Tầm soát miễn phí: chiếc “phao cứu sinh” cho hàng trăm nghìn trẻ em
Tầm soát bệnh tim bẩm sinh là các chương trình khám, siêu âm và kiểm tra chuyên sâu nhằm phát hiện sớm tim bẩm sinh ở trẻ em, giúp can thiệp tim ở trẻ em kịp thời trước khi bệnh gây biến chứng nặng, chậm phát triển hoặc đe dọa tính mạng, đặc biệt quan trọng với trẻ ở vùng khó khăn, ít cơ hội tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng. Trong 20 năm qua, một chương trình tầm soát miễn phí đã âm thầm bao phủ khu vực miền Trung – Tây Nguyên, biến quyền được sống khỏe mạnh thành hiện thực cho hàng trăm nghìn em nhỏ.
Ngày 20-10, Bệnh viện Đà Nẵng và Tổ chức Trái tim vì Trái tim (Đức) kỷ niệm 20 năm hợp tác trong tầm soát, phát hiện sớm và điều trị bệnh tim bẩm sinh cho trẻ em, đặc biệt là các em có hoàn cảnh khó khăn tại miền Trung – Tây Nguyên. Đây không chỉ là một cột mốc đẹp trên giấy; đó là lời khẳng định rằng khi y tế công, tổ chức quốc tế và cộng đồng cùng chung tay, những căn bệnh tưởng như “án tử” với trẻ nghèo có thể được phát hiện sớm tim bẩm sinh và xử lý ngay tại địa phương, thay vì chờ đợi trong tuyệt vọng.
500.000 lượt tầm soát, gần 2.000 ca can thiệp: vì sao con số này quan trọng?
Hơn 500.000 trẻ em tại miền Trung – Tây Nguyên đã được tầm soát bệnh tim bẩm sinh miễn phí trong 20 năm. Gần 3.700 em trong số đó được phát hiện mắc bệnh, và gần 2.000 trẻ đã được can thiệp, điều trị, mở ra cơ hội sống khỏe mạnh và phát triển bình thường. Đây không phải là những con số khô khan; mỗi ca phát hiện sớm là một ca cấp cứu “từ xa”, trước khi trái tim non nớt phải gồng mình đến giai đoạn suy kiệt.
Điều đáng nói là chương trình tầm soát bệnh tim bẩm sinh này miễn phí hoàn toàn, nhắm đúng vào nhóm trẻ dễ bị bỏ sót: vùng sâu, vùng xa, gia đình nghèo, ít điều kiện đưa con đi khám chuyên khoa. Nhờ phát hiện sớm tim bẩm sinh, nhiều ca can thiệp tim ở trẻ em đã được thực hiện đúng thời điểm, tránh được những cuộc phẫu thuật phức tạp hơn hoặc nguy cơ tử vong. Nguồn trang thiết bị hiện đại được tài trợ giúp trẻ không chỉ được cứu sống mà còn có cơ hội phục hồi sức khỏe, đến trường và sống trọn vẹn tuổi thơ bên gia đình.
20 năm hợp tác quốc tế: từ phòng khám địa phương đến trung tâm can thiệp tim mạch
Hai thập kỷ hợp tác giữa Bệnh viện Đà Nẵng và Tổ chức Trái tim vì Trái tim không dừng ở vài chuyến khám thiện nguyện; đó là quá trình xây dựng năng lực bền vững cho cả một vùng. Tổ chức này đã trao tặng bệnh viện hệ thống chụp mạch số hóa xóa nền (DSA) thứ tư cùng hai máy siêu âm, giúp phát triển chuyên ngành can thiệp tim mạch hiện đại. Nhờ vậy, nhiều ca can thiệp tim ở trẻ em có thể thực hiện ngay tại Đà Nẵng, thay vì phải chuyển lên các trung tâm lớn.
Theo lãnh đạo địa phương, sự hợp tác này là minh chứng cho hiệu quả của hợp tác quốc tế, giúp người dân tiếp cận các dịch vụ khám, chữa bệnh tiên tiến ngay tại khu vực, từng bước khẳng định vai trò trung tâm y tế của miền Trung – Tây Nguyên. Câu chuyện ở đây không chỉ là cứu chữa từng bệnh nhi, mà là nâng chuẩn hệ thống: từ tầm soát bệnh tim bẩm sinh, chẩn đoán, đến điều trị chuyên sâu. Khi một bệnh viện tuyến khu vực đủ mạnh, hàng nghìn gia đình bớt được gánh nặng di chuyển, chi phí và nỗi lo “không biết bấu víu vào đâu” khi con mắc tim bẩm sinh.
“Chạy vì trái tim”: khi mỗi bước chân biến thành một ca mổ
Nếu chương trình tầm soát miễn phí là tuyến đầu phát hiện bệnh, thì Chạy vì trái tim là hậu phương tài chính giúp nhiều ca phẫu thuật được thực hiện. Được tổ chức lần đầu từ năm 2013, sau 12 năm, chương trình đã gây quỹ gần 54 tỉ đồng và góp phần giúp 1.914 bệnh nhi tim bẩm sinh được tài trợ phẫu thuật. Nói cách khác, mỗi bước chạy của cộng đồng đang trực tiếp chuyển hóa thành cơ hội sống cho những trái tim nhỏ.
Chương trình ngày càng mang tính phong trào: từ 3.000 người tham gia năm đầu, đến nay mỗi mùa ghi nhận từ 5.000 – 10.000 người ở nhiều độ tuổi khác nhau. Năm nay, Chạy vì trái tim sẽ quay trở lại Hà Nội với nhiều đổi mới, tổ chức tại công viên Yên Sở, Gamuda City, vào Chủ nhật 06-12-2026, với nhiều cự ly để ai cũng có thể tham gia theo cách của mình. Thông điệp rất rõ: không phải ai cũng là bác sĩ tim mạch, nhưng ai cũng có thể góp phần cứu một trái tim bằng cách tham gia, quyên góp, chia sẻ thông tin về phát hiện sớm tim bẩm sinh.
Từ câu chuyện Đà Nẵng đến bài toán quốc gia về tim bẩm sinh
Nhìn từ Đà Nẵng, có thể thấy một mô hình đáng để nhân rộng: tầm soát bệnh tim bẩm sinh quy mô lớn, hợp tác quốc tế dài hạn, kết hợp với các chiến dịch cộng đồng như Chạy vì trái tim để đảm bảo nguồn lực điều trị. Đây là cách tiếp cận toàn diện: phát hiện sớm, can thiệp kịp thời, và duy trì tài chính bền vững cho phẫu thuật tim bẩm sinh.
Tuy vậy, 500.000 lượt tầm soát và gần 2.000 ca can thiệp mới chỉ là phần nổi so với nhu cầu thực tế. Nhiều trẻ ở các vùng khác vẫn chưa được tiếp cận chương trình tầm soát miễn phí, nhiều gia đình vẫn phát hiện bệnh khi đã muộn. Bài toán đặt ra là: làm sao đưa tầm soát tim bẩm sinh trở thành một phần thường quy trong chăm sóc sức khỏe trẻ em, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào các dự án thiện nguyện. Câu trả lời không thể đến từ một phía; nó cần sự cam kết của hệ thống y tế, sự đồng hành của các tổ chức quốc tế và sự tham gia bền bỉ của cộng đồng. Chỉ khi đó, những con số 500.000 hay 1.914 sẽ không còn là thành tích hiếm hoi, mà là chuẩn mực mới cho quyền được sống khỏe mạnh của mọi trẻ em.
