Quyền lực ở Washington bước vào thế giằng co
Bầu cử giữa kỳ Mỹ là cuộc bỏ phiếu diễn ra giữa nhiệm kỳ tổng thống, có thể đổi tương quan quyền lực tại Quốc hội và buộc Nhà Trắng thương lượng nhiều hơn về chính sách trong những năm còn lại. Cuộc bầu cử ngày 3/11 đã mở ra giai đoạn mới cho quan hệ Nga Mỹ: không phải vì Washington lập tức đổi hướng, mà vì hành pháp và lập pháp nay phải cạnh tranh để định hình hướng đi đó. Đảng Dân chủ giành 54/100 ghế Thượng viện, tăng 7 ghế, đồng thời chiếm đa số rõ rệt tại Hạ viện; đây là lần đầu từ năm 2023 họ kiểm soát cả hai viện Quốc hội Mỹ. Kết quả phản ánh sự bất bình của cử tri về kinh tế, xung đột Trung Đông và các quyết sách đối ngoại, đồng thời khiến nhiều nước vừa trông đợi Washington điều chỉnh chính sách, vừa dè chừng các bước đi tiếp theo của Tổng thống Donald Trump.
Điểm mấu chốt là chiến thắng của phe Dân chủ không đồng nghĩa họ có thể thay tổng thống điều hành ngoại giao. Hai năm còn lại của nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump nhiều khả năng chứng kiến cạnh tranh quyền lực gay gắt hơn giữa hành pháp và lập pháp, khiến mọi thỏa thuận với Moscow phải tính đến cả bàn đàm phán lẫn Quốc hội.

Quốc hội có thể siết, nhưng Nhà Trắng vẫn giữ đòn bẩy
Quốc hội Mỹ có thể gây sức ép rõ nhất qua ngân sách quốc phòng, viện trợ nước ngoài và giám sát các thỏa thuận. Phe Dân chủ vốn ủng hộ Ukraine và quan hệ xuyên Đại Tây Dương; đa số tại hai viện giúp họ thúc đẩy viện trợ và yêu cầu giải trình chặt hơn. Từ tháng 1-2027, Quốc hội mới có thể tăng giám sát ngân sách, hoạt động quân sự và các thương vụ vũ khí, buộc chính quyền nêu rõ mục tiêu và chi phí. Điều này làm việc giảm viện trợ cho Ukraine hoặc nới lỏng trừng phạt Nga trở nên khó thực hiện êm thấm.
Tuy nhiên, tổng thống vẫn có quyền phủ quyết; muốn vượt qua cần đa số hai phần ba ở cả hai viện, ngưỡng khó đạt. Vì vậy, kết quả có thể là bế tắc chứ không phải Quốc hội thay thế Nhà Trắng. Chính sách đối ngoại của ông Trump mang tính cá nhân hóa cao, với ưu tiên dành cho đối thoại trực tiếp và các đặc phái viên. Điểm yếu của cách tiếp cận ấy là một thỏa thuận cần ngân sách hoặc thay đổi chính sách lớn sẽ vấp phải giám sát và phản đối trong nước.
Đối thoại còn cửa, đột phá vẫn xa
Moscow phát tín hiệu không trông đợi Washington đảo chiều căn bản, nhưng vẫn muốn duy trì kênh liên lạc với Nhà Trắng. Điện Kremlin nói hy vọng ông Trump tiếp tục nỗ lực kiến tạo hòa bình, đồng thời nhấn mạnh các bảo đảm an ninh của Mỹ phải có tính tương hỗ. Nga cũng khẳng định lập trường về Ukraine và chính sách đối ngoại sẽ không đổi theo biến động chính trị ở Mỹ. Những tuyên bố ấy đặt giới hạn cho kỳ vọng: đối thoại có thể tiếp tục, nhưng mỗi bên vẫn giữ các điều kiện cốt lõi.
Kênh ngoại giao chưa đóng lại. Đặc phái viên Steve Witkoff thông báo Mỹ sẽ chủ trì đàm phán cấp làm việc giữa Nga và Ukraine tại Abu Dhabi trong hai ngày 10-11/11, dự kiến bàn về an ninh hậu chiến, giảm leo thang và biện pháp nhân đạo. Nhưng đàm phán không xóa được khác biệt giữa yêu cầu an ninh của Nga với quan ngại của Ukraine và châu Âu. Kịch bản hợp lý hơn là tiến triển từng phần, không phải một thỏa thuận toàn diện.
Kết quả bầu cử lan xa hơn quan hệ song phương
Không thể tách quan hệ Nga Mỹ khỏi hệ quả rộng hơn của cuộc bầu cử. Các đồng minh và đối thủ của Washington đều phải chờ xem Quốc hội mới kiềm chế hay làm thay đổi ưu tiên của Nhà Trắng; trong khi đó, Tổng thống vẫn có thể ra quyết định đối ngoại trước khi Quốc hội mới bắt đầu tác động đầy đủ. Tranh chấp về ngân sách, chiến tranh và thương mại cũng có thể làm tăng bất định cho chính phủ, doanh nghiệp và người dân. Khi đàm phán giúp ổn định nguồn cung năng lượng, tác động có thể lan tới chi phí vận tải, sản xuất và giá hàng hóa. Bởi thế, bầu cử không chỉ là câu chuyện quyền lực ở Washington: những quyết định về xung đột và an ninh có thể chạm đến đời sống kinh tế thường ngày.
Kết luận, tương quan mới trong Quốc hội làm hẹp dư địa tùy ý của Nhà Trắng nhưng không tước quyền đối ngoại của tổng thống. Washington có thể tiếp tục đối thoại với Moscow, song mọi nhượng bộ lớn về Ukraine, viện trợ hay trừng phạt sẽ phải vượt qua sức ép lập pháp. Vì vậy, quan hệ Nga Mỹ khó có đột phá toàn diện, nhưng cũng chưa chắc quay lại đối đầu toàn diện. Hai năm tới sẽ là phép thử cho khả năng duy trì đối thoại giữa cạnh tranh chiến lược và giằng co chính trị trong nước.






