nhất. Từ nay đến ngày khai thác, tiêu chuẩn đánh giá nên là khả năng xử lý tình huống cụ thể, không chỉ là số lượng kế hoạch đã ban hành.
