Quy hoạch dài hạn, tham vọng vượt khỏi nhiệm kỳ
Quy hoạch tổng thể TP.HCM giai đoạn 2025–2050, tầm nhìn 100 năm là khung định hướng không gian và phát triển đô thị nhằm chuẩn bị cho quy mô dân số, hạ tầng và vai trò kinh tế của thành phố trong nhiều thập niên tới. Bản quy hoạch xác định mục tiêu xây dựng TP.HCM thành đô thị toàn cầu, thông minh, hiện đại, toàn diện, sánh ngang các đô thị hàng đầu thế giới.
Tham vọng ấy có lý do cấp thiết: Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới, còn TP.HCM được kỳ vọng không chỉ giữ vai trò đầu tàu mà còn dẫn dắt quá trình đô thị hóa. Áp lực dân số cũng đã vượt xa con số thường trú được ghi nhận; người sống, làm việc dài ngày và người vãng lai đều cần được tính đến khi thiết kế dịch vụ công và hạ tầng. Vì vậy, quy hoạch TP.HCM không nên chỉ là bản đồ phân khu, mà phải là cam kết về năng lực phục vụ con người.
Kết luận của Bộ Chính trị mở đường, không thay thế khâu thực thi
Bộ Chính trị cơ bản thống nhất với các quan điểm, mục tiêu, tầm nhìn và định hướng chiến lược chủ yếu của quy hoạch, đồng thời yêu cầu thành phố tiếp thu ý kiến, rà soát và hoàn thiện hồ sơ. Đây là cơ sở chính trị quan trọng để quy hoạch tổng thể được cụ thể hóa, nhưng sự thống nhất về định hướng chưa đồng nghĩa các vấn đề đô thị đã được giải quyết.
Yêu cầu đáng chú ý là tổ chức không gian đa tầng, đa cực, làm rõ quan hệ giữa các trung tâm phát triển và kết cấu hạ tầng; tập trung nguồn lực vào ưu tiên chiến lược thay vì đầu tư dàn trải. Quy hoạch cũng phải gắn tăng trưởng với văn hóa, môi trường, thích ứng biến đổi khí hậu, an sinh và chất lượng sống. Đây là phép thử thực chất: tầm nhìn chỉ đáng tin khi các ưu tiên, nguồn lực và trách nhiệm được nối thành kế hoạch hành động có thể kiểm tra.
Đô thị vệ tinh chỉ có ý nghĩa khi người dân sống thuận tiện
Một hướng đi có thể tác động trực tiếp đến đời sống là phát triển các trung tâm vệ tinh và mô hình đô thị gắn với giao thông công cộng. Nếu những khu vực này có đủ việc làm, trường học, y tế và tiện ích thiết yếu, người dân sẽ bớt phải vào trung tâm để học tập, chữa bệnh hay mua sắm; áp lực giao thông và dân số nội đô cũng có cơ hội giảm.
Ngược lại, xây khu đô thị mới mà thiếu dịch vụ sẽ chỉ đẩy nhà ở ra xa, còn nhu cầu đi lại vẫn dồn về lõi thành phố. Định hướng đô thị 15 phút và kết nối với metro, xe buýt vì thế cần được xem là tiêu chuẩn phục vụ, không phải khẩu hiệu. Khi nhiều người đi bộ tới ga và trạm, thành phố cũng phải trả lại vỉa hè cho người đi bộ. Quy hoạch sẽ được người dân đánh giá bằng thời gian đi lại, khả năng tiếp cận dịch vụ và chất lượng không gian công cộng.
Công bố ngày 16/11, sau đó là bài toán triển khai
HĐND TP.HCM thông qua quy hoạch tại kỳ họp ngày 30/10; ngày 31/10, Chủ tịch UBND thành phố phê duyệt đồ án. Theo kế hoạch, UBND TP.HCM dự kiến công bố quy hoạch tổng thể vào sáng 16/11, giới thiệu các mục tiêu, mô hình không gian, đột phá chiến lược và nhiệm vụ thực hiện. Thành phố đặt mục tiêu hoàn tất cập nhật hồ sơ, bản đồ trước ngày 31/12/2026 và phấn đấu hoàn thành các quy hoạch chuyên ngành trước ngày 30/6/2027.
Các mốc thời gian tạo nhịp cho công việc tiếp theo, nhưng chất lượng quy hoạch sẽ phụ thuộc vào việc biến định hướng thành dự án ưu tiên, phân bổ nguồn lực và xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan. Một đô thị toàn cầu không được tạo nên bằng tầm nhìn trên giấy: thành phố phải bảo đảm các cực phát triển liên kết được với nhau, người dân tiếp cận dịch vụ thuận tiện và tăng trưởng không đánh đổi môi trường hay khả năng chống chịu.
Quy hoạch TP.HCM đã có nền tảng định hướng và lịch công bố cụ thể. Thước đo cuối cùng của tầm nhìn 100 năm sẽ không phải độ lớn của mục tiêu, mà là mức độ thành phố thực hiện được những cam kết ấy trong đời sống thường ngày.
