Thước đo của COP31 là kết quả, không phải lời hứa
COP31 là hội nghị khí hậu thường niên của các bên tham gia Công ước khung Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu, nơi các chính phủ thương lượng cách giảm phát thải và ứng phó với tác động khí hậu. Nhưng giá trị của kỳ họp lần này sẽ không nằm ở số tuyên bố mới, mà ở việc liệu các cam kết đã có có chuyển thành hành động và nguồn lực thực tế hay không. COP31 diễn ra tại Antalya, Thổ Nhĩ Kỳ, từ ngày 9 đến 20-11, với đại biểu từ gần 200 quốc gia và vùng lãnh thổ; hội nghị được kỳ vọng tạo chuyển biến thực chất. Thiếu hụt tài chính cùng khoảng cách giữa cam kết và thực thi đang cản trở nỗ lực ứng phó. Vì vậy, COP31 hành động khí hậu phải được đánh giá bằng việc hỗ trợ có đến đúng nơi cần hay không, chứ không chỉ bằng ngôn từ trong văn kiện. Trong bối cảnh kinh tế và địa chính trị gây sức ép lên khả năng đồng thuận, lời hứa càng cần đi kèm kế hoạch triển khai rõ ràng.
Tài chính thích ứng phải đến được với cộng đồng
Viện trợ giúp các nước thích ứng với biến đổi khí hậu được dự báo là một chủ đề nóng tại COP31. Lý do không khó hiểu: khoảng cách giữa nhu cầu và nguồn lực hiện có khiến nhiều quốc gia dễ tổn thương phải tự xoay xở trước những rủi ro ngày càng lớn. UNEP ước tính nguồn tài chính hiện đáp ứng mới khoảng 10% nhu cầu thích ứng của các nước đang phát triển. Tranh luận vì thế không nên dừng ở câu hỏi các nước phát triển đã hứa bao nhiêu, mà phải làm rõ tiền được huy động, phân bổ và chuyển đến cộng đồng ra sao. Tài chính thích ứng khí hậu có ý nghĩa khi tạo ra công trình và năng lực bảo vệ đời sống: đê biển, đê sông, giống cây chịu hạn và nhà cửa được gia cố đều là những cách hỗ trợ cụ thể. Nếu nguồn lực quốc tế không tăng, các nước đang phát triển có thể phải dành thêm ngân sách khắc phục thiên tai, thay vì đầu tư cho y tế, giáo dục và hạ tầng.
Năng lực ứng phó cũng là một khoản đầu tư
Nguồn vốn và công trình quan trọng, nhưng khả năng biến cảnh báo thành hành động cũng quyết định ai được an toàn khi thiên tai xảy ra. Trận lũ quét ở Nepal năm 2026 cho thấy kiến thức phòng chống thiên tai và hệ thống cảnh báo sớm có thể tạo khác biệt: hiệu trưởng một trường học đã kịp sơ tán toàn bộ học sinh lên vùng cao trước khi lũ ập đến, dù ngôi trường sau đó bị phá hủy. Bài học này khiến tranh luận tại COP31 không thể chỉ xoay quanh những mục tiêu lớn. Các cộng đồng cần nguồn lực ổn định để chuẩn bị trước khủng hoảng, thay vì chỉ nhận hỗ trợ sau khi thiệt hại đã xảy ra. Nguồn tài chính nên ưu tiên nơi dễ bị tổn thương, đồng thời hỗ trợ kiến thức, năng lực ứng phó và cảnh báo sớm. Thế giới đã có nhiều giải pháp khoa học và công nghệ; điểm nghẽn nằm ở tốc độ triển khai, nguồn lực tương xứng và phối hợp giữa các quốc gia.
Singapore muốn thực thi Hiệp định Paris trước khi hứa thêm
Singapore kêu gọi các nước tập trung thực hiện những thỏa thuận đã có trong khuôn khổ Hiệp định Paris, thay vì đặt thêm mục tiêu cắt giảm phát thải tham vọng hơn. Quan điểm của Bộ trưởng Phát triển Bền vững và Môi trường Grace Fu đặt đúng trọng tâm: cam kết khí hậu mới khó thuyết phục nếu những cam kết cũ vẫn thiếu tiến độ và nguồn lực. Bà cũng thừa nhận lo ngại về đàm phán chậm và cơ chế ra quyết định hạn chế, trong khi tiến trình chung chịu thêm sức ép từ quyết định rút khỏi Hiệp định Paris của Tổng thống Mỹ Donald Trump. Các nội dung tại hội nghị gồm điện khí hóa, kiểm soát mức tăng nhiệt độ toàn cầu và tài chính khí hậu. Nhưng thành công không nên được đo bằng số chủ đề được bàn tới. COP31 cần đưa ra con đường thực hiện cụ thể, nhất là với hỗ trợ thích ứng và cộng đồng dễ tổn thương. Nếu không, hội nghị sẽ lại mở rộng danh sách lời hứa mà chưa thu hẹp khoảng cách giữa lời nói và hành động.
