Từ dự hội nghị đến định hình chương trình nghị sự
Hội nghị cấp cao ASEAN là diễn đàn để lãnh đạo các nước thành viên cùng đánh giá hợp tác khu vực, thống nhất định hướng chiến lược và quyết định cách ứng phó những thách thức chung. Trong bối cảnh đó, Thủ tướng Lê Minh Hưng dẫn đầu đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam dự Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 49 và các hội nghị liên quan tại Manila từ ngày 14 đến 17/11/2026. Đây không nên chỉ là hoạt động hiện diện ngoại giao: giá trị của chuyến công tác nằm ở khả năng chuyển các ưu tiên của Việt Nam thành giải pháp chung có thể triển khai. Hội nghị diễn ra dưới chủ đề “Cùng chèo lái tương lai chung”, với trọng tâm củng cố đoàn kết, vai trò trung tâm của ASEAN và năng lực tự cường. Vì thế, Việt Nam cần gắn tiếng nói của mình với những vấn đề mà các thành viên cùng chia sẻ, thay vì dừng ở tuyên bố nguyên tắc.
Chuyến đi cũng thể hiện sự coi trọng của Việt Nam đối với ASEAN và sự ủng hộ dành cho Philippines trong năm nước này giữ cương vị Chủ tịch Hiệp hội. Nhưng cam kết chỉ có sức nặng khi đi cùng đóng góp cụ thể. Với hơn 30 năm tham gia “mái nhà chung” ASEAN, Việt Nam đã chuyển từ thành viên mới sang thành viên chủ động tham gia xây dựng thể chế và thúc đẩy đồng thuận. Bước tiếp theo là tiếp tục dùng kinh nghiệm ấy để thúc đẩy những đề xuất hợp tác ASEAN có thể đem lại lợi ích thiết thực.

Giai đoạn mới đòi hỏi ưu tiên có thể thực hiện
Thời điểm hội nghị khiến các đề xuất của Việt Nam có ý nghĩa vượt ra ngoài lịch làm việc thường niên. Năm 2026 là năm đầu tiên ASEAN triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045 cùng các kế hoạch chiến lược về chính trị-an ninh, kinh tế, văn hóa-xã hội và kết nối. Đây là lúc những mục tiêu dài hạn cần được cụ thể hóa bằng hợp tác có thể đo lường và duy trì. Đồng thời, cạnh tranh chiến lược, gián đoạn chuỗi cung ứng, bất ổn năng lượng, an ninh lương thực và bảo hộ thương mại đang gây sức ép lên ổn định, tăng trưởng và đời sống người dân. Bởi vậy, chương trình nghị sự của Việt Nam có lý do để tập trung vào khả năng chống chịu của khu vực, chứ không chỉ mở rộng danh sách sáng kiến.
Thứ trưởng Ngoại giao Đặng Hoàng Giang nêu ba ưu tiên của Việt Nam: giữ vững hòa bình, an ninh và ổn định; tạo chuyển biến thực chất trong liên kết, sức cạnh tranh và năng lực tự cường; củng cố phát triển bền vững thông qua an ninh năng lượng, lương thực và con người. Cách sắp xếp này có sức thuyết phục vì nối an ninh với sinh kế và năng lực kinh tế. Liên kết khu vực chỉ có ý nghĩa với doanh nghiệp nếu chuỗi cung ứng ít đứt gãy hơn; với người dân, hợp tác cần góp phần bảo đảm năng lượng, lương thực và an toàn. Đó là thước đo thực tế cho lời kêu gọi “hợp tác thiết thực”.
Kết nối đề xuất với ASEAN và các đối tác
Việt Nam có thể tạo thêm sức nặng cho ưu tiên khu vực bằng cách đưa các bài học từ những cú sốc bên ngoài vào thảo luận chung. Tại hội nghị cấp cao hồi tháng 5/2026, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã đề xuất xây dựng khung chiến lược để ASEAN phối hợp ứng phó tác động từ khủng hoảng Trung Đông và những khủng hoảng có thể xảy ra trong tương lai. Tại Manila, Việt Nam dự kiến chia sẻ thêm các khuyến nghị chính sách từ Diễn đàn Tương lai ASEAN lần thứ 3 tổ chức ở Hà Nội tháng 6/2026. Đưa kết quả đối thoại chính sách vào cấp lãnh đạo là hướng đi đúng: sáng kiến chỉ có giá trị khi được chuyển thành phối hợp, chuẩn bị và hành động chung.
Các cuộc gặp với đối tác ASEAN cũng là nơi Việt Nam có thể gắn mục tiêu tự cường với hợp tác rộng hơn. Đại sứ Philippines tại Việt Nam Francisco Noel R. Fernandez III kỳ vọng Việt Nam đóng góp xây dựng trong các cuộc thảo luận với lãnh đạo Australia, Ấn Độ, Trung Quốc, Hàn Quốc và Nhật Bản. ASEAN đồng thời tiếp tục mở rộng, làm sâu sắc quan hệ với các đối tác để tạo thêm động lực và cơ hội hợp tác. Điều quan trọng là biến đối thoại thành kết quả về liên kết kinh tế, chuỗi cung ứng, khoa học-công nghệ và chuyển đổi số, thay vì coi số lượng cuộc gặp là thành tựu. Khi đề xuất được gắn với nhu cầu chung của ASEAN và thế mạnh của từng đối tác, vai trò Việt Nam ASEAN sẽ được thể hiện qua kết quả, không chỉ qua phát biểu.
Thước đo cuối cùng là kết quả cho người dân
Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 49 vừa là dịp rà soát hợp tác trong năm Chủ tịch Philippines, vừa là cơ hội cụ thể hóa các mục tiêu dài hạn của Cộng đồng. ASEAN đã cho thấy khả năng tạo đồng thuận quốc tế: Đại hội đồng Liên hợp quốc thông qua nghị quyết kỷ niệm 50 năm Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác ở Đông Nam Á với 102 nước đồng bảo trợ. Tuy vậy, thành công ngoại giao không tự động giải quyết các điểm nghẽn trong đời sống và sản xuất. Việt Nam nên kiên trì thúc đẩy cơ chế phối hợp có thể duy trì trước khủng hoảng, kết nối thị trường và bảo vệ an ninh thiết yếu. Kết luận cần rõ ràng: chuyến công tác chỉ đạt mục tiêu khi đề xuất được các nước cùng tiếp nhận, triển khai và người dân, doanh nghiệp cảm nhận được lợi ích.






