Từ đối thoại đến bài toán triển khai
Hợp tác công nghệ Việt Nam–Ấn Độ là nỗ lực kết nối chính phủ, doanh nghiệp, trường đại học và viện nghiên cứu để cùng phát triển, đào tạo và đưa công nghệ mới vào ứng dụng thực tế. Diễn đàn Công nghệ tương lai Việt Nam–Ấn Độ diễn ra ngày 26/10 tại Thành phố Hồ Chí Minh, trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Mùa Thu năm 2026, với sự tham dự của lãnh đạo thành phố, Đại sứ Ấn Độ Tshering W. Sherpa cùng đại diện cơ quan quản lý, HCMC C4IR, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp hai nước. Điểm đáng chú ý không nằm ở việc hai bên cùng nêu tên những công nghệ thời thượng, mà ở yêu cầu chuyển các thỏa thuận đã có thành dự án cụ thể. Đây là thước đo thực chất hơn cho quan hệ song phương: có đối tác thực hiện, mục tiêu rõ và kết quả đủ gần với nhu cầu của người dân, doanh nghiệp.
Thời điểm thúc đẩy hợp tác cũng có ý nghĩa. Năm 2027, hai nước sẽ kỷ niệm 55 năm thiết lập quan hệ ngoại giao và xác định đây là Năm Hữu nghị Ấn Độ–Việt Nam; Thành phố Hồ Chí Minh và Mumbai đã chính thức thiết lập quan hệ hữu nghị trong năm 2026. Những dấu mốc ấy tạo động lực chính trị, nhưng sẽ chỉ có giá trị lâu dài nếu mở đường cho trao đổi học thuật, nghiên cứu chung và liên kết kinh doanh. Trọng tâm ICT, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo phù hợp với ưu tiên của Ấn Độ cũng như định hướng chuyển đổi số của Việt Nam. Vì vậy, diễn đàn cần được nhìn như một điểm khởi đầu để chọn việc có thể làm, thay vì một dịp dừng lại ở tuyên bố thiện chí.
AI và bán dẫn cần đối tác bổ trợ
Danh mục ưu tiên của hai bên khá rõ: AI, công nghệ bán dẫn, điện tử, hạ tầng số công cộng, sản xuất thông minh và đổi mới sáng tạo. Với AI Việt Nam Ấn Độ, cơ hội không chỉ nằm ở nghiên cứu thuật toán mà còn ở việc xây dựng dịch vụ số có ích và hệ sinh thái dữ liệu đáng tin cậy. Phía Ấn Độ nêu thế mạnh về thiết kế chip, phần mềm và các công đoạn phụ trợ; những năng lực này có thể bổ sung cho mục tiêu của Việt Nam trong sản xuất và tham gia chuỗi cung ứng khu vực. Do đó, hợp tác bán dẫn sẽ có ý nghĩa hơn nếu được tổ chức quanh những mắt xích cụ thể, thay vì chỉ dừng ở lời kêu gọi đầu tư hay trao đổi chung về tiềm năng.
Sự kết hợp này cũng có thể chạm tới đời sống thường ngày. Một hệ sinh thái số tin cậy có thể giúp doanh nghiệp tiếp cận dịch vụ thuận lợi hơn, mở rộng tài chính toàn diện và tạo nền tảng cho các dịch vụ mới; kết hợp hạ tầng số, AI, vật liệu tiên tiến và điện tử còn có thể mang lại lợi ích thiết thực cho người dân và doanh nghiệp. Nhưng lợi ích đó không tự xuất hiện khi ký biên bản ghi nhớ. Cần có dự án thử nghiệm, đầu mối chịu trách nhiệm và cách đánh giá kết quả. Kết nối doanh nghiệp với doanh nghiệp có thể giúp hai phía nhận diện năng lực bổ trợ, tìm đối tác cung ứng, hình thành liên doanh và liên minh công nghiệp. Đây là bước đi thiết thực để công nghệ không chỉ được trao đổi mà còn được phát triển thành sản phẩm.
Đào tạo nhân lực phải gắn với dự án
Một ưu tiên không thể xem nhẹ là đào tạo nhân lực công nghệ. Thành phố Hồ Chí Minh muốn mở rộng hợp tác với trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp Ấn Độ trong đào tạo chuyên gia, phát triển kỹ năng số, trao đổi học thuật và xây dựng chương trình học gắn với dự án thực tiễn. Các phiên thảo luận cũng đề cập nghiên cứu, ứng dụng, thương mại hóa, kết nối dữ liệu, an ninh mạng và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho lĩnh vực công nghệ cao. Cách tiếp cận này hợp lý hơn đào tạo tách rời nhu cầu tuyển dụng: người học cần cơ hội làm việc với bài toán thật, còn doanh nghiệp và viện nghiên cứu cần tham gia xác định kỹ năng cần thiết.
Đề xuất kết nối hệ sinh thái khởi nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh–Mumbai, trao đổi sinh viên và nghiên cứu sinh, nghiên cứu chung, cùng các chương trình nâng cao năng lực công nghệ cao tại Ấn Độ là những hướng có thể cụ thể hóa. Tuy nhiên, để các sáng kiến này tránh trở thành hoạt động ngắn hạn, hai bên cần gắn chúng với nhóm nghiên cứu, doanh nghiệp tiếp nhận và đầu ra ứng dụng. Thành phố Hồ Chí Minh có thể phát huy vai trò kết nối giữa cơ quan quản lý, cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu, startup và nhà đầu tư. Khi đào tạo được thiết kế quanh dự án, hợp tác mới vừa bồi đắp kỹ năng, vừa tạo đường đưa kết quả nghiên cứu ra thị trường.
Thước đo tiếp theo: dự án có kết quả
Thông điệp quan trọng nhất từ diễn đàn là phải chuyển thỏa thuận của lãnh đạo hai nước và biên bản ghi nhớ về công nghệ số giữa cơ quan phụ trách của Ấn Độ và Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam thành dự án cụ thể, có sự phối hợp chặt chẽ giữa viện nghiên cứu và doanh nghiệp. Đây là bước chuyển cần thiết từ cam kết sang thực thi. Diễn đàn đã tạo không gian để các bên nhận diện ưu tiên, chia sẻ nhu cầu và xác định cơ hội triển khai trong nghiên cứu, đào tạo, ứng dụng, thương mại hóa công nghệ. Việc tiếp theo không nên là mở rộng danh sách lĩnh vực, mà là chọn sáng kiến có đối tác phụ trách, tiến độ và kết quả có thể kiểm chứng.
Nếu làm được điều đó, hợp tác công nghệ sẽ đem lại giá trị vượt quá khuôn khổ ngoại giao: nhân lực có kỹ năng phù hợp hơn, doanh nghiệp có thêm đối tác và người dân được tiếp cận dịch vụ số hữu ích. Nếu không, AI, bán dẫn và đổi mới sáng tạo sẽ vẫn là những ưu tiên được nhắc lại mà chưa tạo ra năng lực mới. Kết luận cần rõ ràng: thành công của quan hệ công nghệ Việt Nam–Ấn Độ sẽ được đo bằng sáng kiến thực tế, khả năng làm chủ công nghệ và lợi ích cụ thể mà các dự án mang lại.
