Gần 85 tỷ USD là đà tăng trưởng, không phải lý do để chủ quan
Xuất khẩu xanh là cách sản xuất và đưa hàng hóa ra nước ngoài với mức tiêu hao năng lượng, nhiên liệu thấp hơn, ít gây hại môi trường và có khả năng tái chế, tuần hoàn. Đây không còn là lựa chọn hình ảnh của doanh nghiệp, mà ngày càng là điều kiện để giữ đơn hàng và bước vào những thị trường khó tính. Kim ngạch xuất khẩu TP.HCM tháng 10 đạt 9,16 tỷ USD, tăng 17,2% so với cùng kỳ; lũy kế 10 tháng ước đạt 84,87 tỷ USD, tăng 10,93%. Kết quả này đáng ghi nhận giữa lúc kinh tế toàn cầu biến động, căng thẳng địa chính trị và logistics đắt đỏ gây sức ép lên hoạt động thương mại. Nhưng con số tăng trưởng không bảo đảm lợi thế sẽ kéo dài. Mỹ và châu Âu siết tiêu chuẩn môi trường, nên doanh nghiệp TP.HCM phải coi chuyển đổi xanh là năng lực cạnh tranh cốt lõi, không phải việc làm thêm sau khi có đơn hàng.
Chuyển đổi xanh phải đi cùng năng lực sản xuất và chất lượng
Thành phố đang định hướng hỗ trợ doanh nghiệp nâng sức cạnh tranh, thúc đẩy chuyển đổi xanh và chuyển đổi số, đồng thời tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Hướng đi này hợp lý vì yêu cầu môi trường không thể đáp ứng chỉ bằng chứng nhận hay lời cam kết: doanh nghiệp cần kiểm soát năng lượng, nhiên liệu, nguyên liệu và khả năng tái chế ngay trong quy trình sản xuất. Cơ cấu xuất khẩu chuyển dần sang hàng chế biến, chế tạo, nông sản và thực phẩm chất lượng cao, có giá trị gia tăng lớn cũng tạo cơ hội để bán sản phẩm thay vì chỉ cạnh tranh bằng giá. Tuy vậy, chi phí và năng lực thực hiện sẽ không giống nhau giữa các doanh nghiệp. Thành phố cần gắn hỗ trợ tiêu chuẩn với hướng dẫn thực tế, tập huấn quy định và giúp doanh nghiệp tận dụng ưu đãi từ các hiệp định thương mại tự do. Còn doanh nghiệp phải chủ động nâng chất lượng, đa dạng nguồn cung, tìm đối tác và chuẩn bị hồ sơ phù hợp với yêu cầu của từng thị trường xuất khẩu.
Mở thị trường bằng kết nối thực chất, không chỉ bằng quảng bá
Mở rộng thị trường quốc tế là trọng tâm của định hướng xuất khẩu, và cách làm cần vượt khỏi việc đưa sản phẩm đi trưng bày. Thành phố tổ chức xúc tiến xuất khẩu xanh, hỗ trợ doanh nghiệp nắm tiêu chuẩn và kết nối trực tiếp với nhà mua hàng quốc tế. Nền tảng số giúp hàng trăm doanh nghiệp đăng ký miễn phí, giới thiệu sản phẩm và tìm đối tác; cách làm này giảm thời gian, chi phí tìm khách hàng nước ngoài. Hội chợ hàng Việt Nam tiêu biểu xuất khẩu có khoảng 750 gian hàng và hơn 230 nhà mua hàng quốc tế, tạo cơ hội để doanh nghiệp hiểu yêu cầu nhập khẩu và gặp đối tác. Trong thời gian tới, thành phố đặt mục tiêu đồng hành cùng doanh nghiệp để mở rộng thị trường, thúc đẩy xanh hóa, số hóa và tăng mức tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu. Với doanh nghiệp thực phẩm Safoco, hướng đi được nêu là đổi mới công nghệ, nâng năng suất, đa dạng sản phẩm và duy trì tiêu chuẩn quản lý chất lượng quốc tế để đáp ứng thị trường xuất khẩu.
Tăng trưởng chỉ bền khi doanh nghiệp biến tiêu chuẩn thành lợi thế
Thành phố có thể mở thêm kênh kết nối và hỗ trợ cập nhật quy định, nhưng sức cạnh tranh cuối cùng vẫn phụ thuộc vào khả năng doanh nghiệp biến yêu cầu xanh thành cải tiến vận hành và chất lượng hàng hóa. Khi các thị trường lớn nâng chuẩn, việc chậm chuẩn bị có thể khiến doanh nghiệp mất cơ hội tiếp cận khách hàng, dù sản phẩm có giá tốt. Ngược lại, sản xuất tiết kiệm năng lượng, giảm tiêu hao nhiên liệu và thiết kế để tái chế có thể giúp doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu mua hàng, đồng thời tạo nền tảng cho tăng trưởng dài hạn. Gần 85 tỷ USD xuất khẩu trong 10 tháng là một dấu mốc tích cực, nhưng không nên được xem như kết quả đã bảo đảm cho tương lai. Chuyển đổi xanh chỉ phát huy tác dụng khi đi cùng nâng cấp công nghệ, tiêu chuẩn chất lượng và chiến lược tìm kiếm thị trường mới. Nếu thành phố duy trì hỗ trợ thiết thực và doanh nghiệp chủ động nâng chuẩn, xuất khẩu xanh có thể trở thành lợi thế cạnh tranh thực sự của TP.HCM.
