Lạnh làm tăng gánh nặng lên tim mạch
Tập thể dục trời rét là vận động khi nhiệt độ thấp, lúc cơ thể phải co mạch để giữ nhiệt; ở người cao tuổi hoặc có bệnh nền, phản ứng này có thể làm huyết áp tăng và khiến tim chịu thêm áp lực. Vì vậy, tập luyện vẫn cần thiết, nhưng ra ngoài từ sáng sớm trong giá lạnh để gắng sức không phải lựa chọn an toàn cho tất cả mọi người. Khi mạch máu dưới da co lại, sức cản trong hệ mạch tăng và tim phải làm việc nhiều hơn để bơm máu. Huyết áp vì thế có thể tăng, nhất là khi bệnh tăng huyết áp chưa được kiểm soát tốt. Người mắc bệnh mạch vành cũng cần dè chừng: gắng sức trong lạnh có thể khiến cơ tim cần nhiều oxy hơn mức động mạch vành bị hẹp có thể cung cấp, dẫn đến đau thắt ngực hoặc biến cố tim mạch. Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, thành viên Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, lưu ý cơ thể co mạch khi gặp lạnh, làm tăng sức cản và áp lực lên tim.
Ai cần điều chỉnh thói quen tập buổi sáng?
Đột quỵ người cao tuổi là mối lo đáng lưu ý khi trời chuyển rét, nhất là với người đang sống cùng bệnh tim mạch hoặc các bệnh mạn tính. Người mắc tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh mạch vành, suy tim, bệnh thận mạn hoặc từng bị đột quỵ nên thận trọng hơn khi chọn giờ và cường độ tập. Người bị rung nhĩ cần dùng thuốc chống đông đúng theo chỉ định, không tự ý thay đổi điều trị. Sáng 9/11, các tỉnh Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ chuyển rét; nhiệt độ thấp nhất phổ biến 15–18 độ C, vùng núi cao có nơi dưới 12 độ C. Mức lạnh không tự động đồng nghĩa với đột quỵ, nhưng thời gian phơi nhiễm, bệnh nền và mức gắng sức đều ảnh hưởng đến nguy cơ. Vì thế, người có bệnh tim mạch nên trao đổi với bác sĩ về cách vận động phù hợp, thay vì cố giữ lịch tập ngoài trời chỉ vì đã quen giờ đó.
- Ưu tiên tập trong nhà hoặc chờ thời điểm trời ấm hơn; mặc đủ ấm khi phải ra ngoài.
- Khởi động kỹ, bắt đầu nhẹ và tăng cường độ từ từ; tránh vận động gắng sức đột ngột trong giá lạnh.
- Nếu thấy đau ngực, khó thở, choáng váng hoặc vã mồ hôi lạnh, dừng tập và tìm trợ giúp y tế.
Phòng ngừa đột quỵ bằng những thói quen an toàn
Phòng ngừa đột quỵ mùa lạnh không có nghĩa là nằm yên trong nhà; điều quan trọng là duy trì vận động theo cách cơ thể chịu được và kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ. Người đang dùng thuốc huyết áp không nên tự ngừng thuốc khi thấy chỉ số ổn định, cũng không tự tăng liều sau khi vừa từ ngoài lạnh về. Khi đo tại nhà, hãy ngồi nghỉ ít nhất 5 phút, tựa lưng, đặt chân trên sàn và giữ cánh tay ngang mức tim. Uống nước đều trong ngày, nhưng người suy tim hoặc mắc bệnh thận phải theo lượng dịch bác sĩ hướng dẫn, không cố uống thật nhiều. Ưu tiên rau xanh, trái cây, các loại đậu và ngũ cốc nguyên hạt; hạn chế muối và chất béo bão hòa. Khi sinh hoạt trong nhà, giữ ấm lúc thức dậy và chuyển tư thế từ nằm sang ngồi rồi mới đứng để tránh choáng. Phòng tắm cần đủ ấm, tránh gió lùa và trơn trượt; người cao tuổi nên có điểm vịn, nhờ người thân hỗ trợ khi cần.
Cần nhận biết dấu hiệu cảnh báo thay vì chờ triệu chứng tự hết: méo miệng, yếu hoặc tê một bên tay chân, nói khó hay không hiểu lời người khác đều cần được đánh giá y tế khẩn cấp. Mất thăng bằng, nhìn đôi, mất thị lực hoặc đau đầu dữ dội bất thường cũng đáng lo. Nếu người bệnh có dấu hiệu đột quỵ, hãy gọi cấp cứu ngay; kể cả khi triệu chứng giảm sau vài phút, vẫn không nên trì hoãn việc đi khám. Run nhiều, lú lẫn hoặc lơ mơ sau khi phơi nhiễm lạnh kéo dài cũng cần được trợ giúp y tế, vì hạ thân nhiệt xảy ra khi nhiệt độ cơ thể xuống dưới 35 độ C.
Kết luận: đổi giờ tập, đừng bỏ vận động
Người cao tuổi không cần từ bỏ việc tập luyện mỗi khi trời rét, nhưng cũng không nên xem lịch tập sáng sớm là bất di bất dịch. Co mạch và huyết áp tăng có thể làm nguy cơ tim mạch cao hơn, đặc biệt ở người có bệnh nền; tập trong nhà, chọn lúc ấm hơn, khởi động kỹ và vận động vừa sức là những điều chỉnh thiết thực. Với người đang điều trị bệnh tim mạch hoặc từng đột quỵ, trao đổi với bác sĩ về kế hoạch vận động và tuân thủ thuốc là nền tảng an toàn hơn mọi mẹo truyền miệng.






