Tiếng Anh phải dùng được trong công việc
Chuẩn tiếng Anh hiệu trưởng trong đề án đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai là năng lực sử dụng ngoại ngữ để làm việc trực tiếp với người nước ngoài, chứ không chỉ đọc hiểu tài liệu hay giao tiếp xã giao. Đây là một tiêu chí đánh giá mức độ triển khai đề án tại trường học. Thông tư 94/2026/TT-BGDĐT quy định các tiêu chuẩn, tiêu chí và cách đánh giá việc thực hiện đề án “Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học”.
Với trường phổ thông, tiêu chí nằm trong nhóm đánh giá đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh. Quy định này đặt tiếng Anh lãnh đạo trường vào một vai trò thiết thực: ban giám hiệu cần có thể trao đổi công việc, tiếp đón khách quốc tế và điều hành hoạt động hợp tác, thay vì chỉ có một chứng chỉ để bổ sung hồ sơ. Đây là hướng đi hợp lý nếu nhà trường muốn tiếng Anh hiện diện trong hoạt động thực tế.
Số lãnh đạo đáp ứng tăng theo mức đánh giá
Ở mức độ 1 và 2, trường phổ thông cần ít nhất một lãnh đạo — hiệu trưởng hoặc hiệu phó — có thể dùng tiếng Anh làm việc trực tiếp với người nước ngoài. Đến mức độ 3, mức cao nhất, yêu cầu tăng lên ít nhất hai lãnh đạo. Vì vậy, trường cần xác định sớm ai có thể đáp ứng tiêu chí và khoảng cách năng lực còn lại, thay vì chờ đến kỳ đánh giá mới bắt đầu bồi dưỡng.
Ba mức được xây dựng theo hướng nối tiếp: trường phải đáp ứng đầy đủ yêu cầu của mức 1 trước khi được xét mức 2, rồi tiếp tục đáp ứng các yêu cầu bổ sung để đạt mức 3. Bộ tiêu chí riêng áp dụng cho nhiều loại hình cơ sở giáo dục; ở phổ thông, đánh giá còn bao quát môi trường và truyền thông, kế hoạch dạy học, học liệu và cơ sở vật chất, chuyển đổi số và AI, đội ngũ, cùng hợp tác quốc tế. Như vậy, năng lực tiếng Anh của lãnh đạo là một phần của bức tranh triển khai rộng hơn, không phải điều kiện duy nhất.
Đánh giá cần đi cùng bồi dưỡng thực chất
Để đáp ứng tiêu chí, nhà trường nên rà soát năng lực hiện có rồi xây dựng nội dung luyện tập gắn với nhiệm vụ quản lý: giới thiệu trường, trao đổi chuyên môn, đón đoàn khách quốc tế, chia sẻ kinh nghiệm quản trị và hợp tác giáo dục. Luyện theo nhóm nhỏ và tình huống cụ thể có ích hơn học tiếng Anh chung chung, bởi mục tiêu là xử lý được cuộc trao đổi công việc chứ không phải chỉ hoàn thành một khóa học.
Cách đánh giá cũng khiến trách nhiệm của trường trở nên rõ ràng: người đứng đầu thành lập hội đồng tự đánh giá; nếu cơ sở đáp ứng đầy đủ yêu cầu của mức tương ứng, người đứng đầu quyết định tự công nhận và chịu trách nhiệm về quyết định đó. Thông tư có hiệu lực từ ngày 19/12/2026. Quy định tạo động lực để lãnh đạo làm gương, nhưng để đi vào thực chất, cơ quan quản lý và nhà trường cần dành lộ trình bồi dưỡng phù hợp cho những cán bộ lâu nay ít có cơ hội sử dụng ngoại ngữ.
Tiêu chí có ý nghĩa khi năng lực được sử dụng
Yêu cầu giao tiếp trực tiếp là một chuẩn có thể kiểm chứng trong công việc, và đó là điểm mạnh của Thông tư 94/2026. Tuy nhiên, đánh giá không nên biến thành cuộc đua chứng chỉ hay một dấu tích hình thức. Trường cần nhìn vào khả năng trao đổi thực tế, đồng thời tạo cơ hội để nhiều cán bộ quản lý rèn luyện thay vì dồn toàn bộ nhiệm vụ ngoại ngữ cho một người.
Tóm lại, ở mức 1 và 2 cần tối thiểu một lãnh đạo trường làm việc được bằng tiếng Anh với người nước ngoài; mức 3 cần ít nhất hai người. Muốn đề án tiếng Anh ngôn ngữ thứ hai thành hoạt động thường ngày, trường nên xem tiêu chí này là một kế hoạch phát triển năng lực có lộ trình, không phải yêu cầu chỉ để vượt qua một lần đánh giá.
