Một bước tiến trong quy trình, chưa phải quyết định công nhận
Khu kinh tế đặc biệt là mô hình tổ chức không gian phát triển gắn với cơ chế quản lý và phân cấp phù hợp, nhằm thu hút đầu tư, thúc đẩy kinh tế và khai thác lợi thế của địa phương. Đây là nội dung cốt lõi của đề án Phú Quốc, chứ chưa phải danh hiệu đã được xác lập.
Sáng 30/10, HĐND tỉnh An Giang thông qua hồ sơ đề án đề nghị công nhận đặc khu Phú Quốc là khu kinh tế đặc biệt. Quyết định ở cấp tỉnh có ý nghĩa chính trị và thủ tục: địa phương thống nhất đưa đề xuất đi tiếp, nhưng không đồng nghĩa Phú Quốc đã được công nhận theo mô hình này.
Sự phân biệt ấy quan trọng. Nếu gọi đây là quyết định thành lập hoặc công nhận, người dân và nhà đầu tư có thể hiểu nhầm rằng các cơ chế mới đã có hiệu lực. Thực tế, UBND tỉnh còn phải hoàn thiện hồ sơ gửi Bộ Tài chính thẩm định, trước khi trình Chính phủ xem xét, quyết định.
Phạm vi rõ ràng, tham vọng phát triển rộng hơn du lịch
Đề án bao phủ toàn bộ địa giới hành chính đặc khu Phú Quốc, rộng 575,29 km², nhưng không gồm đặc khu Thổ Châu. Quy mô này đặt ra yêu cầu hoạch định thống nhất cho cả đảo, thay vì xem xét riêng từng dự án hay khu du lịch.
Định hướng được nêu là đưa Phú Quốc thành trung tâm du lịch sinh thái biển và dịch vụ có sức cạnh tranh quốc tế, đồng thời phát triển thương mại, logistics và các ngành kinh tế biển. Mục tiêu đó hợp lý nếu tăng trưởng không chỉ được đo bằng lượng khách, mà còn bằng chất lượng dịch vụ, giá trị tạo ra tại địa phương và sức chịu tải của hệ sinh thái.
Theo đề án, giai đoạn 2026–2030, tổng vốn đầu tư toàn xã hội dự kiến đạt 195.000 tỷ đồng và mục tiêu năm 2030 là đón khoảng 15 triệu lượt khách. Đây là những chỉ tiêu tham vọng; thành công sẽ phụ thuộc vào việc hạ tầng, nhân lực và bảo tồn thiên nhiên có theo kịp tốc độ đầu tư hay không.
Cơ chế kỳ vọng cần đi cùng trách nhiệm và chất lượng sống
Điểm đáng chú ý không chỉ là ưu tiên ngành nghề, mà còn là đề xuất quản lý tích hợp và phân cấp mạnh hơn cho chính quyền đặc khu. Hồ sơ hướng tới phối hợp đồng bộ các lĩnh vực quy hoạch, đầu tư, đất đai, môi trường và dịch vụ; trong bối cảnh Phú Quốc chuẩn bị các công trình phục vụ APEC 2027, cách điều hành nhất quán có thể giúp giảm tình trạng quyết định rời rạc.
Tuy vậy, trao thêm thẩm quyền không tự động tạo ra quản trị tốt. Phân cấp cần đi cùng nguồn lực, dữ liệu, trách nhiệm giải trình và kiểm soát quyền lực; nếu thiếu những điều kiện ấy, thủ tục nhanh hơn có thể đổi lấy rủi ro cho môi trường và lợi ích cộng đồng.
Với người dân, thước đo gần gũi hơn là nước sạch, xử lý rác và nước thải, nhà ở cho người lao động, tái định cư, phục hồi sinh kế và khả năng tiếp cận dịch vụ thiết yếu. Đề án đặt mục tiêu đến năm 2030, ít nhất 98% dân số dùng nước sạch, toàn bộ chất thải rắn sinh hoạt được thu gom, xử lý đạt quy chuẩn và ít nhất 80% nước thải sinh hoạt được xử lý đạt quy chuẩn.
Vì vậy, việc HĐND tỉnh thông qua mới là khởi đầu của một quy trình, không phải tấm vé bảo đảm cho tăng trưởng. Giá trị thật của đề án Phú Quốc sẽ được quyết định ở bước thẩm định, quyết định của cấp có thẩm quyền và khả năng biến mục tiêu phát triển thành lợi ích thiết thực mà không làm suy giảm tài nguyên biển.
