Từ nền tảng tin cậy đến chương trình hợp tác mới
Chuyến thăm Nhật Bản của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là chuyến thăm chính thức đầu tiên của ông tới Nhật Bản trên cương vị mới, diễn ra từ ngày 8 đến 11-11 theo lời mời của Chính phủ Nhật Bản. Đây không chỉ là một dấu mốc ngoại giao, mà còn là cơ hội định hình cách hai nước cùng ứng phó với những biến động kinh tế và công nghệ.
Phía Việt Nam nhìn quan hệ Việt Nam Nhật Bản như một quan hệ có nền móng vững: tin cậy chính trị tăng, lợi ích kinh tế đan xen và giao lưu nhân dân ngày càng gắn bó. Theo Thứ trưởng Ngoại giao Nguyễn Minh Vũ, ba yếu tố đó tạo điều kiện để nâng tầm quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện. Vì vậy, ý nghĩa chiến lược của chuyến đi không nằm ở nghi thức cấp cao đơn thuần, mà ở việc chuyển nền tảng sẵn có thành ưu tiên hợp tác dài hạn, có thể đáp ứng nhu cầu phát triển của cả hai bên.
Ba ý nghĩa chiến lược: định hướng, liên kết, đổi mới
Thứ nhất, lãnh đạo hai nước cần xác lập hướng đi tổng thể và các ưu tiên dài hạn cho giai đoạn mới. Đây là bước quan trọng để quan hệ song phương không chỉ mở rộng theo từng lĩnh vực rời rạc, mà cùng phục vụ mục tiêu phát triển của mỗi nước.
Thứ hai, trọng tâm cần vượt khỏi thương mại, đầu tư theo nghĩa hẹp để tiến tới liên kết sâu hơn giữa hai nền kinh tế, cùng tạo giá trị và củng cố năng lực tự chủ. Khi chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái cơ cấu, kết nối với Nhật Bản có thể giúp Việt Nam nâng năng lực sản xuất và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị. Thứ ba, hai bên cần tạo đột phá về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi mô hình phát triển. Nhật Bản có thế mạnh về công nghệ, vốn và quản trị; Việt Nam có lực lượng lao động trẻ, thị trường năng động và khát vọng đổi mới. Kết hợp tốt các lợi thế ấy có thể giúp Việt Nam tiếp nhận, làm chủ công nghệ và tăng sức cạnh tranh dài hạn.
Kỳ vọng từ Nhật Bản và phép thử thực thi
Đánh giá từ Nhật Bản cho thấy kỳ vọng không dừng ở ngoại giao. Sau hội đàm, Thủ tướng Takaichi Sanae nhận định tuyên bố tầm nhìn chung mới công bố sẽ đưa quan hệ hai nước lên tầm cao mới và tin chuyến thăm có thể tạo bước phát triển mạnh mẽ. Chủ tịch Hạ viện Mori Eisuke nhấn mạnh điểm gặp nhau về đồng thuận đa phương, tôn trọng luật pháp quốc tế và đóng góp cho hòa bình, ổn định.
Giới kinh tế cũng hướng tới những dự án cụ thể trong giao thông, đường sắt, năng lượng tái tạo, lưới truyền tải và trung tâm dữ liệu; lãnh đạo Mitsubishi UFJ cam kết tiếp tục đồng hành với Việt Nam. Trong khi đó, học giả Ashizawa Shingo kỳ vọng quan hệ chính trị gần gũi hơn sẽ kéo doanh nghiệp, địa phương và cơ sở giáo dục lại gần nhau. Đó là vòng tuần hoàn đáng theo đuổi, nhưng kết quả phải được đo bằng công việc, cơ hội và lợi ích thiết thực cho người dân lẫn doanh nghiệp.
Từ tuyên bố cấp cao đến lợi ích đời sống
Sau chuyến thăm, hai bên đã bắt tay cụ thể hóa các thỏa thuận. Đại sứ Việt Nam tại Nhật Bản Phạm Quang Hiệu cho biết nhiệm vụ trọng tâm là biến định hướng cấp cao thành kết quả thực tế, đồng thời hoàn thiện “bản đồ hợp tác” giữa hai nước. Đây là khâu quyết định: nếu thiếu dự án, đối tác và lộ trình rõ ràng, những cam kết về công nghệ hay liên kết kinh tế sẽ khó chạm tới đời sống.
Các hoạt động giao lưu văn hóa của bà Ngô Phương Ly, từ thời trang, hòa nhạc, triển lãm Việt–Nhật đến gặp gỡ người cao tuổi, cũng nhắc rằng quan hệ song phương không thể chỉ dựa vào chính phủ và doanh nghiệp. Kết luận đáng chú ý là chuyến thăm đã mở thêm không gian hợp tác, chứ chưa tự nó bảo đảm đột phá. Giá trị chiến lược sẽ được xác nhận khi tin cậy chính trị chuyển thành năng lực sản xuất, công nghệ được làm chủ và kết nối giữa người dân hai nước ngày càng bền chặt.






