Đứng thứ tư về giá trị chưa đồng nghĩa đã về đích
Giải ngân đầu tư công là quá trình đưa nguồn vốn ngân sách được giao vào các dự án thông qua thi công, nghiệm thu và thanh toán khối lượng hoàn thành. Với Hưng Yên, kết quả đến đầu tháng 11 cho thấy quy mô giải ngân lớn nhưng tỷ lệ thực hiện vẫn chưa theo kịp mục tiêu, khiến chặng cuối năm trở thành phép thử về năng lực điều hành.
Chiều 10/11, Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Mạnh Quyền chủ trì cuộc họp nghe Sở Tài chính và các chủ đầu tư báo cáo kết quả 10 tháng, đồng thời bàn giải pháp hoàn thành kế hoạch năm. Tính đến ngày 5/11, tỉnh đã giải ngân 30.636,2 tỷ đồng, đứng thứ tư cả nước về giá trị tuyệt đối. Tuy nhiên, vị trí cao theo số tiền không thể thay thế thước đo tỷ lệ: vốn kế hoạch năm 2026 giải ngân 28.305,6 tỷ đồng, đạt 68,5% kế hoạch Thủ tướng giao sau tiết kiệm 5% ngân sách địa phương, nhưng chỉ bằng 56,9% kế hoạch vốn địa phương giao.
Đây là khoảng cách đáng chú ý giữa thành tích quy mô và tiến độ thực chất. Nếu chỉ nhìn thứ hạng, áp lực hoàn thành phần việc còn lại rất dễ bị đánh giá thấp.
Khối lượng vốn còn lại khiến hai tháng cuối năm căng thẳng
Tổng kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026 của tỉnh là 54.934,1 tỷ đồng. Trong đó, kế hoạch vốn Thủ tướng giao là 43.452,6 tỷ đồng; sau khi tiết kiệm 5% nguồn vốn ngân sách địa phương, số vốn còn lại được xác định là 41.325,5 tỷ đồng. Ngoài ra còn có vốn bổ sung từ nhiều nguồn và vốn kéo dài từ năm trước. Bởi vậy, tỷ lệ giải ngân chưa đạt yêu cầu không chỉ là vấn đề của một vài dự án: nó phản ánh lượng công việc lớn vẫn phải xử lý khi thời gian của năm ngân sách đã thu hẹp.
Đáng lưu ý, ở nhóm dự án do cấp xã quản lý, 13.945,6 tỷ đồng đã được giải ngân, tương đương 65,5% kế hoạch UBND tỉnh giao nhưng mới đạt 50,2% kế hoạch vốn cấp xã triển khai. Có 41 trong số 104 chủ đầu tư cấp xã có tỷ lệ thấp hơn mức bình quân chung của tỉnh. Những con số này cho thấy tiến độ không đồng đều, nên một chỉ tiêu chung sẽ khó đạt nếu các địa bàn chậm không được hỗ trợ và thúc đẩy cụ thể.
Tỉnh xác định khối lượng vốn còn phải thực hiện trong những tháng cuối năm vẫn rất lớn, trong khi các vướng mắc có thể nằm ở thủ tục đầu tư, giải phóng mặt bằng, thi công, nghiệm thu và thanh toán. Đây là lý do mục tiêu giải ngân 100% cần đi kèm xử lý đúng điểm nghẽn, không chỉ tăng cường chỉ đạo trên giấy.
Muốn đạt 100%, phải gỡ nút thắt và siết trách nhiệm
Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu cấp ủy, chính quyền và các đơn vị quyết liệt hơn trong tổ chức thực hiện, đổi mới điều hành và nâng cao trách nhiệm người đứng đầu. Trọng tâm là phối hợp với các sở, ngành để xử lý kịp thời vướng mắc về thủ tục đầu tư, mặt bằng, tổ chức thi công và thanh toán vốn. Đây là hướng đi đúng: giải ngân không thể tăng bền vững nếu công trình chưa sẵn sàng hoặc hồ sơ không theo sát khối lượng thực tế.
Sở Tài chính được giao phát huy các tổ công tác, hỗ trợ địa phương còn khó khăn và phối hợp với Kho bạc Nhà nước hướng dẫn chủ đầu tư hoàn thiện hồ sơ thanh toán đúng quy định. Tỉnh cũng yêu cầu nghiên cứu cơ chế nghiệm thu, thanh toán theo khối lượng thực hiện, để hạng mục hoàn thành đến đâu được xử lý đến đó; hồ sơ quyết toán cần được chuẩn bị ngay khi công trình hoàn thành, tránh dồn việc vào cuối năm hoặc kéo dài qua nhiều năm.
Đích 100% là cam kết cần thiết, nhưng chỉ có ý nghĩa khi tiến độ được kiểm tra theo từng dự án và trách nhiệm được gắn với kết quả. Cùng lúc, Sở Tài chính phải rà soát kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026–2030 và xây dựng phương án cho năm 2027 cùng các năm tiếp theo. Kết luận: Hưng Yên có lợi thế về giá trị giải ngân, song muốn biến thứ hạng thành kết quả hoàn thành kế hoạch, tỉnh phải chuyển nhanh từ quyết tâm sang tháo gỡ từng điểm nghẽn trong những tháng còn lại.
