Số hóa mới là nền móng của y tế hiện đại
Chuyển đổi số y tế là việc đưa dữ liệu và công nghệ vào quản lý, tiếp đón, khám chữa bệnh để quy trình liền mạch hơn và thông tin sức khỏe được sử dụng xuyên suốt. Giá trị dễ thấy trước mắt không nằm ở những lời hứa lớn về AI, mà ở việc người bệnh bớt chờ, bớt giấy tờ và cơ sở y tế có dữ liệu tốt hơn để phục vụ chuyên môn.
Tại Bắc Ninh, định hướng này được thúc đẩy theo Nghị quyết 57-NQ/TW, với trọng tâm số hóa dữ liệu, phát triển nền tảng y tế số và ứng dụng công nghệ trong quản lý, khám chữa bệnh. Thanh toán không dùng tiền mặt đã được triển khai tại 100% cơ sở y tế; kiosk và xác thực sinh trắc học cũng góp phần đơn giản hóa tiếp đón, giảm thời gian chờ. Đây là những thay đổi ít hào nhoáng hơn AI, nhưng tác động trực tiếp hơn tới trải nghiệm thường ngày của người bệnh.
AI hỗ trợ đọc ảnh, không thay bác sĩ
Bắc Ninh đã thí điểm AI hỗ trợ chẩn đoán hình ảnh tại một số đơn vị, tập trung vào X-quang phổi, tim mạch và thận. Theo thông tin được cung cấp, các ứng dụng đã hỗ trợ đọc kết quả hơn 30.000 ca chụp, giúp cán bộ y tế phân tích hình ảnh và nhận diện dấu hiệu bất thường. Con số này cho thấy công cụ đã được đưa vào quy trình thực tế ở quy mô đáng kể, nhưng không nên diễn giải thành bằng chứng rằng AI tự đưa ra chẩn đoán hoặc cải thiện kết quả điều trị.
Ở Bệnh viện đa khoa Xanh Pôn, AI được ứng dụng để phân tích hình ảnh y tế, hỗ trợ bác sĩ phát hiện sớm một số bệnh lý phức tạp như ung thư, tim mạch và bệnh hô hấp. Vai trò hợp lý của công nghệ là bổ trợ chuyên môn: gợi ý vùng cần chú ý, giúp xử lý hình ảnh nhanh hơn, còn quyết định lâm sàng vẫn cần bác sĩ và quy trình kiểm chứng. Mục tiêu triển khai và bằng chứng hiệu quả lâm sàng đã công bố là hai việc khác nhau; thông tin hiện có chưa đủ để kết luận về mức cải thiện chẩn đoán hay điều trị.
Thái Nguyên cho thấy quy mô số hóa vận hành
Thái Nguyên đang thúc đẩy công nghệ không chỉ trong chuyên môn mà cả quản lý và chăm sóc sức khỏe. Tính đến ngày 4/11, cả 37 bệnh viện trong tỉnh đã triển khai bệnh án điện tử; 27 bệnh viện thông báo bỏ bệnh án giấy, đạt 71%. Toàn bộ bệnh viện cũng có phần mềm quản lý khám chữa bệnh, đặt lịch trực tuyến, đơn thuốc điện tử và kiosk hỗ trợ đăng ký, tra cứu, thanh toán, lấy số thứ tự.
Những bước này đáng chú ý vì số hóa chỉ có ích khi người dân và nhân viên y tế dùng được trong công việc hằng ngày. Dữ liệu sức khỏe điện tử tạo nền tảng theo dõi liên tục, hỗ trợ dự phòng và chăm sóc; tỉnh đã quản lý hồ sơ sức khỏe điện tử cho 94% dân số, còn tỷ lệ có Sổ sức khỏe điện tử trên VNeID đạt 52,9%. Dù vậy, hạ tầng công nghệ và đường truyền chưa đồng bộ ở một số vùng miền núi, vùng sâu, vùng xa vẫn là trở ngại cần xử lý.
Bệnh viện thông minh cần dữ liệu, quy trình và kiểm chứng
Mô hình bệnh viện thông minh không thể được đo bằng số lượng phần mềm hay dự án AI được công bố. Nền tảng của nó là dữ liệu được chuẩn hóa, kết nối an toàn và quy trình đủ thuận tiện để bác sĩ lẫn người bệnh sử dụng. Bắc Ninh đang hoàn thiện kho dữ liệu ngành y tế, nâng cấp trung tâm điều hành và tăng kết nối với hệ thống quốc gia; tỉnh cũng đặt mục tiêu đẩy nhanh bệnh án điện tử tại các phòng khám. Thái Nguyên phấn đấu đến ngày 1/1/2027, toàn bộ bệnh viện trên địa bàn không còn dùng bệnh án giấy.
Bước tiếp theo nên là đánh giá rõ AI giúp giảm thời gian đọc ảnh, phát hiện bất thường hay cải thiện quyết định chuyên môn đến mức nào, đồng thời công bố giới hạn và quy trình giám sát. Các nguồn thông tin hiện nêu phạm vi thí điểm, số ca được hỗ trợ và định hướng ứng dụng, nhưng chưa cung cấp kết quả nghiên cứu lâm sàng đủ để khẳng định hiệu quả điều trị. Vì vậy, AI y tế đáng được triển khai có kiểm soát, còn thành công của chuyển đổi số phải được tính bằng dịch vụ thuận tiện hơn, dữ liệu đáng tin hơn và quyết định chăm sóc sức khỏe tốt hơn.
