Tăng huyết áp âm thầm làm tăng nguy cơ đột quỵ
Tăng huyết áp là tình trạng huyết áp duy trì ở mức cao, tạo áp lực kéo dài lên thành mạch và là một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu của đột quỵ não. Bệnh thường ít biểu hiện rõ ở giai đoạn đầu, nên chờ đến khi có triệu chứng mới kiểm tra là cách ứng phó quá muộn.
Khi huyết áp cao trong thời gian dài, áp lực liên tục có thể làm tổn thương lớp nội mạc mạch máu, thúc đẩy xơ vữa và khiến mạch não hẹp hoặc tắc, dẫn đến nhồi máu não. Tình trạng này cũng có thể làm thành mạch suy yếu, tăng nguy cơ vỡ mạch và xuất huyết não. Nói cách khác, tăng huyết áp liên quan đến cả hai thể đột quỵ chính, chứ không chỉ một dạng.
Con số đáng chú ý là khoảng 71% bệnh nhân đột quỵ được ghi nhận có tiền sử tăng huyết áp. Đây không có nghĩa mọi người tăng huyết áp chắc chắn sẽ bị đột quỵ, nhưng là lời nhắc rõ ràng rằng nguy cơ này không nên bị xem nhẹ.
Con số 71% là lời nhắc về phòng ngừa
Tỷ lệ bệnh nhân đột quỵ có tiền sử tăng huyết áp cho thấy việc phát hiện và quản lý huyết áp cần bắt đầu trước khi biến cố xảy ra. Đột quỵ có thể gây tử vong hoặc để lại di chứng nặng nề; vì vậy, dự phòng trong cộng đồng có giá trị hơn việc chỉ trông chờ vào cấp cứu và điều trị sau đó.
Các chuyên gia Bệnh viện Bạch Mai cho biết kiểm soát tốt huyết áp cùng những yếu tố nguy cơ khác có thể giúp phòng ngừa phần lớn trường hợp đột quỵ. Đây là lý do phòng ngừa đột quỵ không nên chỉ tập trung vào một con số: ăn uống lành mạnh, vận động thường xuyên, không hút thuốc, ngủ đủ, kiểm soát cân nặng, mỡ máu và đường huyết đều góp phần bảo vệ tim mạch và não bộ.
Những việc làm cụ thể gồm hạn chế muối dưới 5 g mỗi ngày, duy trì ít nhất 150 phút vận động cường độ trung bình mỗi tuần và ngủ khoảng 7–9 giờ mỗi đêm. Chúng không thay thế điều trị khi đã mắc bệnh, nhưng tạo nền tảng thiết thực để giảm các yếu tố góp phần làm tăng nguy cơ đột quỵ.
Đo định kỳ, đặt mục tiêu cùng nhân viên y tế
Đo huyết áp định kỳ là cách chủ động phát hiện tình trạng thường không có triệu chứng. Người trưởng thành nên trao đổi với nhân viên y tế về tần suất kiểm tra và mức huyết áp phù hợp với sức khỏe của mình, thay vì tự đánh giá chỉ qua cảm giác. Với người đã được chẩn đoán tăng huyết áp, ghi lại kết quả đo tại nhà và tái khám đúng lịch giúp theo dõi diễn biến để bác sĩ điều chỉnh kế hoạch khi cần.
Mức dưới 130/80 mmHg được nhấn mạnh cho nhiều nhóm người trưởng thành và người từng bị đột quỵ, nhưng không phải mục tiêu áp dụng máy móc cho tất cả. Bác sĩ cần cân nhắc bệnh lý đi kèm và khả năng dung nạp điều trị để xác định ngưỡng thích hợp. Kiểm soát huyết áp ổn định theo hướng dẫn quan trọng hơn việc chạy theo một con số tự đặt.
Nếu cần phối hợp thuốc, việc lựa chọn và điều chỉnh phải do bác sĩ chỉ định. Tự ý ngừng thuốc khi chỉ số đã về mức bình thường hoặc tự đổi liều có thể khiến huyết áp tăng trở lại. Tăng huyết áp cần được theo dõi và điều trị lâu dài; chủ động trao đổi với nhân viên y tế là một phần thiết yếu của phòng ngừa.
Kiểm soát sớm là lựa chọn có thể bắt đầu hôm nay
Khoảng 71% bệnh nhân đột quỵ có tiền sử tăng huyết áp không phải là lời tiên đoán cho từng cá nhân; đó là một cảnh báo về mức độ phổ biến của yếu tố nguy cơ này. Đo huyết áp, ghi lại kết quả nếu đã được chẩn đoán, dùng thuốc theo chỉ định và tái khám đúng hẹn là những bước cụ thể, có thể duy trì trong đời sống thường ngày.
Phòng ngừa đột quỵ hiệu quả cần nhìn rộng hơn huyết áp, đồng thời quan tâm đến vận động, ăn uống, giấc ngủ, thuốc lá và các bệnh lý nền. Đừng đợi cơ thể phát tín hiệu mới hành động: hãy kiểm tra định kỳ và hỏi nhân viên y tế về ngưỡng phù hợp với mình. Kiểm soát huyết áp sớm, đều đặn và có hướng dẫn là cách chủ động hơn để giảm nguy cơ đột quỵ.
