Không gian mới phải trở thành mạng lưới kinh tế thực chất
Mở rộng không gian phát triển Hải Phòng là tổ chức lại đất đai, hạ tầng và nguồn lực để công nghiệp, cảng biển, logistics, thương mại và dịch vụ vận hành như một mạng lưới liên kết, thay vì những dự án rời rạc. Sau hợp nhất, thành phố có thêm dư địa thu hút đầu tư, nhưng diện tích lớn hơn tự nó không bảo đảm tăng trưởng: giá trị chỉ hình thành khi khu sản xuất, tuyến giao thông và cửa ngõ xuất nhập khẩu kết nối được với nhau. Đây là thời điểm đặc biệt quan trọng khi Đại hội XIV đặt mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân từ 10% mỗi năm trở lên trong giai đoạn 2026-2030. Trong 9 tháng năm 2026, GRDP Hải Phòng tăng 12,08%, cao nhất trong sáu năm và đứng thứ ba cả nước. Kết quả ấy cho thấy đà tăng trưởng đã có, song duy trì nó đòi hỏi chuyển lợi thế không gian thành năng lực cạnh tranh bền vững.
Các khu công nghiệp mới là phép thử cụ thể cho cách kết nối đó. Tại xã Kiến Hưng, Cụm công nghiệp Tân Trào có quy mô 49,97 ha, tổng mức đầu tư hơn 680 tỷ đồng; sau ba tháng khởi công, công trình triển khai đúng kế hoạch và dự kiến hoàn thành vào tháng 10/2027. Trong 9 tháng năm 2026, thành phố thành lập hoặc chấp thuận chủ trương đầu tư sáu khu công nghiệp và khởi công chín khu; riêng quý III, bốn cụm công nghiệp cùng một khu công nghiệp khởi công với tổng vốn gần 6.000 tỷ đồng. Quy mô dự án đáng kể, nhưng thước đo cuối cùng phải là doanh nghiệp có thể hoạt động thuận lợi, người dân chuyển đổi việc làm có chuẩn bị, và sản xuất mới không đánh đổi môi trường hay sinh kế lâu dài.
Cảng biển và logistics quyết định sức bật của công nghiệp
Công nghiệp chỉ tạo giá trị cao hơn khi hàng hóa đi từ nhà máy đến thị trường nhanh và ổn định. Vì thế, cảng biển Hải Phòng không nên được xem như một mắt xích tách biệt, mà là phần nối tiếp của chuỗi sản xuất, kho vận và thương mại. Tại Cảng Tân Vũ, luồng tàu được nạo vét đạt độ sâu -8,5 m, còn độ sâu trước bến tăng từ 9,5 m lên 10,2 m. Trong chín tháng năm 2026, cảng xử lý 15 triệu tấn hàng và 820.000 TEU. Các con số này cho thấy năng lực khai thác đang gắn trực tiếp với quy mô giao thương. Cùng với Hoàng Diệu, Chùa Vẽ, Đình Vũ và các bến ở Lạch Huyện, Tân Vũ kết nối hoạt động sản xuất với thị trường trong nước và quốc tế.
Dư địa của logistics Hải Phòng phụ thuộc vào việc cải thiện luồng tàu đi cùng các tuyến giao thông kết nối Đông-Tây và kế hoạch phát triển các bến Lạch Huyện từ số 7 đến số 10. Nếu các mắt xích này tiến triển đồng bộ, doanh nghiệp có thêm lựa chọn tiếp cận cảng và tổ chức chuỗi cung ứng ngay từ khi đặt cơ sở sản xuất. Nếu đường bộ, khu công nghiệp và bến cảng phát triển lệch nhịp, chi phí thời gian và độ bất định sẽ làm giảm sức hấp dẫn đầu tư. Đây cũng là lý do thành phố cần nhìn hạ tầng như một hệ thống phục vụ doanh nghiệp, thay vì chỉ đếm số dự án đã khởi công. Tăng trưởng công nghiệp và cảng biển bổ trợ nhau khi hàng hóa lưu chuyển hiệu quả; nếu thiếu kết nối, lợi thế vị trí sẽ chưa được chuyển hóa thành năng suất.
