Sức hút là tín hiệu, chưa phải bảo chứng
Thị trường biểu diễn là hệ thống gồm nghệ sĩ, đơn vị tổ chức, hạ tầng, dịch vụ và khán giả, cùng tạo ra những chương trình trực tiếp có khả năng duy trì hoạt động và giá trị kinh tế lâu dài. Hai đêm diễn của BIGBANG tại sân vận động Mỹ Đình ngày 24 và 25/10 thu hút khoảng 90.000 lượt khán giả, một tín hiệu không thể xem nhẹ về sức mua và độ hấp dẫn của Việt Nam đối với các chuyến lưu diễn quốc tế. Nhưng đông người không đồng nghĩa ngành đã trưởng thành. Lượng khán giả trẻ, cộng đồng người hâm mộ sôi động và sức lan tỏa của nền tảng số đang nâng sức hút; tăng trưởng kinh tế cũng góp phần cải thiện khả năng mua vé. Dẫu vậy, số người tham dự không tự cho biết hiệu quả kinh doanh, chất lượng vận hành hay khả năng tổ chức chương trình tiếp theo. Sức mua là điều kiện cần để mời nghệ sĩ, không phải nền móng đủ vững cho công nghiệp biểu diễn. Muốn đánh giá đúng, cần nhìn cả số chương trình hằng năm, tỷ lệ bán vé, chi phí vận hành, nguồn tài trợ và khả năng thu hút nghệ sĩ quay lại.
Concert phải kết nối với đời sống đô thị
Giá trị của một chương trình không nên dừng ở sân khấu. Trong hai ngày 23 và 24/10, Hà Nội đón khoảng 220.000 lượt khách du lịch, tăng 15,6% so với tuần trước, trong đó có khoảng 67.900 lượt khách quốc tế; đặt vé máy bay đến Hà Nội trên Trip.com tăng 74%, còn lượt tìm kiếm chuyến đi trên Traveloka tăng gấp bốn lần. Những con số này cho thấy người hâm mộ có thể tạo thêm nhu cầu cho khách sạn, nhà hàng, vận tải, bán lẻ và dịch vụ. Nhưng để lợi ích đến được với doanh nghiệp địa phương, kết nối phải được tính từ lúc thiết kế sự kiện: vé xem nhạc có thể đi cùng lưu trú, ẩm thực, tham quan di sản, phố đi bộ, bảo tàng và chương trình nghệ thuật truyền thống. Đây không chỉ là cách kéo dài chuyến đi của khán giả, mà còn mở cơ hội cho việc làm, quảng bá địa phương và các sản phẩm sáng tạo. Khi ấy, concert quốc tế trở thành điểm khởi đầu cho một hành trình, thay vì một đám đông chỉ đến rồi rời đi.
Năng lực phía sau sân khấu mới quyết định đường dài
Muốn các chương trình lặp lại đều đặn, thị trường cần năng lực trong nước chứ không thể chỉ trông vào việc đưa nghệ sĩ nổi tiếng đến Việt Nam. Doanh nghiệp cần tham gia sâu hơn vào sản xuất, thiết kế sân khấu, âm thanh, ánh sáng, quản trị sự kiện, phân phối vé và hậu cần; với concert quốc tế, bản quyền, hợp đồng, tiêu chuẩn kỹ thuật, bảo hiểm và quyền lợi khán giả cũng phải được xử lý chuyên nghiệp. Một siêu concert còn có thể mở thêm nguồn thu từ tài trợ, quảng cáo, bản quyền, nội dung số, sản phẩm lưu niệm và dịch vụ liên quan. Tuy nhiên, mở rộng hoạt động không đồng nghĩa lấy tổng thu du lịch làm doanh thu của concert. Cần đo lường chi tiêu tăng thêm, số đêm lưu trú, lợi ích của doanh nghiệp địa phương, việc làm và chi phí tổ chức. Dữ liệu minh bạch giúp phân biệt hiệu ứng thật với những con số gây ấn tượng nhất thời. Đó cũng là cơ sở để nhà tổ chức, doanh nghiệp và chính quyền quyết định nên đầu tư vào khâu nào, thay vì chỉ chạy theo sự kiện lớn kế tiếp.
Từ sự kiện lớn đến công nghiệp văn hóa
Thử thách kế tiếp là biến sức nóng thành lịch biểu diễn thường xuyên, đồng thời nuôi dưỡng nghệ sĩ, nhà sản xuất và sản phẩm nghệ thuật trong nước. Thị trường trưởng thành không thể chỉ dựa vào ngôi sao quốc tế; nó cần nhiều lựa chọn, lực lượng tổ chức đủ nghề và công chúng có thói quen thưởng thức. Nghệ thuật biểu diễn nên được nhìn nhận như một ngành kinh tế sáng tạo có thể kết nối nhiều lĩnh vực, chứ không chỉ phục vụ nhu cầu giải trí đơn lẻ. Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa đặt mục tiêu ngành nghệ thuật biểu diễn tăng trưởng bình quân 7% mỗi năm, đạt doanh thu khoảng 10.834 tỷ đồng vào năm 2030. Nghị quyết về phát triển văn hóa cũng đặt mục tiêu các ngành công nghiệp văn hóa đóng góp 7% GDP vào năm 2030 và hướng tới 9% vào năm 2045. Các đích đến ấy đòi hỏi hạ tầng phù hợp, môi trường kinh doanh rõ ràng và hành lang pháp lý theo kịp thực tế; dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa đang được trình Quốc hội xem xét càng khiến yêu cầu này trở nên cấp thiết.
Kết luận, 90.000 lượt khán giả là bằng chứng về cơ hội, không phải giấy chứng nhận thành công bền vững. Nếu đơn vị tổ chức biết liên kết du lịch, dịch vụ và năng lực sáng tạo trong nước, concert có thể trở thành động lực mở rộng công nghiệp văn hóa. Nếu không, sức nóng sẽ tắt cùng ánh đèn sân khấu.
