Mở thêm lối vào nghề, không thay thế chuẩn tuyển dụng
Nghiệp vụ sư phạm là chương trình bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng giảng dạy và thực tập dành cho người muốn trở thành giáo viên nhưng không theo học ngành sư phạm từ đầu. Điểm mới của Thông tư 91 là mở rộng đối tượng có thể tham gia chương trình này, thay vì chỉ nhận người đã tốt nghiệp đại học như quy định trước. Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Thông tư số 91/2026/TT-BGDĐT ngày 3/11/2026; văn bản có hiệu lực từ 8/12/2026 và thay thế các quy định liên quan tại Thông tư 11 và 12 năm 2021.
Đây là thay đổi đáng chú ý trong bối cảnh thiếu giáo viên: đến cuối năm học 2025–2026, cả nước thiếu khoảng 104.500 người so với định mức; sau khi rà soát mạng lưới trường lớp và đội ngũ, nhu cầu bổ sung được tính toán còn khoảng 43.000. Mở rộng người được học là cách bổ sung nguồn tuyển và chuẩn bị nhân lực sớm hơn, nhất là ở môn đặc thù. Nhưng cánh cửa rộng hơn không có nghĩa tiêu chuẩn nghề giáo bị hạ thấp: đây là mở thêm con đường tiếp cận, không phải bỏ yêu cầu về chuyên môn hay điều kiện tuyển dụng.
Ai có thể đăng ký bồi dưỡng?
Nhóm đủ điều kiện phụ thuộc vào môn học, cấp học và nền tảng đào tạo. Người có bằng cao đẳng trở lên có thể thuộc diện tham gia; sinh viên cũng có thể đăng ký khi đã tích lũy ít nhất 70% khối lượng chương trình ở trình độ phù hợp và ngành học phù hợp với môn, cấp học dự kiến giảng dạy. Vì vậy, không thể hiểu quy định là mọi người có bằng cao đẳng hoặc mọi sinh viên đã học qua 70% chương trình đều được học.
Với các môn Mĩ thuật, Âm nhạc, Nghệ thuật, Ngoại ngữ cấp tiểu học, Tin học và Công nghệ, tiếng dân tộc thiểu số, người học có thể theo chương trình cao đẳng trở lên nếu ngành đào tạo phù hợp. Với giáo viên THCS, THPT, sinh viên cần đang học chương trình đại học có ngành phù hợp với môn và cấp học. Riêng Giáo dục thể chất cấp tiểu học cũng yêu cầu bằng cử nhân trở lên hoặc đang học đại học ngành phù hợp. Phân biệt này quan trọng: ngưỡng 70% mở thời điểm tham gia, còn trình độ và chuyên ngành xác định đối tượng nào được đăng ký.
Người quan tâm nên kiểm tra ngành học có đáp ứng yêu cầu môn, cấp học hay không, khối lượng tín chỉ đã tích lũy và cơ sở tổ chức bồi dưỡng. Việc xác định ngành phù hợp dựa trên đối sánh chuẩn đầu ra, nội dung và khối lượng kiến thức chuyên môn với yêu cầu giảng dạy; người đứng đầu cơ sở tổ chức bồi dưỡng chịu trách nhiệm về kết quả xác định đó.
Bồi dưỡng rút gọn, nhưng chứng chỉ không phải vé đứng lớp
Thông tư 91 thống nhất cấu trúc chương trình và điều chỉnh khối lượng xuống còn 32 tín chỉ, gồm 12 tín chỉ kiến thức chung và 20 tín chỉ kiến thức chuyên ngành, thực tập sư phạm. Trước đó, chương trình là 35 tín chỉ ở cấp tiểu học và 34 tín chỉ ở cấp THCS hoặc THPT. Nội dung gồm tâm lý học giáo dục, phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá, tổ chức hoạt động giáo dục, thực hành sư phạm và ứng dụng công nghệ; thời gian thực hiện tối thiểu 6 tháng, tối đa 18 tháng.
Việc cho sinh viên học trước giúp giảm khoảng chờ sau tốt nghiệp, còn chương trình thống nhất giúp quá trình đào tạo giáo viên gắn hơn với cấp học và môn dạy. Tuy nhiên, hoàn thành bồi dưỡng và được cấp chứng chỉ nghiệp vụ sư phạm không đồng nghĩa đương nhiên được tuyển dụng hoặc phân công đứng lớp. Người dự tuyển vẫn phải đáp ứng tiêu chuẩn về trình độ đào tạo, chuyên môn và các điều kiện làm giáo viên theo quy định.
Các khóa đã khai giảng trước ngày Thông tư 91 có hiệu lực tiếp tục thực hiện theo quy định cũ. Người dự định đăng ký sau ngày 8/12/2026 nên đối chiếu điều kiện cụ thể với cơ sở bồi dưỡng trước khi chuẩn bị hồ sơ. Kết luận cần nhớ: quy định mới mở rộng nguồn người có thể học nghiệp vụ sư phạm và giúp ngành giáo dục tìm thêm ứng viên, nhưng năng lực chuyên môn, điều kiện tuyển dụng và sự phù hợp ngành học vẫn là những cửa kiểm tra riêng.
