Hiến tạng là sẻ chia, không phải nghĩa vụ
Hiến mô, tạng là việc một người tự nguyện trao tặng mô hoặc bộ phận cơ thể để giúp người khác được điều trị, tiếp tục sự sống; ý nghĩa ấy chỉ trọn vẹn khi lựa chọn của người hiến được tôn trọng. Chiều 30/10, tại phiên thảo luận của Quốc hội về tình hình kinh tế - xã hội, Hòa thượng Thích Thanh Quyết, đại biểu Quốc hội đoàn Hà Nội, nhấn mạnh hiến tặng để cứu người thể hiện tinh thần vị tha, từ bi, cứu khổ cứu nạn và là nghĩa cử nhân văn đáng trân trọng. Hàng nghìn tăng ni tại Học viện Phật giáo thường xuyên tham gia hiến máu, đăng ký hiến mô, tạng, một minh chứng cho sức lan tỏa của sự sẻ chia khi được lựa chọn bằng niềm tin. Nhưng lòng từ bi không thể bị biến thành sức ép đạo đức hay pháp lý. Tuyên truyền về ý nghĩa hiến tạng vì vậy cần giúp người dân hiểu và cân nhắc, chứ không khiến họ cảm thấy có lỗi nếu không đăng ký.
Luật cần mở cơ hội sống, đồng thời giữ ranh giới
Ngày 27/10, Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan cho biết dự thảo sửa đổi luật được xây dựng để khắc phục bất cập sau khoảng 20 năm thực hiện, trong bối cảnh khoa học, công nghệ tiến bộ và nhu cầu ghép tạng tăng. Trong khi đó, người mắc bệnh mạn tính giai đoạn cuối vẫn phải chờ cơ hội được ghép; các bệnh nhi cũng nằm trong nhóm cần thêm lựa chọn điều trị. Đây là lý do chính đáng để hoàn thiện luật hiến tạng và tạo hành lang pháp lý thuận lợi hơn cho đội ngũ y tế. Tuy nhiên, mục tiêu cứu người không thể đứng ngoài giới hạn về quyền tự quyết. Bộ trưởng khẳng định dự luật hướng tới mang lại thêm cơ hội sống, trên nguyên tắc không ép buộc bất kỳ ai hiến tạng. Quan điểm ấy phải được thể hiện rõ trong quy định, quy trình tư vấn và cách lấy sự đồng thuận, thay vì chỉ dừng ở lời cam kết.

Băn khoăn về người dưới 18 tuổi cần câu trả lời cụ thể
Đề xuất liên quan người dưới 18 tuổi là điểm khiến dư luận băn khoăn, và câu hỏi về tự nguyện ở đây không thể gạt đi bằng cách so sánh với người trưởng thành. Bộ trưởng cho rằng không nên mặc định đề xuất đồng nghĩa với ép buộc, đồng thời khẳng định hiến tạng là sự chia sẻ nhân văn, không phải hoạt động cưỡng ép. Lập luận đó giúp làm rõ mục tiêu của cơ quan soạn thảo, nhưng điều công chúng cần tiếp theo là những bảo đảm cụ thể: ai có quyền quyết định, sự đồng thuận được xác lập ra sao và làm thế nào để ngăn mọi hình thức gây áp lực. Với trẻ vị thành niên, ranh giới ấy càng cần minh bạch vì các em chưa có đầy đủ năng lực tự quyết như người trưởng thành. Hiến tạng tự nguyện phải là nguyên tắc thực chất, không phải nhãn dán cho một quy trình thiếu giải thích hoặc thiếu bảo vệ.
Dự thảo đang tiếp tục được chỉnh lý sau khi thảo luận tại tổ, hướng tới phiên thảo luận ở hội trường vào đầu tháng 11; Bộ Y tế cho biết sẽ tiếp thu ý kiến của đại biểu, người dân và chuyên gia trước khi Quốc hội xem xét tại kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI. Cơ quan soạn thảo nêu hai yêu cầu: mở rộng cơ hội cứu người và quy định chặt chẽ về điều kiện, điều cấm, đối tượng. Đó là hướng đi đúng, nhưng độ chặt phải được đánh giá bằng khả năng bảo vệ người hiến, đặc biệt là người chưa thành niên, chứ không chỉ bằng mục tiêu tăng nguồn tạng.

Từ thông điệp nhân văn đến niềm tin của người dân
Tinh thần từ bi mà Hòa thượng Thích Thanh Quyết nhấn mạnh và cam kết không ép buộc của Bộ trưởng Y tế không mâu thuẫn; chúng chỉ gặp nhau khi sự sẻ chia được đặt trên nền tảng tự nguyện và bảo vệ quyền con người. Người bệnh đang chờ ghép cần thêm cơ hội, còn người dân cần biết quyết định hiến mô tạng của mình hay người thân được tôn trọng đến đâu. Vì vậy, dự luật nên vừa tháo gỡ vướng mắc chuyên môn, vừa nói rõ các điều kiện đồng thuận, nhất là với người dưới 18 tuổi. Một đạo luật tốt không buộc ai phải hiến để chứng minh lòng nhân ái; nó tạo điều kiện để người muốn hiến có thể trao tặng an toàn, minh bạch. Cứu người là mục tiêu đáng theo đuổi, nhưng niềm tin xã hội mới là nền móng để mục tiêu ấy được thực hiện bền vững.






