Giảm thuế để hạ chi phí, không chỉ để phát tín hiệu
Giảm thuế xăng dầu là biện pháp tài khóa nhằm hạ gánh nặng thuế trong giá nhiên liệu, qua đó giảm một phần chi phí đi lại và đầu vào sản xuất cho doanh nghiệp, hộ gia đình. Tại phiên thảo luận Quốc hội sáng 31/10, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết Bộ sẽ báo cáo phương án đưa toàn bộ thuế đối với xăng dầu về 0%; đây là đề xuất đang được xem xét, không đồng nghĩa chính sách đã có hiệu lực. Bộ trưởng nêu mức giảm thu ngân sách dự kiến khoảng 4.000 tỷ đồng cho chính sách này. Bối cảnh khiến phương án được đặt lên bàn là bất ổn địa chính trị gây sức ép lên giá dầu, nguồn cung và hoạt động của các cơ sở lọc hóa dầu. Vì vậy, giảm thuế có lý do trước mắt, nhưng hiệu quả cần được đánh giá bằng mức chi phí thực sự giảm và mức độ người dân được hưởng lợi.
Phân biệt giữa đề xuất và quyết định là điều cần thiết: kỳ vọng giảm thuế không tự động làm giá bán lẻ giảm tương ứng. Muốn chính sách có sức nặng, cơ quan chức năng cần công bố rõ thời điểm áp dụng, cách tính và cơ chế giám sát việc chuyển phần giảm thuế vào giá.
Giá điện và mục tiêu lạm phát 4,5%
Song song với phương án thuế, Chính phủ đang tính toán phương án giá điện và đặt mục tiêu kiểm soát lạm phát khoảng 4,5%, đồng thời hướng tới tăng trưởng trên 10%. Đây là thế cân bằng khó: hỗ trợ chi phí đầu vào mà không tạo thêm áp lực lên mặt bằng giá hoặc làm suy giảm dư địa điều hành. Theo số liệu Bộ trưởng nêu tại Quốc hội, tăng trưởng kinh tế chín tháng năm 2026 đạt 9,01%, còn lạm phát ở mức 4,52%. Những con số này cho thấy mục tiêu kiểm soát lạm phát không thể tách rời diễn biến giá năng lượng và các chính sách tài khóa, tiền tệ.
Đại biểu Phạm Văn Hòa đánh giá việc đưa thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng về 0% và giảm giá bán lẻ điện bình quân 2% có thể giúp doanh nghiệp hạ giá thành sản phẩm khi chi phí đầu vào giảm. Với đơn vị sử dụng nhiều điện, mức giảm bình quân có thể tạo khoản tiết kiệm tích lũy; người dân cũng có thể hưởng lợi nếu chi phí thấp hơn được phản ánh vào giá hàng hóa, thực phẩm và dịch vụ. Tuy nhiên, giảm chi phí cho doanh nghiệp chỉ tạo cơ hội giảm giá, chứ không bảo đảm giá bán sẽ giảm.
Lợi ích chỉ rõ khi giá hàng hóa được kiểm soát
Nút thắt lớn nhất nằm ở khâu truyền dẫn: xăng và điện rẻ hơn có thể làm giảm chi phí vận chuyển, sản xuất, nhưng doanh nghiệp không nhất thiết chuyển toàn bộ phần tiết kiệm sang người mua. Nếu giá hàng hóa vẫn neo cao, chính sách sẽ hỗ trợ dòng tiền của nhà sản xuất nhiều hơn là sức mua của hộ gia đình. Vì thế, cần tăng cường quản lý, kiểm soát giá cả thị trường, theo dõi nhóm hàng thiết yếu và xử lý hành vi lợi dụng chính sách để tăng giá hoặc giữ giá bất hợp lý.
Việc triển khai cũng phải đồng bộ giữa cơ quan thuế, ngành điện và chính quyền địa phương, với hướng dẫn rõ ràng để người dân, doanh nghiệp biết quyền lợi và thời điểm được áp dụng. Đại biểu Quốc hội đồng thời lưu ý phải ngăn chặn buôn lậu xăng dầu; nếu chênh lệch giá tạo động lực tuồn hàng qua biên giới, nguồn cung trong nước và hiệu quả chính sách đều có thể bị ảnh hưởng. Kiểm soát lạm phát vì vậy không chỉ là giữ một chỉ tiêu, mà còn là bảo đảm tín hiệu giảm chi phí đi đến đúng người mua.
Tự chủ năng lượng là lời giải dài hạn
Giảm thuế xăng dầu và điều chỉnh giá điện có thể tạo khoảng thở trước mắt, nhưng không thay thế được việc giảm lệ thuộc vào nguồn cung bên ngoài. Khi thị trường năng lượng thế giới biến động, các biện pháp điều hành trong nước chỉ có thể hạn chế một phần tác động; nền kinh tế vẫn dễ tổn thương nếu thiếu nguồn cung chủ động. Đại biểu Phạm Văn Hòa cho rằng cần phát triển năng lượng tái tạo và nâng cao năng lực tự chủ trong nước, thay vì chỉ dựa vào điều hành giá.
Bước tiếp theo là hoàn thiện phương án giá điện, xem xét đề xuất thuế và công bố cách thực thi để doanh nghiệp, người dân có thể thụ hưởng khi chính sách có hiệu lực. Đánh giá thành công không nên dừng ở mức thuế giảm hay hóa đơn đầu vào thấp hơn: cần nhìn vào giá hàng hóa thực tế, sức ép lạm phát và khả năng duy trì nguồn năng lượng ổn định. Giảm thuế là đòn bẩy đáng dùng, nhưng chỉ phát huy trọn vẹn khi đi cùng giám sát giá và chiến lược tự chủ.
