Lóc tách động mạch cảnh có thể dẫn đến đột quỵ
Lóc tách động mạch cảnh là tình trạng máu lọt vào thành động mạch, tạo khối máu tụ có thể làm hẹp hoặc tắc lòng mạch, thậm chí hình thành giả phình. Tổn thương này đáng lo vì huyết khối tại chỗ có thể di chuyển lên động mạch não và gây nhồi máu não. Các tác động cơ học mạnh, đột ngột như vặn, xoay hoặc kéo giãn cổ có thể làm thay đổi cấu trúc thành mạch, dẫn đến hẹp hoặc tắc lòng mạch và tạo điều kiện hình thành huyết khối. Tuy nhiên, không thể quy mọi ca lóc tách cho thao tác vùng cổ: tình trạng này cũng có thể xuất hiện tự phát hoặc liên quan đến bất thường thành mạch. Vì vậy, thông điệp không phải là mọi lần xoa bóp cổ đều nguy hiểm, mà là cần tránh thao tác mạnh khi chưa được thăm khám và tư vấn.
Ca bệnh 39 tuổi cho thấy triệu chứng có thể đến sau đau cổ
Một người đàn ông 39 tuổi thường bị mỏi vai gáy, rồi đi xoa bóp tại cơ sở tư nhân. Sau các động tác xoay, lắc và kéo giãn cổ, anh đau nhiều bên cổ trái; cơn đau lan lên đỉnh đầu, kèm ù tai và nghe tiếng mạch đập theo nhịp tim. Sáng hôm sau, đau đầu và chóng mặt tăng, xuất hiện tê bì, yếu nửa người phải, nói khó và giảm trí nhớ, đến mức quên tên một số đồ vật quen thuộc. Bệnh viện chẩn đoán nhồi máu não vùng thái dương trái do lóc tách động mạch cảnh trong trái. Trường hợp đột quỵ sau kéo giãn cổ này nhấn mạnh rằng đột quỵ không chỉ xảy ra ở người cao tuổi. Đau cổ hoặc đau đầu mới xuất hiện sau tác động vùng cổ không nên bị xem nhẹ, nhất là khi đi kèm thay đổi về lời nói, cảm giác, sức mạnh hoặc trí nhớ.
Nhận diện dấu hiệu đột quỵ và gọi cấp cứu ngay
Đừng chờ xem triệu chứng có tự hết hay không nếu đột ngột đau đầu hoặc đau cổ một bên, ù tai theo nhịp mạch, sụp mi, nhìn mờ, nói khó, tê yếu tay chân hay mất thị lực thoáng qua. Đau đầu và đau cổ có thể xuất hiện trước các biểu hiện thần kinh vài giờ đến nhiều ngày, nên khoảng trễ đó không phải lý do để trì hoãn đi khám. Khi có dấu hiệu đột quỵ sau khi tác động vùng cổ, hãy gọi cấp cứu hoặc đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay; ca bệnh trên cũng được gia đình nhanh chóng đưa đi cấp cứu. Không tự xử lý bằng cách tiếp tục xoa bóp, bẻ hoặc vặn cổ. Thời gian có ý nghĩa: cần để nhân viên y tế đánh giá và quyết định hướng xử trí, thay vì chờ triệu chứng nặng lên.
- Gọi cấp cứu ngay khi xuất hiện nói khó, yếu hoặc tê một bên người, méo mặt, nhìn mờ hay mất thị lực thoáng qua.
- Đau đầu hoặc đau cổ một bên mới xuất hiện, nhất là kèm ù tai theo nhịp mạch, cũng cần được kiểm tra y tế sớm.
- Không bẻ, vặn, xoay hoặc kéo giãn cổ thêm trong lúc chờ được trợ giúp.
Chăm sóc cổ an toàn, không đánh đổi bằng thao tác mạnh
Ca bệnh này được điều trị nội khoa bảo tồn vì triệu chứng thần kinh nhẹ và không tiến triển nặng. Sau hai tuần, các triệu chứng cải thiện hoàn toàn, dòng chảy động mạch cảnh trong trái phục hồi khoảng 70%; sau 30 ngày, kết quả kiểm tra ghi nhận mạch hồi phục hoàn toàn. Đây là diễn biến của một người bệnh, không phải lý do để tự chờ đợi nếu xuất hiện triệu chứng tương tự. Khi cần massage, xoa bóp hoặc tập luyện vùng cổ vai gáy, hãy chọn cơ sở uy tín, được cấp phép và có người thực hiện được đào tạo chuyên môn. Tránh tự ý bẻ, vặn hay xoay cổ mạnh, đột ngột khi chưa được nhân viên y tế thăm khám và tư vấn. Kết luận rất rõ: sau tác động vùng cổ, đau bất thường hoặc bất kỳ dấu hiệu thần kinh nào đều cần được xem là cảnh báo; khi nghi đột quỵ, hãy gọi cấp cứu ngay.
