Một quy chế, ba lực lượng cùng vào cuộc
An ninh sân bay Long Thành là hệ thống phối hợp giữa đơn vị khai thác, công an và quân đội nhằm phòng ngừa, phát hiện và xử lý nguy cơ ảnh hưởng đến trật tự, con người và hoạt động bay. Ngày 6/11, Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) cho biết đã ký quy chế phối hợp với Công an thành phố Đồng Nai và Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố để tăng cường bảo đảm an ninh, trật tự và an toàn hàng không tại sân bay. Đây là bước chuẩn bị đúng lúc: Long Thành đang chạy thử nhiều nội dung quan trọng, nên quy trình hiệp đồng không thể chờ đến khi có chuyến bay thương mại mới hoàn thiện. Quy chế bao quát bảo vệ an ninh, phòng cháy chữa cháy, cứu nạn cứu hộ và ứng phó khẩn nguy hàng không. Giá trị của thỏa thuận nằm ở việc xác định cách các bên trao đổi thông tin, phân công nhiệm vụ và cùng xử lý tình huống, thay vì để mỗi lực lượng ứng phó riêng rẽ.
Công an được xác định giữ vai trò nòng cốt trong bảo đảm trật tự, chủ động phòng ngừa tội phạm và vi phạm pháp luật; quân đội và ACV phối hợp theo chức năng, đồng thời chia sẻ thông tin để nhận diện sớm nguy cơ. Các bên cũng đặt vấn đề đề xuất đưa sân bay vào danh mục công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia. Đề xuất này phản ánh tầm quan trọng của sân bay, nhưng hiệu quả bảo vệ sẽ được quyết định bởi những việc cụ thể: cập nhật phương án, kiểm tra nghiệp vụ và diễn tập. Quy chế chỉ có ý nghĩa khi người thực thi biết rõ ai chỉ huy, ai hỗ trợ và thông tin được chuyển đến đâu trong tình huống khẩn cấp.
Kế hoạch vận hành phải đi cùng rà soát thực địa
Song song với quy chế an ninh, Đồng Nai đang xây dựng kế hoạch phối hợp vận hành Long Thành. Ngày 5/11, địa phương giao Sở Xây dựng làm đầu mối, phối hợp với ACV, công an, quân sự, các sở ngành và địa phương để chuẩn bị điều kiện khai thác; kế hoạch được yêu cầu trình UBND thành phố ban hành trước ngày 15/11/2026. Sân bay dự kiến khai thác từ 0 giờ ngày 24/12/2026, vì vậy quỹ thời gian chuẩn bị đòi hỏi rà soát có trọng tâm, không chỉ tổng hợp văn bản. Cơ quan chuyên ngành hàng không, đơn vị điều hành bay và nhà cung cấp dịch vụ cũng cần tham gia để phương án địa phương khớp với quy trình tại cảng.
Rà soát phải bao gồm hạ tầng tiếp cận: tiến độ và khả năng đáp ứng của đường kết nối, nút giao, biển báo, chiếu sáng và tín hiệu giao thông. Thành phố cũng yêu cầu thống nhất phân luồng theo lưu lượng và giờ bay, bố trí khu vực đón trả khách, điểm dừng đỗ, đồng thời chuẩn bị cách xử lý ùn tắc, tai nạn và sự cố, nhất là giai đoạn đầu khai thác. Với hành khách, an toàn không chỉ nằm trong hàng rào sân bay. Xe buýt kết nối các đô thị, đầu mối giao thông và khu vực có nhu cầu đi lại lớn, trong đó có kết nối với Thành phố Hồ Chí Minh, sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tiếp cận. Phương án vận tải cần tính đến hành lý, người cao tuổi, người khuyết tật; taxi và xe hợp đồng cần có điểm đón trả, thông tin dịch vụ và giá cước rõ ràng.
Quản lý UAV: phòng ngừa từ khu dân cư
Một rủi ro không thể xem nhẹ là thiết bị bay không người lái, phương tiện bay siêu nhẹ và các vật thể có thể xâm nhập hoặc gây nhiễu hoạt động bay. UBND Đồng Nai yêu cầu tăng cường quản lý UAV và các phương tiện này để hạn chế nguy cơ ảnh hưởng đến an toàn bay. Phạm vi cảnh báo còn gồm thả diều, bóng bay, đèn trời, chiếu tia laser và những hành vi khác có thể gây mất an toàn. Đây là bài toán cần sự tham gia của cộng đồng, không thể chỉ trông vào lực lượng tại sân bay: thông tin phải đến được khu dân cư, hộ gia đình và cơ sở sản xuất, kinh doanh.
Cách tiếp cận hợp lý là kết hợp tuyên truyền, giám sát và cơ chế báo tin, đồng thời quy định rõ đầu mối xử lý khi phát hiện hoạt động đáng ngờ. Các phương án bảo vệ cũng cần gắn với ứng phó khẩn cấp, cứu nạn cứu hộ và phối hợp cấp cứu y tế, vận chuyển, tiếp nhận người bệnh, phòng chống dịch, kiểm dịch y tế. Không một quy chế nào loại bỏ hoàn toàn rủi ro; điều có thể làm là phát hiện sớm và giảm độ trễ giữa cảnh báo với hành động. Vì vậy, diễn tập liên ngành và kiểm tra khả năng phối hợp trước ngày khai thác phải được xem là thước đo thực chất, chứ không phải thủ tục hoàn tất hồ sơ.
Thước đo cuối cùng là khả năng ứng phó
Long Thành đang hình thành hai lớp chuẩn bị bổ trợ nhau: quy chế hiệp đồng giữa ACV, công an và quân đội, cùng kế hoạch địa phương rà soát vận hành, giao thông và điều kiện an toàn. Lớp thứ nhất tạo khung phối hợp; lớp thứ hai phải biến khung ấy thành phương án thực địa có người phụ trách, kênh thông tin và cách xử lý rõ ràng. Quản lý UAV cũng cần được thực hiện trước khi máy bay cất hạ cánh, không đợi đến khi phát sinh sự cố mới tăng cường kiểm soát.
Kết luận, mức độ sẵn sàng không thể chỉ đo bằng tiến độ công trình hay số văn bản đã ký. Điều đáng quan tâm là các lực lượng có chia sẻ thông tin kịp thời, phối hợp trơn tru khi diễn tập và bảo đảm hành khách tiếp cận sân bay an toàn hay không. Nếu kế hoạch được hoàn tất đúng hạn và các phương án được kiểm chứng bằng thực hành, công tác an ninh sân bay và an toàn hàng không sẽ có nền tảng vững hơn khi Long Thành bước vào khai thác.
