Học sinh cần thực hành, không chỉ nghe giảng
Giáo dục môi trường trong trường học là quá trình giúp học sinh hiểu các vấn đề sinh thái và hình thành thói quen bảo vệ môi trường qua những việc làm thường ngày, từ giữ gìn không gian chung đến giảm rác thải. Cách tiếp cận này đáng tin cậy hơn những bài học chỉ dừng ở khẩu hiệu: trẻ cần được biết, được làm và thấy kết quả từ hành động của mình. Ngày 30/10, Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với UNICEF tại Việt Nam và Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Thái Nguyên tổ chức hội thảo “Học sinh với lối sống xanh”, nhằm nâng cao nhận thức, trách nhiệm của học sinh về bảo vệ môi trường và ứng phó biến đổi khí hậu. Bối cảnh khiến việc ấy không thể chờ đợi: ô nhiễm, rác thải nhựa, suy giảm tài nguyên và thời tiết cực đoan đang tác động đến hiện tại lẫn tương lai. Bởi vậy, lối sống xanh nên được dạy như một năng lực thực hành, không phải một chủ đề chỉ xuất hiện trong ngày hội.
Cảnh quan xanh là lớp học mỗi ngày
Một sân trường sạch, góc cây được chăm sóc hay thùng rác phân loại đặt đúng chỗ đều có thể biến kiến thức thành lựa chọn cụ thể. Tại Thái Nguyên, các trường triển khai xây dựng cảnh quan xanh, sạch, đẹp, thu gom và phân loại rác, tái chế vật liệu, đồng thời hạn chế đồ nhựa dùng một lần. Những việc này có giá trị vì lặp lại được: học sinh nhìn thấy tác động của mình ngay trong môi trường học tập. Các mô hình như “Một phút sạch trường” ở Trường Tiểu học Đồng Quang, Ngày hội tái chế tại Trường Trung học cơ sở Tích Lương và “Một ngày không túi nylon” ở Trường Tiểu học Phúc Xuân 2 cho thấy hoạt động môi trường có thể mang nhiều hình thức gần gũi. Nhưng phong trào chỉ có ý nghĩa khi không kết thúc cùng buổi phát động. Nhà trường cần duy trì lịch thực hiện, phân công rõ ràng và để học sinh chủ động tham gia; nếu không, cảnh quan xanh dễ chỉ đẹp trong ảnh.
Từ cuộc thi đến thói quen phân loại rác
Cuộc thi “Lối sống xanh - Đại sứ năng động bảo vệ môi trường” mở thêm một cách để học sinh biến ý tưởng thành hành động. Phát động từ tháng 5/2026, cuộc thi ghi nhận 885 video của học sinh tiểu học tại 22 tỉnh, thành phố. Con số cho thấy sức hút của hình thức kể chuyện bằng video, nhưng thành công lâu dài không nằm ở lượt dự thi: điều quan trọng là các em tiếp tục thực hành sau khi tắt máy quay. Tại lễ tổng kết, học sinh được hướng dẫn xử lý vỏ hộp giấy sau sử dụng, qua đó hiểu vì sao cần phân loại đúng, làm sạch và đưa bao bì vào hệ thống thu gom phù hợp. Tiếp nối cuộc thi, các đối tác cùng nhà trường và đơn vị chuyên môn sẽ từng bước tổ chức thu gom vỏ hộp giấy đã qua sử dụng để đưa vào tái chế. Tái chế vỏ hộp chỉ thành nếp khi học sinh biết nơi bỏ đúng và việc thu gom diễn ra đều đặn, thay vì trông chờ vào một sự kiện riêng lẻ.
Đích đến là hành vi xanh có thể duy trì
Bộ Giáo dục và Đào tạo xác định giáo dục ý thức bảo vệ môi trường, hình thành hành vi xanh và lối sống có trách nhiệm là nội dung quan trọng trong phát triển toàn diện phẩm chất, năng lực người học. Đây là định hướng đúng, nhưng lời xác định chỉ phát huy tác dụng khi được chuyển thành nếp sinh hoạt: phân loại rác tại nguồn, tiết kiệm tài nguyên, chăm sóc cảnh quan và hạn chế vật dụng dùng một lần. Thái Nguyên cũng cho biết ngành giáo dục địa phương sẽ tiếp tục chỉ đạo các cơ sở xây dựng trường học xanh, sạch, đẹp, an toàn, chú trọng ý thức bảo vệ môi trường và phát huy sự chủ động, sáng tạo của học sinh. Nhà trường không thể một mình giải quyết khủng hoảng môi trường, nhưng có thể giúp một thế hệ tập những lựa chọn có trách nhiệm từ sớm. Kết luận cần rõ ràng: giáo dục môi trường chỉ thành công khi điều đúng được lặp lại đủ lâu để trở thành thói quen, trong trường học và cả ở nhà.
