Đưa việc lấy mẫu đến nơi người dân cần
Đội DNA lưu động là lực lượng phối hợp đến tận nhà thân nhân liệt sĩ để thu mẫu sinh học, dành ưu tiên cho người cao tuổi, sức khỏe yếu, bệnh nặng hoặc gặp trở ngại khi đi lại. Cách làm này giúp việc tham gia chương trình không phụ thuộc vào khả năng tự đến điểm lấy mẫu.
Ngày 4-11, Công an tỉnh Lâm Đồng cho biết đã phối hợp với đơn vị quản lý hành chính về trật tự xã hội và đơn vị thu mẫu triển khai đợt cao điểm lấy mẫu DNA của thân nhân liệt sĩ chưa xác định được thông tin theo dòng mẹ, giai đoạn 2 năm 2026. Toàn tỉnh bố trí sáu tổ công tác: ba tổ lấy mẫu cố định tại công an xã, phường và ba đội DNA lưu động đến nhà thân nhân.
Đây là lựa chọn thiết thực hơn việc chỉ mở điểm tiếp nhận tập trung. Với người già yếu hoặc đang bệnh nặng, quãng đường đến trụ sở có thể là rào cản khiến họ bỏ lỡ cơ hội cung cấp mẫu. Đưa dịch vụ tới nhà vì thế không chỉ thuận tiện, mà còn đặt nhu cầu của gia đình ở trung tâm.
Phối hợp tại địa phương để không bỏ sót gia đình
Ba đội lưu động không hoạt động tách rời khỏi cơ sở: lực lượng công an tỉnh phối hợp công an xã, phường rà soát và trực tiếp đến các gia đình. Tại phường Mũi Né, tổ công tác cùng công an phường đến nhà lấy mẫu cho những người lớn tuổi, sức khỏe suy yếu, bệnh nặng hoặc khó di chuyển. Mô hình phối hợp này có ý nghĩa thực tế: công an địa phương hiểu địa bàn và có thể hỗ trợ kết nối với các gia đình cần được phục vụ.
Bên cạnh các chuyến đi tận nhà, ba điểm lấy mẫu cố định tại trụ sở công an xã, phường vẫn phục vụ người có thể chủ động đi lại. Kết hợp hai hình thức giúp chương trình linh hoạt hơn thay vì buộc mọi gia đình theo một quy trình duy nhất. Công an Lâm Đồng dự kiến thu khoảng 1.074 mẫu DNA trong đợt cao điểm này.
Theo thông tin từ địa phương, từng mẫu sinh học được thu theo quy trình chuyên môn và quy định. Điều đó quan trọng không kém việc đưa đội đến tận nhà: sự thuận tiện chỉ có giá trị khi mẫu được thu đúng cách, tạo căn cứ đáng tin cậy cho công tác đối chiếu.
Mỗi mẫu là thêm một cơ hội tìm lại danh tính
Lấy mẫu DNA không thể bảo đảm rằng mọi hài cốt sẽ được xác định ngay, nhưng cung cấp thêm cơ sở khoa học để cơ quan chức năng đối chiếu, nhận dạng những liệt sĩ còn thiếu thông tin, đưa các anh trở về với tên tuổi, quê hương và gia đình. Vì vậy, việc đến tận nhà đặc biệt có ý nghĩa với những thân nhân có thể không còn nhiều thời gian chờ đợi.
Ông Trần Văn Hùng, người mắc bệnh nặng và là em trai liệt sĩ Trần Văn Nam, bày tỏ hy vọng việc lấy mẫu sẽ giúp sớm xác định nơi an nghỉ của anh trai để gia đình vơi đi phần nào đau xót. Trường hợp ấy cho thấy giá trị của đội lưu động không nằm riêng ở việc giảm một chuyến đi: đó còn là cách để thân nhân có cơ hội góp dữ liệu vào hành trình tìm kiếm khi sức khỏe hạn chế.
Đợt lấy mẫu nằm trong chiến dịch 500 ngày tăng cường tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ; công an cơ sở cũng trực tiếp tuyên truyền về chủ trương lấy mẫu theo dòng mẹ. Với mục tiêu dự kiến khoảng 1.074 mẫu, bước tiếp theo là duy trì phối hợp và vận động để những gia đình đủ điều kiện có thể tham gia.
Tận nhà là hướng đi nên được duy trì
Ba đội lưu động giải quyết đúng một bất cập dễ bị xem nhẹ: không phải thân nhân liệt sĩ nào cũng đủ sức đến điểm thu mẫu. Khi công an cấp tỉnh và cấp xã cùng rà soát, tổ chức lấy mẫu tại địa phương, chương trình có thêm khả năng tiếp cận người già yếu, bệnh nặng và người khó đi lại.
Hiệu quả của đợt cao điểm sẽ không chỉ được đo bằng số mẫu thu được, mà còn ở việc các gia đình được tiếp cận đúng lúc và mẫu có thể góp phần vào quá trình xác minh. Dự kiến 1.074 mẫu là mục tiêu cụ thể; mỗi mẫu đồng thời mang theo hy vọng của một gia đình đang chờ tin người thân.
Lấy mẫu DNA tại nhà không xóa được nỗi chờ đợi, nhưng gỡ bỏ một rào cản để thân nhân có thể tham gia hành trình tìm kiếm. Đó là lý do mô hình đội DNA lưu động đáng được xem như phần thiết yếu của công tác tri ân, không phải giải pháp phụ bên cạnh các điểm cố định.
