Đề nghị biên chế phản ánh thiếu hụt tại trường học
Biên chế giáo dục là số vị trí nhân lực được giao cho các cơ sở giáo dục công lập, từ giáo viên trực tiếp đứng lớp đến nhân viên hỗ trợ hoạt động nhà trường. Chiều 4/11, Đoàn giám sát số 401 của Ban Bí thư làm việc với Ban Thường vụ Đảng ủy UBND tỉnh Gia Lai về việc thực hiện chủ trương, chính sách phát triển giáo dục phổ thông giai đoạn 2023–2026; tại buổi làm việc, tỉnh kiến nghị bổ sung 3.642 chỉ tiêu biên chế. Đây không phải con số hành chính đứng riêng lẻ: báo cáo ngành cho biết Gia Lai còn thiếu 2.820 giáo viên và 822 nhân viên so với nhu cầu. Khi thiếu giáo viên, nhà trường khó bố trí đủ người dạy và duy trì hỗ trợ thiết yếu cho học sinh. Vì vậy, đề xuất này cần được nhìn như yêu cầu tháo gỡ một nút thắt vận hành, không chỉ là tăng đầu người trên giấy.
Ngân sách tăng, nhưng phòng học và thiết bị vẫn thiếu
Giáo dục Gia Lai có những tiến bộ đáng ghi nhận: chất lượng phổ thông cơ bản được duy trì, còn số giải học sinh giỏi quốc gia tăng từ 101 lên 120 giữa hai năm học liên tiếp. Tổng kinh phí giáo dục và đào tạo cũng tăng từ hơn 1.248 tỷ đồng năm 2023 lên hơn 2.697 tỷ đồng năm 2026. Nhưng mức tăng chi chưa xóa được khoảng cách về điều kiện học tập. Báo cáo nêu tỷ lệ phòng học kiên cố và mức đáp ứng thiết bị dạy học tối thiểu vẫn thấp so với yêu cầu; tỷ lệ phòng kiên cố tăng từ 69,5% lên 80,7% trong giai đoạn được nêu. Nhu cầu đầu tư giai đoạn 2026–2030 lên tới 13.086 phòng học và công trình, trong đó 8.086 phòng cần xây mới, kiên cố hóa hoặc làm phòng bộ môn. Điều đó cho thấy vấn đề không nằm ở thiếu kế hoạch, mà ở quy mô nhu cầu vượt khả năng tự cân đối của tỉnh.
Giáo dục vùng biên cần nguồn lực đi cùng công trình
Ưu tiên giáo dục vùng biên là lựa chọn đúng, bởi khoảng cách địa lý và điều kiện sống khiến cơ hội học tập ở những nơi này dễ bị thu hẹp hơn. Gia Lai đề nghị Trung ương ưu tiên đầu tư cho khu vực biên giới và vùng đồng bào dân tộc thiểu số, đồng thời phát triển trường nội trú, bán trú trong giai đoạn 2026–2030. Dự án bảy trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới đạt 93,5% khối lượng xây lắp; năm học 2026–2027, các trường đã tổ chức dạy học cho 6.814 học sinh. Với học sinh và gia đình, đây là thay đổi cụ thể về khả năng đến trường và học tập gần nơi sinh sống. Tuy nhiên, xây xong trường chưa đồng nghĩa đã đủ điều kiện chăm sóc học sinh: nguồn tin ghi nhận có trường chỉ có một nhân viên y tế, còn một số phòng học chưa đạt tiêu chuẩn diện tích. Cơ chế đặc thù vì thế phải tính cả nhân lực vận hành, y tế và chất lượng phòng học.
Từ kiến nghị đến cam kết tháo gỡ
Gia Lai đã sắp xếp mạng lưới trường lớp, phê duyệt các đề án về cơ sở vật chất và giáo dục vùng dân tộc thiểu số, miền núi, đồng thời đề nghị bổ sung biên chế, thiết bị và đầu tư trường nội trú, bán trú. Tỉnh cũng nêu bất cập trong quá trình triển khai chương trình và sách giáo khoa, cần được rà soát để phù hợp hơn với thực tiễn. Bước tiếp theo không thể dừng ở việc ghi nhận kiến nghị: trưởng đoàn giám sát cho biết các ý kiến sẽ được tổng hợp vào báo cáo, làm cơ sở đề xuất cấp có thẩm quyền xem xét, giải quyết. Kết quả cần được đo bằng việc giáo viên có mặt đúng nơi thiếu, lớp học đạt chuẩn và học sinh vùng biên được hỗ trợ đủ trong sinh hoạt hằng ngày. Nếu thiếu cơ chế phân bổ linh hoạt và nguồn lực thực hiện, con số 3.642 sẽ chưa chuyển thành thay đổi trong lớp học. Gỡ điểm nghẽn giáo dục đòi hỏi xử lý đồng thời nhân lực, cơ sở vật chất và điều kiện học tập, thay vì đặt kỳ vọng vào một giải pháp đơn lẻ.
