Dạy để người học vận dụng được
Dạy học tiếng Anh dựa trên nhiệm vụ là cách tổ chức học tập quanh những việc người học cần hoàn thành bằng tiếng Anh, để kiến thức ngôn ngữ được vận dụng trong tình huống có mục đích. Cách tiếp cận này đáng chú ý vì đặt năng lực sử dụng ngôn ngữ, thay vì ghi nhớ kiến thức riêng lẻ, vào trung tâm của khóa học. Tại một hội thảo về đổi mới phương pháp giảng dạy tiếng Anh, các chuyên gia và giảng viên đã trao đổi cách triển khai phương pháp này trong giáo dục đại học. Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Thu Trang, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Văn Hiến, nhấn mạnh yêu cầu gắn việc đổi mới dạy tiếng Anh với thực tiễn. Bối cảnh là giáo dục đại học ngày càng chú trọng năng lực người học; vì vậy, chương trình cần giúp sinh viên sử dụng tiếng Anh trong học tập, công việc và môi trường nghề nghiệp, chứ không dừng ở việc nắm quy tắc.
Bắt đầu từ nhu cầu, không phải giáo trình
Một khóa học tiếng Anh theo nhiệm vụ nên khởi đầu bằng câu hỏi: người học cần làm gì bằng tiếng Anh? Phân tích nhu cầu giúp giảng viên xác định mục tiêu, chọn học liệu, xây dựng hoạt động và liên kết chúng với chuẩn đầu ra. Nếu bỏ qua bước này, lớp học có thể nhiều hoạt động nhưng vẫn không đáp ứng điều người học cần trong học tập hay nghề nghiệp. Hội thảo nhấn mạnh việc nối nhu cầu người học với mục tiêu, hoạt động giảng dạy và đánh giá năng lực thực tiễn. Từ đó, nhiệm vụ có thể được thiết kế theo lĩnh vực: người học tiếng Anh thương mại thực hành đàm phán, trao đổi với khách hàng, viết thư điện tử hoặc thuyết trình; sinh viên sư phạm tiếng Anh thử thiết kế giáo án và tổ chức hoạt động lớp học. Những nhiệm vụ cụ thể này biến mục tiêu trừu tượng thành việc có thể thực hiện và quan sát.
Đánh giá tiến bộ bằng tiêu chí rõ ràng
Nhiệm vụ thực tế chỉ có giá trị khi người học biết điều gì được xem là hoàn thành tốt. Đánh giá học tập vì thế cần gắn với mục tiêu đã đặt ra: có thể xem xét mức độ truyền đạt ý, tương tác, phối hợp và khả năng xử lý tình huống bằng tiếng Anh, thay vì chỉ kiểm tra kiến thức rời rạc. Với học phần biên – phiên dịch, chẳng hạn, kết nối chuẩn đầu ra với nhiệm vụ thực hành và tiêu chí cụ thể giúp xác định năng lực người học thể hiện ra sao. Hội thảo lưu ý rằng tiêu chí đánh giá rõ ràng cho phép giảng viên theo dõi tiến độ, nhận diện điểm cần cải thiện và điều chỉnh cách dạy. Đây là vòng phản hồi cần thiết: kết quả không chỉ để xếp loại, mà còn chỉ ra hoạt động nào đang hỗ trợ người học và phần nào cần thay đổi. Nếu thiếu tiêu chí, đánh giá dễ trở thành nhận xét cảm tính, khó định hướng bước học tiếp theo.
Đồng bộ từ mục tiêu đến hoạt động
Điểm quyết định của học tiếng Anh theo nhiệm vụ không phải là đưa thật nhiều tình huống đời thực vào lớp, mà là bảo đảm từng nhiệm vụ phục vụ mục tiêu và có cách đo kết quả tương ứng. Hội thảo nhấn mạnh sự đồng bộ giữa mục tiêu đào tạo, nội dung, phương pháp giảng dạy và đánh giá; thiết kế nhiệm vụ sát bối cảnh giúp sinh viên chủ động hơn, đồng thời hỗ trợ giảng viên phát hiện hạn chế để điều chỉnh hoạt động. Khi người học phải dùng tiếng Anh để giải quyết vấn đề, họ có thêm cơ hội rèn giao tiếp, phối hợp và tư duy phản biện. Vì vậy, một khóa học tốt cần đi trọn quy trình: tìm hiểu nhu cầu, xác định năng lực cần đạt, thiết kế nhiệm vụ phù hợp rồi đánh giá bằng tiêu chí minh bạch. Đó là hướng dạy tiếng Anh thiết thực hơn: người học không chỉ biết thêm ngôn ngữ, mà còn chứng minh được mình có thể làm gì với ngôn ngữ ấy.
