Gặp gỡ để khoa học trở nên gần gũi
Kết nối học thuật là quá trình các nhà nghiên cứu, giảng viên và người học gặp gỡ, trao đổi tri thức, từ đó hình thành quan hệ chuyên môn và khả năng cùng thực hiện nghiên cứu. Với VinFuture, giá trị của những cuộc gặp không chỉ nằm ở việc đưa thành tựu khoa học đến gần công chúng mà còn giúp người Việt hình dung mình có thể góp mặt trong hành trình nghiên cứu quốc tế. Cuối tháng 9-2026, chuỗi InnovaConnect diễn ra tại Hà Nội, Đà Nẵng và TP.HCM, với sự tham gia của GS. David MacMillan, chủ nhân Giải Nobel Hóa học năm 2021, cùng GS. Nguyễn Thành Vinh thuộc Đại học New South Wales. Sinh viên có dịp hỏi trực tiếp về cách nảy sinh ý tưởng, lựa chọn vấn đề và ứng phó với những thử nghiệm thất bại. Những câu chuyện về quá trình nghiên cứu khiến khoa học bớt xa cách, đồng thời cho người trẻ thấy tri thức mới không chỉ nằm trong sách vở mà còn được hình thành qua tò mò, tranh luận và bền bỉ tìm lời giải.
GS. Nguyễn Thành Vinh nhận xét rằng người trẻ Việt Nam không chỉ quan tâm đến kết quả được công nhận mà còn muốn hiểu con đường dẫn đến khám phá. Sự cởi mở ấy có ý nghĩa: một câu hỏi trực tiếp có thể biến cảm hứng chung thành mối quan tâm cụ thể, giúp sinh viên bắt đầu nghĩ về vấn đề mình muốn theo đuổi.
Từ trao đổi chuyên môn đến hướng hợp tác
Một diễn đàn chỉ tạo giá trị lâu dài khi cuộc trò chuyện tiếp tục sau khi sự kiện kết thúc. Trường hợp PGS.TS. Võ Thắng Nguyên tại InnovaConnect năm 2025 cho thấy kết nối học thuật có thể mở lối từ trao đổi chuyên môn đến hợp tác nghiên cứu cụ thể. Tại chương trình ở Đà Nẵng, bà thảo luận về vật liệu và điện hóa gắn với kinh tế tuần hoàn, rồi phát triển hợp tác với TS. Dư Hoàng Long, nhà nghiên cứu tại Đại học Monash, về sản xuất ammonia từ nước thải bằng phương pháp điện hóa. Hướng nghiên cứu này tìm cách chuyển chất thải thành tài nguyên có giá trị, đồng thời góp phần giảm ô nhiễm. Đây là ví dụ cho thấy những cuộc gặp với nhà khoa học quốc tế có thể giúp các nhóm trong nước tìm thấy điểm giao giữa năng lực chuyên môn và vấn đề thực tiễn. Tuy nhiên, sự kiện chỉ là điểm khởi đầu; để thành dự án, kết nối cần được vun đắp bằng trao đổi chuyên sâu và mục tiêu nghiên cứu chung.
Mạng lưới vững mạnh cần cả đào tạo lẫn nghiên cứu
Hợp tác xuyên biên giới không chỉ là cùng viết một đề tài; đó còn là cơ hội để người học tiếp cận môi trường nghiên cứu và để các nhóm bổ sung thế mạnh cho nhau. Qua trao đổi với GS. Yeon-Tae Yu thuộc Đại học Quốc gia Jeonbuk, PGS.TS. Võ Thắng Nguyên có cơ hội thảo luận về việc tuyển chọn học viên sau đại học tham gia các nhóm nghiên cứu tại Hàn Quốc. Kết nối vì thế có thể phục vụ cả nghiên cứu lẫn đào tạo nhân lực. GS. Nguyễn Thành Vinh cũng đề cập đến những hình thức hợp tác dài hạn như đồng hướng dẫn nghiên cứu sinh giữa Việt Nam và Australia, trao đổi sinh viên, nhà nghiên cứu trẻ, cùng xây dựng đề xuất tài trợ và dự án chung. Các nhóm tại Đại học New South Wales có thế mạnh về hóa học tổng hợp, xúc tác và tự động hóa; trong khi nhà khoa học Việt Nam có chuyên môn ở hóa dược, vật liệu, sinh học, hợp chất tự nhiên và hiểu biết về các vấn đề trong nước. Sự bổ trợ ấy có thể khơi gợi câu hỏi mới mà một nhóm riêng lẻ khó phát triển đầy đủ.
Điều đáng kỳ vọng ở các chương trình kết nối là khả năng làm dày thêm cộng đồng khoa học, thay vì chỉ tạo những cuộc gặp riêng lẻ. Khi sinh viên được tiếp xúc với cách tư duy nghiên cứu, giảng viên có thêm đối tác chuyên môn và các nhóm tìm được hướng làm việc chung, tri thức có cơ hội lưu chuyển theo nhiều chiều. Đó là nền tảng thiết thực để cộng đồng nghiên cứu Việt Nam tham gia sâu hơn vào mạng lưới quốc tế. Thành công của kết nối không nên chỉ đo bằng số cuộc trò chuyện, mà bằng việc quan hệ có tiếp tục thành trao đổi đào tạo, dự án và hợp tác nghiên cứu hay không.
