Hai biện pháp giảm chi phí đúng lúc
Giảm giá năng lượng là biện pháp điều chỉnh giá điện và nhiên liệu nhằm hạ trực tiếp một phần chi phí sinh hoạt, đồng thời giảm chi phí đầu vào và vận chuyển cho doanh nghiệp. Ngày 31/10/2026, Chính phủ ban hành nghị quyết đưa thuế tiêu thụ đặc biệt với xăng về 0%, áp dụng từ ngày 1/11/2026 đến hết ngày 31/3/2027; cùng ngày, giá bán lẻ điện bình quân giảm 2%, còn 2.159,9037 đồng/kWh trước thuế giá trị gia tăng. Đây là lựa chọn đáng kể trong bối cảnh CPI bình quân 10 tháng đạt 4,57%, vượt mục tiêu 4,5% cho cả năm. Thuế xăng giảm về 0% giúp giá xăng hạ khoảng 1.500–1.700 đồng/lít. Chính sách không thay thế được các giải pháp kiểm soát giá khác, nhưng tạo khoảng đệm cần thiết khi chi phí năng lượng có thể lan nhanh qua toàn nền kinh tế.
Tác động lan từ hóa đơn đến giá hàng hóa
Lợi ích của giảm giá điện và thuế xăng không dừng ở hóa đơn hộ gia đình hay giá nhiên liệu tại cây xăng. Điện là đầu vào của sản xuất; xăng dầu chi phối chi phí vận tải, logistics và phân phối. Khi những khoản này giảm, doanh nghiệp có thêm dư địa giữ giá hoặc hạ giá bán, nhất là ở các ngành tiêu thụ nhiều điện và các dịch vụ phụ thuộc vận chuyển. Theo Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi, điện sinh hoạt và xăng dầu chiếm tổng cộng 9,34% trọng số CPI, chưa kể ảnh hưởng gián tiếp đến chi phí của nhiều hàng hóa, dịch vụ khác. Với người dân, khoản tiết kiệm năng lượng có thể giảm bớt chi phí sinh hoạt và dành thêm ngân sách cho nhu cầu khác. Tuy vậy, lợi ích chỉ đến được người mua nếu doanh nghiệp chuyển phần tiết giảm chi phí vào giá bán; giảm đầu vào không đồng nghĩa giá trên kệ tự động giảm.
CPI vẫn chịu sức ép từ thị trường tiêu dùng
Các ước tính cho thấy điều chỉnh điện và thuế xăng có thể làm CPI tháng 11 giảm khoảng 0,5 điểm phần trăm so với tháng trước, nhưng chỉ kéo CPI bình quân năm xuống khoảng 0,08 điểm phần trăm. Quy mô này hữu ích, song không đủ để đảo ngược mọi áp lực giá. CPI tháng 10 tăng 0,20% so với tháng trước, chủ yếu do xăng dầu; mức tăng so với cùng kỳ là 5,09%. Trong những tháng cuối năm, sức mua, sản xuất và dịch vụ thường tăng, còn giá nguyên liệu nhập khẩu, tỷ giá và vận chuyển có thể tiếp tục đẩy chi phí lên. Vì vậy, kiểm soát lạm phát phải nhìn vào giá hàng hóa tiêu dùng sau khi năng lượng giảm, chứ không chỉ dừng ở mức điều chỉnh điện và nhiên liệu. Nếu nguồn cung ổn định và doanh nghiệp không tranh thủ tăng giá, chính sách mới phát huy trọn tác dụng.
Giữ đà giảm giá cần điều hành rộng hơn
Miễn thuế tiêu thụ đặc biệt với xăng có thời hạn đến hết ngày 31/3/2027, nên đây là dư địa chính sách có mốc kết thúc, không phải lời giải dài hạn. Trong thời gian đó, cơ quan điều hành cần theo dõi sát giá hàng thiết yếu, bảo đảm nguồn hàng dịp cuối năm và Tết, đồng thời giám sát kê khai, niêm yết giá để ngăn đầu cơ, găm hàng và lợi dụng biến động chi phí. Mục tiêu CPI bình quân khoảng 4,5% vẫn đòi hỏi phối hợp chính sách và phản ứng kịp thời trước biến động bên ngoài. Quan trọng hơn, giảm giá điện và thuế xăng chỉ là bước hỗ trợ ngắn hạn: muốn giảm độ nhạy của nền kinh tế trước cú sốc nhiên liệu, cần củng cố năng lực tự chủ năng lượng trong nước. Kết luận, chính sách hiện tại có thể hạ áp lực chi phí và tạo cơ hội ghìm giá, nhưng hiệu quả cuối cùng phải được đo bằng giá hàng hóa người dân thực trả.
