Từ chuyến thăm cấp cao đến khuôn khổ mới
Chuyến thăm Nhật Bản của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là dịp hai nước định hình ưu tiên dài hạn và đưa quan hệ Việt Nhật sang một giai đoạn hợp tác thực chất hơn, thay vì dừng ở những cam kết chính trị chung. Nhận lời mời của Nhà nước Nhật Bản, ông Tô Lâm cùng Phu nhân và đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam sẽ thăm chính thức Nhật Bản từ ngày 8 đến 11/11/2026. Đây là chuyến thăm đầu tiên của ông trên cương vị Tổng Bí thư, Chủ tịch nước.
Ý nghĩa của chuyến đi nằm ở thời điểm và thông điệp. Việt Nam đang thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa, hướng tới các mục tiêu phát triển vào năm 2030 và 2045; Nhật Bản tìm động lực tăng trưởng mới dựa trên khoa học-công nghệ và các ngành then chốt. Hai bên muốn cùng xác lập khuôn khổ hợp tác song phương ở tầm cao mới, mở thêm không gian phát triển chiến lược và tạo giá trị mà người dân có thể thụ hưởng.
Lịch trình cấp cao cần tạo ra định hướng rõ
Chương trình dự kiến gồm hội kiến Nhà vua Nhật Bản, hội đàm với Thủ tướng, gặp Chủ tịch Thượng viện và Chủ tịch Hạ viện, cùng bài phát biểu chính sách tại Quốc hội Nhật Bản. Đây không chỉ là nghi thức ngoại giao: các cuộc tiếp xúc tạo cơ hội để lãnh đạo hai nước làm rõ ưu tiên, củng cố tin cậy chính trị và xác định những lĩnh vực cần phối hợp sâu hơn. Chuyến thăm còn có hoạt động tại tỉnh Kanagawa và các chương trình đối ngoại khác.
Nhịp trao đổi cấp cao gần đây cho thấy quan hệ đã có đà, nhưng đà ấy cần được chuyển thành chương trình hành động. Nhật Bản là đối tác lớn của Việt Nam về ODA, lao động, đầu tư, thương mại và du lịch; hợp tác cũng mở rộng sang chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, năng lượng tái tạo, phát triển nhân lực và kết nối địa phương. Giá trị của chuyến thăm vì thế sẽ được đánh giá qua việc những định hướng cấp cao có đầu mối, tiến độ và kết quả cụ thể hay không.
Thế mạnh bổ trợ chỉ có ý nghĩa khi cùng tạo giá trị
Nhật Bản có công nghệ, vốn, nền tảng công nghiệp và kinh nghiệm quản trị; Việt Nam có lực lượng lao động, thị trường năng động và khát vọng phát triển. Điểm gặp nhau là khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chất lượng nhân lực được cả hai xem là động lực tương lai. Bởi vậy, hợp tác song phương nên dịch chuyển từ mô hình hỗ trợ một chiều sang liên kết cùng nâng năng lực: gắn thương mại và đầu tư với chuyển giao công nghệ, đào tạo và đổi mới sáng tạo.
Nền tảng tin cậy, sự gắn bó giữa doanh nghiệp và giao lưu nhân dân giúp hai bên có điều kiện theo đuổi tầm nhìn ấy. Nhưng khuôn khổ mới chỉ có sức nặng nếu đem lại cơ hội học tập, việc làm và phát triển sự nghiệp cho người Việt tại Nhật Bản, đồng thời tạo lợi ích thiết thực cho người dân và doanh nghiệp hai nước. Đây là thước đo đúng hơn số lượng tuyên bố được đưa ra.
Phép thử nằm ở khâu thực hiện
Sau chuyến thăm, Đại sứ quán Việt Nam tại Nhật Bản sẽ phối hợp xác định nhiệm vụ, đầu mối và tiến độ triển khai các thỏa thuận. Bước tiếp nối này quan trọng không kém các cuộc gặp cấp cao: nếu thiếu trách nhiệm thực hiện và mốc đánh giá, khuôn khổ mới có thể chỉ là lời hứa rộng mà tác động hẹp. Hai bên cần ưu tiên dự án có khả năng kết nối công nghệ Nhật Bản với nhu cầu phát triển của Việt Nam, đồng thời mở rộng đào tạo và cơ hội nghề nghiệp.
Chuyến thăm vì thế vừa khẳng định tầm quan trọng chiến lược của quan hệ Việt Nhật, vừa đặt ra yêu cầu về kết quả có thể kiểm chứng. Hướng đi đáng kỳ vọng không phải là thêm một khẩu hiệu, mà là biến thế mạnh bổ trợ thành năng lực chung, tạo không gian phát triển lâu dài và để thành quả đến được với người dân. Nếu làm được điều đó, khuôn khổ hợp tác ở tầm cao mới sẽ có nội dung thực chất.
