Kỳ vọng tăng trưởng giữa nhiều bất định
Triển vọng thương mại quốc tế là kỳ vọng của doanh nghiệp về khả năng mở rộng hoạt động mua bán xuyên biên giới trong tương lai, dù còn phụ thuộc vào chi phí, chuỗi cung ứng và chính sách thương mại. Khảo sát Thương mại Toàn cầu 2026 của HSBC cho thấy 94% doanh nghiệp Việt Nam được hỏi dự đoán thương mại quốc tế tăng trưởng trong hai năm tới, ngang Philippines và cao hơn mức bình quân toàn cầu 86%.
Con số ấy đáng chú ý không phải vì rủi ro đã dịu đi, mà vì doanh nghiệp vẫn đặt cược vào sức tăng trưởng bất chấp thương mại tiếp tục gián đoạn và chính sách thuế quan thiếu chắc chắn. Đây là sự lạc quan có điều kiện: niềm tin vào thị trường tương lai không đồng nghĩa với việc hoạt động hiện tại dễ dự báo hay chi phí đã được kiểm soát. Vì vậy, kết quả khảo sát nên được đọc như tín hiệu về quyết tâm mở rộng, chứ không phải bằng chứng rằng doanh nghiệp đã vượt qua sóng gió.

Thuế quan và năng lượng bào mòn dư địa
Nghịch lý nằm ngay trong cơ cấu chi phí: chính những doanh nghiệp kỳ vọng tăng trưởng cao lại đang chịu áp lực thuế quan lớn hơn mặt bằng khảo sát quốc tế. Thuế quan là yếu tố chi phí được doanh nghiệp Việt Nam nhắc đến nhiều nhất, ở mức 52%, so với 43% toàn cầu; chi phí năng lượng đứng thứ hai, với 49% so với 44%. Khoảng cách này cho thấy áp lực thuế quan không phải nỗi lo bên lề, mà là rủi ro nổi bật trong tính toán kinh doanh.
Khảo sát đặt các con số trong bối cảnh gián đoạn thương mại và chính sách thuế quan còn bất định. Khi cả năng lượng lẫn thuế quan gây sức ép lên cơ cấu chi phí, lạc quan về đơn hàng tương lai không tự động chuyển thành biên lợi nhuận tốt hơn. Doanh nghiệp có lý do để theo đuổi thị trường mới, nhưng cũng cần thận trọng với giả định rằng doanh thu tăng sẽ bù được mọi chi phí phát sinh.
Khả năng thích ứng là phần quyết định
Điểm đáng khích lệ là doanh nghiệp Việt Nam không chỉ trông chờ môi trường thương mại thuận lợi hơn. Có 90% doanh nghiệp được khảo sát cho biết thay đổi trong chuỗi cung ứng đã giúp cải thiện dòng tiền và vốn lưu động, cao hơn mức 78% toàn cầu. Đây là dấu hiệu cho thấy điều chỉnh vận hành có thể đem lại lợi ích thiết thực, dù không xóa bỏ áp lực chi phí.
Kết quả ấy củng cố một cách nhìn thực tế hơn về sự lạc quan: khả năng tăng trưởng phụ thuộc phần nào vào việc doanh nghiệp tổ chức lại nguồn cung và dòng hàng để ứng phó gián đoạn. Nhưng những cải thiện đã ghi nhận không bảo đảm rằng áp lực thuế quan hay chi phí năng lượng sẽ sớm giảm. Với triển vọng hai năm tới còn nhiều biến động, điều quan trọng không phải chọn giữa lạc quan và thận trọng, mà là giữ được cả hai.
Lạc quan cần đi cùng kỷ luật chi phí
Kỳ vọng tăng trưởng 94% là tín hiệu mạnh về niềm tin của doanh nghiệp Việt Nam vào thương mại quốc tế, nhưng không nên hiểu thành dự báo chắc chắn về kết quả kinh doanh. Thuế quan và chi phí năng lượng đều được nhắc đến nhiều hơn mức bình quân toàn cầu, trong khi gián đoạn thương mại và bất định chính sách vẫn hiện hữu. Bởi vậy, sự tự tin chỉ có giá trị khi đi kèm kế hoạch ứng phó với những biến động có thể làm tăng chi phí hoặc trì hoãn hoạt động.
Khảo sát HSBC cho thấy một nghịch lý có ý nghĩa: doanh nghiệp càng hướng tới tăng trưởng, càng phải xem quản trị chi phí và chuỗi cung ứng là điều kiện để biến kỳ vọng thành kết quả. Triển vọng phía trước vẫn đáng để theo đuổi, nhưng không có lý do để đánh đồng lạc quan với an toàn. Kết luận hợp lý nhất là doanh nghiệp Việt Nam có niềm tin mạnh mẽ, song sức bền vận hành mới quyết định niềm tin ấy có đứng vững trước áp lực hay không.






