Từ cam kết công nghệ đến năng lực tự chủ
Hợp tác AI Việt Pháp là quá trình hai nước cùng phát triển hạ tầng, nhân lực và ứng dụng trí tuệ nhân tạo, đồng thời tăng năng lực làm chủ công nghệ để phục vụ nhu cầu trong nước. Đây là hướng đi đáng chú ý trong loạt cuộc làm việc cấp cao với Dassault Systèmes đầu tháng 11.
Ngày 4/11/2026, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định làm việc với đoàn Dassault Systèmes do Chủ tịch vận hành Pierre Barnabé dẫn đầu; ngày 5/11, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng tiếp ông Barnabé tại Trụ sở Chính phủ. Hai cuộc gặp nối tiếp nhau cho thấy kỳ vọng của Việt Nam đã vượt khỏi việc mua hoặc tiếp nhận giải pháp: các tập đoàn quốc tế cần tham gia đồng nghiên cứu, đồng phát triển, qua đó bồi đắp năng lực công nghệ trong nước.
Trọng tâm là hạ tầng AI và hệ sinh thái AI chủ quyền. Với Việt Nam, chủ quyền ở đây không nên dừng ở khẩu hiệu: nó đòi hỏi năng lực kiểm soát dữ liệu, lựa chọn đối tác phù hợp, hạ tầng vận hành và đội ngũ đủ sức phát triển, điều chỉnh công nghệ theo yêu cầu trong nước. Đại diện Dassault Systèmes cho biết tập đoàn nghiên cứu các giải pháp AI chủ quyền nhằm bảo đảm an toàn dữ liệu và phù hợp nhu cầu Việt Nam.
Bản sao số phải đi vào dây chuyền và hạ tầng
Bản sao số tạo mô hình kỹ thuật số của một sản phẩm, dây chuyền hoặc hệ thống để mô phỏng, thử nghiệm và hỗ trợ quản lý trước khi thay đổi ngoài thực tế. Dassault Systèmes đã đưa công nghệ này cùng nền tảng 3DEXPERIENCE vào Việt Nam, giúp doanh nghiệp cải thiện thiết kế, mô phỏng và quản trị sản xuất. Giá trị đáng kể nhất không nằm ở mô hình trực quan, mà ở quyết định tốt hơn và ít thử sai hơn trong vận hành.
Tại cuộc gặp ngày 5/11, Phó Thủ tướng đề nghị thúc đẩy ứng dụng AI và bản sao số trong thiết bị bay không người lái (UAV), sản xuất thông minh, giao thông và đô thị thông minh. Đây là danh mục ứng dụng cụ thể, từ mô phỏng hoạt động của phương tiện, tối ưu dây chuyền đến hỗ trợ quy hoạch và quản lý đô thị. Tuy nhiên, triển khai hiệu quả sẽ cần dữ liệu đủ tin cậy, khả năng kết nối giữa các hệ thống và bài toán sử dụng rõ ràng.
Một nền tảng chung có thể phục vụ doanh nghiệp ở nhiều quy mô, nhưng không thể mặc định mọi đơn vị đều có cùng năng lực triển khai. Bộ KH&CN đề nghị quan tâm các mô hình chuyển đổi số phù hợp với điều kiện tiếp cận của doanh nghiệp công nghiệp nhỏ và vừa. Nếu nhóm này đứng ngoài vì thiếu kỹ năng hoặc công cụ phù hợp, lợi ích của sản xuất thông minh sẽ tập trung vào số ít doanh nghiệp lớn.
Trung tâm xuất sắc cần tạo kết quả thực tế
Một đầu mối hợp tác đã hình thành tại Hà Nội: Trung tâm Xuất sắc về AI và bản sao số, do Dassault Systèmes phối hợp với Bộ Tài chính và Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC) xây dựng. Trung tâm được khai trương vào tháng 1/2026 trên cơ sở biên bản ghi nhớ hợp tác với NIC. Đây là nền tảng đáng chú ý, nhưng tên gọi và sự kiện ra mắt sẽ không tự tạo ra năng lực nếu thiếu nghiên cứu, đào tạo và ứng dụng liên tục.
Chính phủ đề nghị Dassault Systèmes và các đối tác Việt Nam phối hợp với NIC để phát huy hiệu quả trung tâm, gắn đào tạo nhân lực với nghiên cứu, phát triển và ứng dụng thực tiễn. Tại cuộc làm việc ngày 4/11, doanh nghiệp cũng cho biết đang lên kế hoạch triển khai một phòng thí nghiệm tại NIC; hai bên thống nhất tiếp tục trao đổi và tháo gỡ vướng mắc pháp lý, kỹ thuật. Bước tiếp theo vì thế cần được đánh giá bằng dự án và năng lực được hình thành, không chỉ bằng kế hoạch.
Diễn đàn 3DEXPERIENCE Vietnam 2026 diễn ra tại Hà Nội ngày 4/11, tạo dịp để cơ quan, doanh nghiệp và chuyên gia trao đổi về ứng dụng công nghệ. Nhưng diễn đàn chỉ có ý nghĩa dài hạn nếu kết nối được với những thử nghiệm có mục tiêu rõ, nhân lực trong nước và nhu cầu thật của doanh nghiệp, địa phương.
Thước đo là lợi ích lan tới doanh nghiệp và người học
Hợp tác công nghệ Việt–Pháp đang dịch chuyển từ đối thoại chung sang các lĩnh vực có thể triển khai: UAV, nhà máy, giao thông và đô thị. Phó Thủ tướng nhấn mạnh các dự án cần giải quyết bài toán cụ thể, có khả năng ứng dụng và tạo hiệu quả để những mô hình thành công có thể nhân rộng. Đây là tiêu chuẩn đúng: công nghệ tiên tiến chỉ đáng đầu tư khi người dùng có thể đưa nó vào quy trình và thấy kết quả.
Lợi ích cũng cần đến được với nhóm ngoài các tập đoàn lớn. Dassault Systèmes cho biết sẵn sàng hỗ trợ sinh viên Việt Nam tiếp cận phần mềm chuyên ngành với chi phí thấp để phục vụ học tập và nghiên cứu. Song song đó, việc xây dựng mô hình phù hợp cho doanh nghiệp nhỏ và vừa có thể mở rộng cơ hội ứng dụng, thay vì để công nghệ bản sao số chỉ nằm trong các dự án quy mô lớn.
Kết luận, hợp tác AI Việt Pháp có nền tảng từ các cuộc gặp cấp Chính phủ, trung tâm chuyên môn và kế hoạch phòng thí nghiệm, nhưng thành công sẽ phụ thuộc vào mức độ chuyển hóa thành năng lực nội sinh. AI chủ quyền cần dữ liệu an toàn, nhân lực và hạ tầng; bản sao số cần bài toán thật, đối tác trong nước và khả năng tiếp cận. Khi các điều kiện ấy cùng hiện diện, hợp tác với Dassault Systèmes mới có thể tạo lợi ích bền vững cho doanh nghiệp, người học và các địa phương.
