Hai dự án lớn trong danh mục thu hồi đất
Thu hồi đất Hà Nội trong danh mục mới là việc Nhà nước đưa các khu đất cần thiết cho những dự án phát triển kinh tế – xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng vào diện thu hồi và bồi thường theo quy định. Chiều 28/10, HĐND thành phố thông qua nghị quyết bổ sung 580 công trình, dự án, với tổng diện tích thu hồi khoảng 10.659,89 ha. Trong đó, Vĩnh Hưng và Safari Ba Vì nổi bật vì quy mô lớn, nhưng mục đích sử dụng đất và tiến trình tham vấn người dân ở mỗi nơi khác nhau. Thành phố cũng điều chỉnh bảy dự án đã có trong các nghị quyết trước, khiến diện tích thu hồi của nhóm này giảm hơn 307 ha. Quy mô danh mục cho thấy chính sách thu hồi đất đang tạo khung triển khai rộng; bởi vậy, thông tin về từng dự án và tác động tới cư dân cần được làm rõ song hành với quyết định đưa vào danh sách.
Với dự án có tên trong danh mục, Nhà nước đứng ra thu hồi đất và bồi thường theo giá đất do Nhà nước quyết định, thay vì để nhà đầu tư tự thỏa thuận với từng hộ. Đây là khác biệt có ảnh hưởng trực tiếp đến người dân: tiến độ giải phóng mặt bằng có thể gắn với quyết định hành chính, còn mức bồi thường và phương án tái định cư trở thành những vấn đề cần được công khai, giải trình. Việc có tên trong danh mục vì thế không chỉ là thủ tục quy hoạch; nó khiến chất lượng thông tin và tham vấn cộng đồng trở thành thước đo quan trọng của quá trình thực hiện.
Vĩnh Hưng: quy mô tái thiết lớn, tham vấn chưa khép lại
Dự án cải tạo, chỉnh trang, tái thiết Vĩnh Hưng có tổng diện tích nghiên cứu khoảng 447 ha, trong đó dự kiến thu hồi hơn 206 ha. Công ty TNHH Đầu tư Tập đoàn Mặt trời là đơn vị đăng ký dự án; thành phố đã chấp thuận chủ trương đầu tư và nhà đầu tư từ ngày 28/8. Định hướng được công bố là tái cấu trúc không gian theo mô hình TOD và “đô thị 15 phút”, cải thiện môi trường, giao thông và chất lượng sống. Đây là mục tiêu đáng chú ý, nhưng lợi ích dài hạn chỉ thuyết phục nếu phương án cụ thể trả lời được người dân sẽ sống ở đâu, được bố trí ra sao và các thay đổi ảnh hưởng thế nào đến sinh kế.
Điểm đáng lưu tâm là thời điểm: UBND phường Vĩnh Hưng niêm yết dự thảo quy hoạch chi tiết 1/500 để lấy ý kiến cộng đồng từ ngày 12/10 đến 1/11, trong khi HĐND thành phố đưa hơn 206 ha của dự án vào danh mục thu hồi đất trước khi đợt góp ý kết thúc. Theo hồ sơ quy hoạch được dẫn, khoảng 7.250 hộ, tương đương 20.000 người, dự kiến tái định cư tại chỗ trong các tòa chung cư cao tầng. Vì vậy, quy hoạch Vĩnh Hưng không nên được nhìn như một thủ tục đã an bài: ý kiến người dân cần được tiếp nhận thực chất và phản ánh rõ trong phương án cuối cùng. Tiến trình lấy ý kiến kết thúc ngày 1/11, nhưng câu hỏi về cách xử lý góp ý vẫn cần được trả lời.
Safari Ba Vì: 299,51 ha cho công viên sinh thái
Safari Ba Vì dự kiến thu hồi 299,51 ha; UBND xã Ba Vì là đơn vị đăng ký dự án. Thành phố chấp thuận chủ trương đầu tư và nhà đầu tư vào ngày 9/10, với Công ty CP Tập đoàn Bất động sản Mặt Trời thuộc Sun Group. Dự án được thiết kế theo phong cách nhiệt đới, gồm khu nuôi thả và chăm sóc động vật mô phỏng sinh cảnh tự nhiên, khu khám chữa bệnh, nghiên cứu, giáo dục cùng không gian trưng bày và hoạt động cộng đồng. Theo phương án được công bố, 81,8% diện tích dành cho cây xanh; mặt nước được định hướng làm hành lang sinh thái. Thành phố kỳ vọng công viên thúc đẩy du lịch phía tây và nâng cao nhận thức bảo tồn. Tuy nhiên, kỳ vọng về du lịch bền vững cần đi cùng thông tin rõ ràng về đất đai và ảnh hưởng tại chỗ.
Trong khi danh mục xác định diện tích thu hồi, các thông tin được cung cấp chưa làm rõ Safari Ba Vì thuộc trường hợp nào trong 31 trường hợp thu hồi đất vì lợi ích quốc gia, công cộng theo Điều 79 Luật Đất đai 2024. Số hộ bị ảnh hưởng tại Ba Vì cũng chưa được chính quyền công bố. Nguồn tin cho biết chính quyền đã ba lần hứa lấy ý kiến người dân từ đầu tháng 10, nhưng chưa tìm thấy thông tin công khai về kết quả. Những khoảng trống này không thể được thay thế bằng lời hứa về một điểm đến mới. Trước khi triển khai, người dân cần được biết căn cứ thu hồi, phạm vi ảnh hưởng và cách tiếp nhận ý kiến; đó là nền tảng để đánh giá dự án có thực sự phục vụ lợi ích công cộng hay không.
Quy mô lớn đòi hỏi minh bạch tương xứng
Hai dự án cho thấy danh mục thu hồi đất không chỉ là bảng thống kê diện tích: quyết định ấy định hình cách Nhà nước thu hồi, bồi thường và tổ chức tái định cư. Ở Vĩnh Hưng, trọng tâm trước mắt là chứng minh việc lấy ý kiến đến ngày 1/11 có khả năng tác động tới quy hoạch ra sao, nhất là khi hàng nghìn hộ được dự kiến tái định cư tại chỗ. Ở Ba Vì, cần công khai số hộ chịu ảnh hưởng và căn cứ pháp lý áp dụng trước khi kỳ vọng về du lịch sinh thái trở thành lý do đủ sức thuyết phục. Quy mô 206 ha và 299,51 ha khiến yêu cầu giải trình càng không thể xem nhẹ.
Kết luận: Hà Nội đã đưa hai dự án lớn vào danh mục bổ sung 580 dự án, nhưng việc có tên trong danh sách mới là bước mở đầu, không phải bằng chứng rằng mọi câu hỏi về lợi ích công cộng đã được giải đáp. Tái thiết Vĩnh Hưng chỉ có sức thuyết phục khi góp ý cộng đồng được phản hồi minh bạch; Safari Ba Vì cần làm rõ tác động tới cư dân và căn cứ thu hồi. Với những diện tích đất lớn và tác động trực tiếp tới đời sống, công khai thông tin và tham vấn thực chất phải đi trước niềm tin.
