Học tiếng Anh bằng cách dùng tiếng Anh
Dạy học theo nhiệm vụ là cách tổ chức việc học quanh những công việc có mục đích cụ thể, trong đó người học vận dụng tiếng Anh để giao tiếp, phối hợp và giải quyết vấn đề. Cách tiếp cận này đáng chú ý vì đưa ngôn ngữ ra khỏi phạm vi bài tập ghi nhớ, đặt nó vào những tình huống gần với học tập và công việc. Tại hội thảo ở Trường Đại học Văn Hiến, các chuyên gia và giảng viên trao đổi cơ sở lý luận, kinh nghiệm và giải pháp triển khai phương pháp này trong giáo dục đại học.
Sự chuyển hướng ấy đáp ứng một nhu cầu rõ ràng: khi giáo dục đại học chú trọng phát triển năng lực, giờ tiếng Anh cần giúp sinh viên làm được việc bằng ngôn ngữ, chứ không chỉ biết thêm cấu trúc và từ vựng. Với người học, lợi ích thiết thực nằm ở cơ hội thực hành giao tiếp, phối hợp và tư duy phản biện khi xử lý tình huống.
Thiết kế khóa học phải bắt đầu từ người học
Một khóa học theo nhiệm vụ không nên bắt đầu bằng danh sách hoạt động hấp dẫn, mà bằng câu hỏi người học cần sử dụng tiếng Anh để làm gì. Hội thảo nhấn mạnh phân tích nhu cầu như bước nền để xác lập mục tiêu, lựa chọn học liệu, thiết kế hoạt động giảng dạy và đánh giá phù hợp với chuẩn đầu ra. Đây là điểm then chốt của thiết kế khóa học tiếng Anh: nếu nhiệm vụ không gắn với nhu cầu và mục tiêu, hoạt động dễ thành phần minh họa vui mắt nhưng không cho thấy năng lực cần hình thành.
Quy trình hợp lý vì thế phải giữ sự ăn khớp từ đầu đến cuối: nhu cầu dẫn tới mục tiêu; mục tiêu định hướng học liệu và nhiệm vụ; tiêu chí đánh giá cho biết người học đạt đến đâu. Các tình huống thực tế có thể tạo cơ hội để sinh viên vận dụng ngôn ngữ giải quyết vấn đề, đồng thời giúp giảng viên nhận ra điểm cần điều chỉnh trong quá trình dạy.
Nhiệm vụ thực tế đòi hỏi giáo viên có năng lực thiết kế
Nhiệm vụ cần thay đổi theo lĩnh vực, thay vì dùng một khuôn cho mọi lớp học. Với tiếng Anh thương mại, sinh viên có thể thực hành đàm phán, trao đổi với khách hàng, viết thư điện tử hoặc thuyết trình. Trong các học phần biên, phiên dịch, nhiệm vụ thực hành cần nối với chuẩn đầu ra và tiêu chí đánh giá cụ thể để làm rõ năng lực thực hiện.
Điều này đặt yêu cầu cao hơn lên đào tạo giáo viên tiếng Anh. Sinh viên sư phạm cần tập thiết kế giáo án, tổ chức hoạt động lớp học và xây dựng công cụ đánh giá. Giáo viên không chỉ truyền đạt ngôn ngữ; họ phải xác định nhiệm vụ phù hợp, hướng dẫn tương tác và chọn bằng chứng cho thấy người học đã vận dụng được gì. Bồi dưỡng chuyên môn vì vậy nên gắn lý thuyết với thực hành thiết kế, để giáo viên có thể đưa phương pháp vào lớp học thay vì chỉ hiểu tên gọi.
Đánh giá kết quả học tập phải theo được năng lực
Nếu bài học đặt trọng tâm vào việc hoàn thành nhiệm vụ, đánh giá kết quả học tập cũng cần xem xét cách người học sử dụng tiếng Anh để hoàn thành việc đó. Tiêu chí rõ ràng giúp giảng viên theo dõi tiến độ, nhận diện điểm cần cải thiện và điều chỉnh hoạt động giảng dạy. Chỉ chấm phần kiến thức ngôn ngữ riêng lẻ sẽ bỏ lỡ một phần quan trọng: khả năng giao tiếp, phối hợp và giải quyết vấn đề trong bối cảnh cụ thể.
Thách thức của cách làm này là bảo đảm mục tiêu, nội dung, hoạt động và đánh giá không đi chệch nhau. Hội thảo tại Đại học Văn Hiến tạo diễn đàn để giảng viên trao đổi kinh nghiệm, những khó khăn khi thiết kế học phần, chọn học liệu và xây dựng công cụ đánh giá. Giá trị của dạy học theo nhiệm vụ sẽ không nằm ở tên phương pháp, mà ở mức độ mỗi nhiệm vụ giúp người học tiến gần hơn tới năng lực cần dùng ngoài lớp học.
