Rà soát học phí để tránh cú sốc cho người học
Học phí đại học là khoản chi cho quá trình đào tạo mà người học cần tính đến không chỉ khi nhập học, mà trong suốt chương trình. Ngày 26/10/2026, Bộ GD&ĐT ban hành văn bản yêu cầu các cơ sở giáo dục rà soát, chấn chỉnh việc thu và công khai học phí, đồng thời xem xét mức thu cho từng trình độ, ngành và chương trình trong năm học 2026-2027.
Đây là yêu cầu cần thiết: học phí tăng có thể giúp trường cải thiện chất lượng, nhưng mức tăng đột ngột hoặc quá cao lại khiến cánh cửa đại học hẹp đi với những gia đình ngân sách eo hẹp. Bộ yêu cầu việc xác định, điều chỉnh học phí phải đúng căn cứ và quy định, đồng thời cân bằng giữa nâng chất lượng đào tạo với khả năng tiếp cận của người học. Với các ngành hoặc chương trình có mức thu cao hay tăng đáng kể, trường phải rà soát cơ sở tính phí, chi phí đào tạo, điều kiện bảo đảm chất lượng và tác động đến sinh viên.
Một ngành, nhiều chương trình, khoảng cách học phí rất lớn
Ngành Khoa học máy tính tại TP.HCM cho thấy tên ngành giống nhau không đồng nghĩa chi phí học tập tương đương. Trong năm học 2026-2027, học phí được nêu dao động từ 31,5 đến 900 triệu đồng mỗi năm, tùy trường và chương trình. Khoảng chênh này đủ lớn để thí sinh xem xét kỹ nội dung đào tạo, nơi học và điều kiện chuyển tiếp thay vì chọn theo nhãn ngành.
Tại Đại học Bách khoa, Đại học Quốc gia TP.HCM, chương trình chuẩn có học phí 31,5 triệu đồng mỗi năm, tăng 1,5 triệu đồng so với năm trước; chương trình dạy và học bằng tiếng Anh là 88 triệu đồng mỗi năm, còn chương trình định hướng Nhật Bản là 60 triệu đồng. Riêng chương trình chuyển tiếp quốc tế có giai đoạn học tại đối tác ở nước ngoài với mức phí được công bố lên đến 900 triệu đồng mỗi năm. So sánh đúng cần đặt từng chương trình cạnh nhau, không chỉ đối chiếu tên trường hay ngành học.
Học phí đã làm thay đổi cách xếp nguyện vọng
Học phí năm học mới không còn là thông tin để xem sau khi trúng tuyển; với nhiều gia đình, đó là một tiêu chí chọn trường đại học ngay từ đầu. Một học sinh lớp 12 từng ưu tiên các trường có chương trình tốt, nhiều thực hành và kết nối doanh nghiệp, nhưng sau khi tính chi phí cho toàn khóa đã cân nhắc lại danh sách, kể cả phương án học tại Huế hoặc Đà Nẵng với mức phí phù hợp hơn.
Đó không phải là từ bỏ ngành yêu thích, mà là điều chỉnh lựa chọn để theo học được đến cùng. Chênh lệch học phí giữa chương trình chuẩn, chương trình chất lượng cao và chương trình liên kết có thể khiến một nguyện vọng hấp dẫn trên giấy trở thành áp lực dài hạn. Thí sinh nên nhìn cả tổng chi phí dự kiến, học bổng và hỗ trợ tài chính; chỉ nhìn mức thu ban đầu dễ dẫn đến đánh giá thiếu thực tế về khả năng theo học.
Ba việc nên kiểm tra trước khi đăng ký
- Đối chiếu học phí đúng ngành và đúng chương trình, đồng thời kiểm tra mức dự kiến cho toàn khóa. Các cơ sở phải công bố mức học phí dự kiến cho cả chương trình trước tuyển sinh để thí sinh và phụ huynh có căn cứ tính toán.
- Hỏi rõ lộ trình thu. Học phí được thu định kỳ hằng tháng; trường chỉ thu gộp cả học kỳ hoặc năm học khi sinh viên tự nguyện đồng ý. Với cơ sở giáo dục đại học, thời gian thu tối đa là 10 tháng mỗi năm.
- Tính mức chi gia đình có thể duy trì, rồi mới sắp xếp nguyện vọng; đồng thời tìm hiểu học bổng, hỗ trợ học phí và chính sách vay dành cho sinh viên.
Yêu cầu rà soát của Bộ là tín hiệu để trường minh bạch hơn, nhưng không thay thế việc thí sinh tự kiểm tra phương án tài chính. Lựa chọn tốt không chỉ là nơi có danh tiếng hay ngành học hợp sở thích, mà còn là chương trình gia đình có thể theo đuổi ổn định. Hãy so sánh học phí, lộ trình thu và nguồn hỗ trợ trước khi đăng ký; quyết định tỉnh táo hôm nay giúp giảm nguy cơ phải đổi kế hoạch giữa chừng.