Hạ tầng tốt cần đi cùng liên kết vùng và quốc tế
Sức hút đầu tư không chỉ được quyết định bởi quỹ đất hay vị trí cảng. Quy hoạch rõ ràng, giao thông chiến lược, hạ tầng khu công nghiệp và khu kinh tế phải mở được đường cho liên kết vùng, giao thương và kết nối quốc tế. Thành phố đang tập trung tháo gỡ điểm nghẽn về hạ tầng, môi trường đầu tư và tổ chức không gian đô thị để tạo nền tảng phát triển lâu dài. Trong 10 tháng năm 2026, Hải Phòng thu hút khoảng 3,8 tỷ USD vốn đầu tư nước ngoài, vượt kế hoạch 10 tháng; kim ngạch xuất khẩu ước đạt 50,1 tỷ USD. Đây là tín hiệu tích cực, nhưng muốn duy trì dòng vốn, thành phố cần biến cam kết kết nối thành điều kiện vận hành dễ dự đoán: hạ tầng đến đúng tiến độ, thủ tục gọn hơn và năng lực cung ứng lao động phù hợp.
Theo định hướng được nêu, thành phố đang xây dựng bộ thủ tục hành chính riêng theo hướng đơn giản, rút ngắn thời gian xử lý, đồng thời xác định ngành nghề ưu đãi và khuyến khích đầu tư. Kết nối quốc tế cũng mở rộng cơ hội hợp tác trong kinh tế, thương mại, giáo dục và khoa học công nghệ. Những bước này sẽ có ý nghĩa hơn khi được ghép với mạng lưới cảng, đường bộ và các khu sản xuất, thay vì tồn tại như những cải cách riêng lẻ. Mục tiêu không phải chỉ kéo thêm dự án, mà là giúp doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng và tạo thêm giá trị tại địa phương. Đó là con đường để kinh tế Hải Phòng củng cố vai trò cực tăng trưởng hiện đại, có năng lực cạnh tranh và hội nhập cao.
Tăng trưởng chỉ bền khi người dân cùng hưởng lợi
Không gian công nghiệp mở rộng cũng làm thay đổi việc làm và đời sống ở những địa phương vốn dựa nhiều vào nông nghiệp. Tại Kiến Hưng, chính quyền xác định cần rà soát quy hoạch, tái cơ cấu nông nghiệp theo hướng xanh, đồng thời chú trọng đào tạo và đánh giá nguồn nhân lực để người dân đáp ứng được cơ cấu kinh tế mới. Với 2,8 vạn dân, xã đặt mục tiêu nâng thu nhập bình quân từ khoảng 90 triệu đồng/người/năm hiện nay lên 140 triệu đồng vào năm 2030, gắn mục tiêu ấy với chuyển đổi việc làm. Đây là phần không thể xem nhẹ của phát triển Hải Phòng: nếu người dân chỉ chịu thu hồi đất mà không có cơ hội nghề nghiệp và thu nhập ổn định, sự đồng thuận với dự án sẽ khó bền.
Thành phố có nền tảng để hướng tới tăng trưởng hai con số, nhưng mục tiêu ấy cần được đánh giá qua cả chất lượng kết nối lẫn lợi ích lan tỏa. Các khu công nghiệp phải đi cùng đào tạo lao động; cảng và logistics phải giúp nhà máy tiếp cận thị trường; chính quyền phải bảo đảm thông tin, bồi thường và chuyển đổi sinh kế minh bạch. Những kết quả tích cực trong 10 tháng đầu năm 2026 là cơ sở để Hải Phòng tiếp tục thực hiện mục tiêu phát triển trong những tháng cuối năm. Tuy vậy, đà tăng trưởng sẽ chỉ trở thành vị thế lâu dài nếu hạ tầng hoàn thành đúng nhịp và cơ hội được chia sẻ tới cộng đồng. Mở rộng không gian là điều kiện; kết nối hiệu quả và phát triển bao trùm mới là thước đo thành công.
